Bułgaria: mini pensje, mini podatki

Ostatnia aktualizacja: 
04.07.2015

Bułgaria wyróżnia się w Europie najniższą, ledwie 10-procentową stawką podatku dochodowego. Niestety, w innych kwestiach – np. wysokości zarobków czy zadowolenia z życia – na tle Europy wygląda bardzo blado.

Pracownicy w Bułgarii

Najważniejsze formalności

Meldunek. Po przybyciu do Bułgarii masz pięć dni na poinformowanie lokalnych władz o swoim miejscu zakwaterowania. By dopełnić formalności, powinieneś zgłosić się do najbliższego urzędu miasta lub gminy albo na posterunek policji. Jeśli zamieszkałeś w hotelu upewnij się, że jego właściciel załatwił sprawę za ciebie – to jego obowiązek, ale w praktyce różnie bywa.

Legalizacja pobytu powyżej trzech miesięcy. Jak w każdym kraju UE, pobyt przekraczający 90 dni musisz zarejestrować i uzyskać pozwolenie (long-term residence certificate). W tym celu musisz udać się do lokalnego urzędu i udowodnić, że spełniasz  warunki: masz pracę, uruchomiłeś działalność gospodarczą, podjąłeś naukę (i masz w związku z tym koniecznie ubezpieczenia) lub też utrzymujesz się z oszczędności i nie będziesz musiał korzystać z miejscowej opieki społecznej.
Dodatkowe informacje na stronie Departamentu Migracji bułgarskiego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych oraz na stronie Agencji Invest Bulgaria.

Formalności przy poszukiwaniu pracy. Pracy możesz szukać na własną rękę albo z pomocą bułgarskiego odpowiednika urzędu pracy – Agencji Zatrudnienia, posiadającej w Bułgarii 105 oddziałów. Jej urzędnicy zapytają cię o dokument wskazujący rejestrację meldunkową (miejsce zamieszkania), zażądają też dowodu osobistego lub paszportu, a jeśli od twego przyjazdu minęło więcej niż 90 dni – również potwierdzenia prawa pobytu. By móc liczyć na pomoc urzędników, powinieneś wziąć ze sobą do Bułgarii poświadczone kopie wszelkich świadectw i dyplomów, potwierdzających twoje kwalifikacje zawodowe.
Jeżeli znajdziesz pracę, twój pracodawca będzie musiał zawiadomić o tym fakcie właściwy terytorialnie oddział bułgarskiej Agencji ds. Przychodów (Nacjonalna Agencja po prihodite). Pracownicy zatrudniani są zwykle na umowę o pracę, jednak stosowane bywają również umowy-zlecenie (grażdanski dogowor). Umowa o pracę definiuje miejsce pracy, stanowisko i charakter pracy; datę zawarcia umowy i datę wejścia w życie; czas trwania umowy; wymiar płatnego i bezpłatnego urlopu w skali roku; wysokość wynagrodzenia oraz wymiar godzin dnia bądź tygodnia pracy. W ciągu 3 dni od daty podpisania umowy pracodawca jest zobowiązany do pisemnego powiadomienia regionalnego oddziału urzędu skarbowego.
Więcej informacji – m.in. o wysokości składek na ubezpieczenia społeczne, znajdziesz na stronie Wydziału Promocji Handlu i Inwestycji Ambasady RP w Sofii

Warunki pracy

Godziny pracy. Normalny czas pracy dla pięciodniowego tygodnia pracy wynosi 40 godzin, a dla sześciodniowego tygodnia pracy 46 godzin. Zgodnie z przepisami, praca w godzinach nadliczbowych jest zabroniona – chyba, że zgodzi się na nią Inspektorat Pracy. Bułgarzy zwykle pojawiają się w swoich firmach o godzinie 8.30, wychodzą o 17.30. Po drodze mają co najmniej 30-minutową przerwą na obiad – w okolicach 12.00. Osobom zatrudnionym w warunkach uciążliwych dla zdrowia przysługuje krótszy dzień pracy. 

Urlop. Minimalna długość urlopu wynosi 20 dni, o ile zdążyłeś przepracować u danego pracodawcy co najmniej 8 miesięcy. Pracownicy ze średnim lub wyższym wykształceniem mogą liczyć na dodatkowe 5 dni wolnego. Kolejne 5 dni przysługuje za pracę w warunkach szkodliwych dla zdrowia. Urlop macierzyński trwa 315 dni (45 przed porodem).

Podatki. W Bułgarii obowiązuje najniższy w Europie podatek dochodowy od osób fizycznych. Pracownicy oddają państwu ledwie 10-proc. kwoty brutto pomniejszonej o potrącone składki. Dzięki temu różnica między wynagrodzeniem brutto a netto również należy do najmniejszych na Starym Kontynencie.
Opodatkowanie firm w Bułgarii – podobnie jak osób fizycznych – jest bardzo niskie. Obowiązuje liniowa stawka na poziomie 10 proc., a w wielu rejonach o wysokim bezrobociu nawet 0 proc. Niska stawka podatku CIT ma zachęcić kapitał zagraniczny do inwestowania w Bułgarii. Podstawowa stawka VAT wynosi 20 proc., preferencyjna – 5 proc.

Zasiłek dla bezrobotnych. Prawo do zasiłku dla bezrobotnych mają osoby, za które pracodawcy opłacali obowiązkowe składki na ubezpieczenie od bezrobocia przez 9 z ostatnich 15 miesięcy przed utratą pracy. Zasiłek wypłacany jest przez od 4 do 12 miesięcy - w zależności od stażu pracy. Wysokość świadczenia uzależniona jest od wcześniejszych dochodów – zwykle nie przekracza 60 proc. średniego wynagrodzenia lub średniego dochodu podlegającego oskładkowaniu, od którego odprowadzane były składki.

Zarobki i koszty życia

Ile można zarobić...
Płaca minimalna w przeliczeniu na euro w lutym 2015 r. wynosiła zaledwie (w przeliczeniu) 184 euro, czyli ok. 772 zł (przy kursie 1 EUR=4,1 PLN) - to najniższa stawka na Starym Kontynencie, ponaddwukrotnie niższa od polskiej. Średnie płace również nie rzucają na kolana – w maju 2015 r. sięgnęły 400 euro. Najwyższe zarobki mają mieszkańcy Sofii (550 euro), najniższe – mieszkańcy Vidin (płn.-zach. Bułgaria) – 280 euro.
Co ciekawe, do najlepiej wynagradzanych należą pracownicy przynoszącego straty sektora energetycznego (1200 euro/mies.). Na pensje nie narzekają również menedżerowie, finansiści, informatycy i wykwalifikowani menedżerowie. 

...a ile wydać?
Bułgaria należy do krajów o najniższych kosztach życia w Europie. Według Eurostatu w 2014 r. średnie ceny żywności i napojów niealkoholowych w Bułgarii wynosiły 70 proc. przeciętnych w Unii, alkoholi i papierosów – 38 proc., a ubrań 76 proc.
Chleb kosztuje 0,45 euro, litr mleka 0,85 euro, wino 2,5 euro. Za zakwaterowanie zapłacić trzeba ok. 350-500 lewów miesięcznie. W sumie, by przeżyć miesiąc, będziesz potrzebował ok. 550-700 lewów.

Na swoim – czyli jak założyć firmę

Własna działalność. Jako obywatel Unii Europejskiej możesz w Bułgarii bez przeszkód założyć działalność gospodarczą. Biorąc pod uwagę wyjątkowo niskie podatki i stały kurs wobec euro – może to być całkiem dobry pomysł. 
Samodzielną działalność (ednolichen targovets – ET) możesz założyć w każdym rejonowym oddziale Agencji ds. rejestracji firm (Agencja po wpiswanijata). Działa ona w strukturach Ministerstwa Sprawiedliwości, stąd jej oddziały mieszczą się zwykle w siedzibach sądów rejonowych. Pamiętaj, że zgłoszenie możesz złożyć również w formie elektronicznej, przy zachowaniu przepisów dotyczących podpisu elektronicznego.
Zgłoszenie i załączniki należy sporządzić w języku bułgarskim. Dokumenty mogą być wypełnione w każdym z języków Unii Europejskiej, przy czym należy dołączyć poświadczone notarialnie tłumaczenia na język bułgarski.
Po zarejestrowaniu firmy czeka się jeszcze kilka innych formalności – m.in. wizyta w urzędzie gminy, statystycznym i oddziale Krajowej Agencji ds. Przychodów (Nacjonalna Agencja po prihodite).

Spółki. Jeśli marzy Ci się w Bułgarii większy interes, możesz założyć spółkę osobową lub kapitałową. Do wyboru masz m.in. spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością (druzhestvo s ogranicena otgovornost - OOD), jednoosobową spółkę z o.o. (EOOD), spółkę akcyjną (akcionerno druzhestvo – AD),  komandytową (komanditno druzhestvo – KD), cywilną (grazhdansko druzhestvo - GD) i jawną (sabiratelno druzhestvo – SD). Najważniejsze informacje na ich temat znajdziesz na stronie Wydziału Promocji Handlu i Inwestycji Ambasady RP w Sofii.
Formalności związane z założeniem firmy załatwiasz w Agencji ds. rejestracji firm (Agencja po wpiswanijata). Oprócz rejestracji w Rejestrze Handlowym należy przed rozpoczęciem działalności gospodarczej załatwić formalności w: lokalnym ZUS-ie – Krajowym Instytucie Ubezpieczeń Społecznych i Krajowej Agencji ds. Przychodów (Nacjonalna Agencja po prihodite). Urzędnicy Agencji sami załatwiają za to formalności w Krajowym Instytucie Statystycznym (Bulstat), dzięki czemu uzyskujesz Bulstat UIC – numer identyfikujący podmioty gospodarcze w Bułgarii.

Poszukiwany/poszukiwana

Na najlepsze zarobki liczyć mogą specjaliści od nowoczesnych technologii oraz inżynierowie i finansiści. Najwięcej wolnych etatów jest natomiast w handlu, gastronomii i budownictwie. Bezrobocie w Bułgarii jest wyższe od średniej w UE, w lutym 2015 r. wynosiło 10,2 proc.

Praca dla małolata

Zatrudnianie osób w wieku 16-18 lat możliwe jest za zgodą Inspektoratu Pracy. Niepełnoletni mogą pracować maksymalnie 7 godzin dziennie - 35 godzin tygodniowo. Osoby poniżej 18. roku życia, kobiety ciężarne i matki z dziećmi poniżej 6. roku życia nie mogą podejmować pracy w godzinach nadliczbowych. 

Ciekawostki

Bułgaria przyjęła stały kurs swej waluty - lewa (BGN) do euro (1 lew = ok. 0,5 euro).
Rząd w Sofii – podobnie jak polski – zastanawiał się nad podniesieniem podatku VAT. Ostatecznie jednak pozostawił go na dotychczasowym poziomie (20 proc.) - zamiast tego wprowadził podatek od luksusu – za domy, jachty czy luksusowe samochody. Znaczną część polskich inwestycji w Bułgarii stanowiły nieruchomości, kupowane przez spółki założone przez Polaków. Nasi obywatele obchodzili w ten sposób ograniczenia w nabywaniu gruntów.
właściciele nieruchomości w Bułgarii obowiązani są płacić coroczny podatek katastralny od nieruchomości w wysokości 0,15 proc. do 0,3 proc. ich wartości (tzw. podatkowej, nie rynkowej).
Gest kiwnięcia głową, który dla Polaka oznacza zgodę bądź potwierdzenie, w Bułgarii ma przeciwne znaczenie.

Info w sieci

Ambasada RP w Sofii
Ambasada Bułgarii w Warszawie

Bułgarski Instytut Kultury w Warszawie

Bułgarska Izba Przemysłowo-Handlowa
www.bcci.bg

Bułgarska Agencja ds. Inwestycji
www.investbulgaria.com

Ministerstwo Finansów Bułgarii
www.minfin.bg

Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej
www.az.government.bg
www.mlsp.government.bg

Oferty pracy

www.jobtiger.bg
www.jobs.bg
www.itjobs.bg
www.zaplata.bg
www.karieri.bg
www.rabota.bg
www.bestJobs.bg