Czechy: dobrý den dobré daně!

Ostatnia aktualizacja: 
06.07.2015

Praca u naszych południowych sąsiadów to dobre rozwiązanie przede wszystkim dla tych, którzy mieszkają blisko granicy. Bezrobocie jest tu niewielkie, pensje porównywalne z polskimi, a podatki zdecydowanie niższe. I podobno nawet do czeskiego języka idzie się przyzwyczaić.

Praga

Najważniejsze formalności

Meldunek. Obowiązek dotyczy tylko osób chcących przebywać w Czechach dłużej niż 90 dni. Szczegóły – zobacz Legalizacja pobytu powyżej 3 miesięcy.

Legalizacja pobytu powyżej 3 miesięcy. Jeśli chcesz przebywać u naszych sąsiadów dłużej niż 30 dni, w ciągu miesiąca od momentu wjazdu musisz zgłosić się do jednostki Policji ds. Cudzoziemców i Pogranicza. Potwierdzenie prawa pobytu (potvrzení o přechodném pobytu občana EU) załatwiasz w lokalnym urzędzie. Niezbędne formularze znajdziesz na stronie czeskiego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych.
Urzędnikom musisz przedstawić dowód tożsamości, dokument potwierdzający cel pobytu (umowa o pracę, potwierdzenie uruchomienia działalności, zaświadczenie z uczelni lub oświadczenie o posiadaniu wystarczających oszczędności), zdjęcie, potwierdzenie posiadania ubezpieczenia oraz potwierdzenie zakwaterowania (np. umowa najmu). Dokumenty muszą być przetłumaczone na język czeski. Więcej szczegółów na stronie czeskiego MSW.

Formalności przy poszukiwaniu pracy. Jeśli nie masz ochoty samodzielnie przeglądać ogłoszeń w gazetach i internecie, możesz zgłosić się po oferty do jednego z miejscowych pośredniaków. Ich listę znajdziesz na stronie Czeskiego Urzędu Pracy. Podpisanie umowy o etat nie wiąże się z dodatkowymi obowiązkami – wszystko załatwia pracodawca, łącznie z poinformowaniem urzędników o fakcie zatrudnienia obywatela UE. 
Czeski Kodeks Pracy przewiduje umowy na czas nieokreślony, na czas określony, w pełnym i niepełnym wymiarze czasu pracy. W przypadku umowy na czas określony - okres zawarcia umowy może wynosić maksymalnie 3 lata. Umowę na czas określony można przedłużać maksymalnie dwa razy (łączny okres zatrudnienia na czas określony wyniesie wtedy 9 lat). Umowy zwykle zawierane są na piśmie.

Warunki pracy

Godziny pracy. Maksymalny czas pracy wynosi 40 godzin tygodniowo, choć np. górnicy i geolodzy mogą pracować krócej (37 i pół godziny). Praca w godzinach nadliczbowych nie może przekroczyć 8 godzin tygodniowo oraz 150 godzin w roku. Odstępstwo od tej zasady wymaga uzgodnienia z pracownikiem. Więcej szczegółów na stronie www.vyplata.cz.

Podatki. W Czechach obowiązuje podatek liniowy od osób fizycznych w wysokości 15 proc. Firmy płacą podatek w wysokości 19 proc., a VAT (dan z přidané hodnoty) w Czechach wynosi 21 proc. (stawka podstawowa) oraz 15 proc. (stawka preferencyjna). Szczegółowe informacje o systemie podatkowym w Czechach znajdziesz na stronie Wydziału Promocji Handlu i Inwestycji Ambasady RP w Pradze.

Urlop. Urlop wypoczynkowy, w zależności od zawodu, wynosi od 4 do 8 tygodni. W przypadku gdy pracownik nie przepracował pełnego roku, urlop należy się proporcjonalnie - 1/12 za każdy miesiąc. Urlop macierzyński trwa 28 tygodni, a w przypadku, gdy kobieta urodziła dwoje lub więcej dzieci – 37 tygodni. Urlop wychowawczy przysługuje do ukończenia przez dziecko 3. roku życia.

Zasiłek dla bezrobotnych. Prawo do otrzymywania zasiłku dla bezrobotnych ma osoba, która w ciągu dwóch lat poprzedzających złożenie wniosku pracowała (lub prowadziła działalność) przynajmniej przez 12 miesięcy – i odprowadzała w tym czasie składki ubezpieczeniowe. Okres wypłacania zasiłku uzależniony jest od wieku bezrobotnego:
→ do 50 lat - 5 miesięcy,
→ od 50 do 55 lat - 8 miesięcy,
→ powyżej 55 lat - 11 miesięcy.
Wysokość zasiłku wynosi: przez pierwsze dwa miesiące 65 proc., przez kolejne dwa miesiące 50 proc., a przez pozostałe miesiące 45 proc. średniego miesięcznego wynagrodzenia netto z ostatniego miejsca pracy. 

Bilans zysków i strat

Ile można zarobić... 
Wynagrodzenie minimalne dla pracowników zatrudnionych na pełen etat na początku 2015 r. wynosiło 332 euro, było więc o prawie 80 euro mniejsze niż w Polsce (w przeliczeniu na złotówki to 1361 zł, przy kursie 1 euro=4,1 zł). W przypadku pracowników młodocianych i inwalidów stawka podstawowa może być obniżona o połowę.
Średnie roczne zarobki w Czechach w 2013 r. wynosiły 302,2 tys. koron, czyli ok. 11,1 tys. euro, co miesięcznie daje ok. 3792 zł (dane OECD). Najwyższe wynagrodzenia są w Pradze, Centralnej Bohemii i Pilźnie. Dobre pieniądze zarabiają głównie menedżerowie, dyrektorzy, pracownicy naukowi, architekci oraz prawnicy. Najniższe zarobki otrzymują pracownicy niewykwalifikowani oraz robotnicy. 

...a ile trzeba wydać
Zarobki w tym kraju nie są może oszałamiające, ale koszty utrzymania znacznie niższe niż na Zachodzie. Ceny są podobne do polskich, pracownicy mogą jednak oszczędzać na jedzeniu, bo w wielu czeskich firmach dostaje się bony żywieniowe. Najdrożej jest w Pradze i Brnie.
Za wynajęcie 60-metrowego mieszkania w Pradze trzeba zapłacić od 11 do 28 tys. koron (400-1000 euro), w Brnie ok. 11 tys., a w Libercu ok. 8 tys. Bilet dobowy na komunikację miejską kosztuje w Pradze 100 koron, litr mleka 15 koron, butelka wina 75 koron, a piwa 5-10 koron. Za chleb zapłacimy 20 koron.

Na swoim – czyli załóż firmę

Własna działalność. Działalność możesz prowadzić jako osoba fizyczna lub prawna, na takich samych zasadach jak obywatele Czech. Generalnie działalność dzieli się na zgłaszaną (zawody rzemieślnicze, zawody wolne oraz tzw. działalność wiązana, możliwa pod warunkiem zdobycia umiejętności zawodowych poza szkołą) oraz koncesjonowaną (wymaga specjalnych pozwoleń).
By wystartować jako przedsiębiorca musisz uzyskać wpis do ewidencji działalności – w tym celu powinieneś zgłosić się do Urzędu Rejestracji Przedsiębiorstw (Živnostenský úřad) w swojej gminie. Miejsca w których dokonuje się zgłoszenia oznaczone są logiem CRM (Centrální registrační místo). Wniosek możesz też wysłać pocztą, ewentualnie e-mailem z podpisem elektronicznym. Na dokonanie wpisu urząd ma 5 dni, opłata wynosi 1000 koron (ok. 155 zł).
Wszystkie formalności możesz załatwić jednocześnie, korzystając z Jednolitego Formularza Rejestracyjnego (Jednotný registrační formulář – JRF). Umożliwia on jednoczesne zgłoszenie firmy do urzędu skarbowego, urzędu ds. ubezpieczeń społecznych, urzędu ds. ubezpieczeń zdrowotnych i urzędu pracy. Formularz dostępny jest na stronie czeskiego Ministerstwa Przemysłu i Handlu.
Warunki zarejestrowania działalności nie są wyśrubowane: trzeba ukończyć 18. rok życia, mieć zdolność do czynności prawnych oraz przedstawić wypis z polskiego Krajowego Rejestru Karnego zaświadczający, że nie było się skazanym prawomocnym wyrokiem za przestępstwo popełnione umyślnie.
Uwaga! Nie uzyskasz wpisu do ewidencji, jeśli działalność prowadziłeś już wcześniej i zalegasz w związku z tym z podatkami, opłatami na ubezpieczenie zdrowotne czy składkami na fundusz zatrudnienia.
Po rejestracji w  Urzędzie Rejestracji Przedsiębiorców otrzymasz numer statystyczny (Identifikační číslo organizace, IČO) - odpowiednik polskiego REGON-u, oraz numer podatkowy DIČ (daňové identifikační číslo) - odpowiednik polskiego NIP. Osoby samozatrudnione mają obowiązek płacić składki m.in. na ubezpieczenie emerytalne i rentowe. Składka na ubezpieczenie społeczne wynosi 29,2 proc. podstawy wymiaru. 
Więcej informacji w broszurze na stronie WPHiI Ambasady RP w Pradze oraz na portalu Business Center.

Spółki. W Czechach masz do wyboru spółki osobowe: jawną (veřejná obchodní společnost – v.o.s.) i komandytową (komanditní společnost – k.s.) oraz spółki kapitałowe: z ograniczoną odpowiedzialnością (společnost s ručením omezeným - s.r.o.) i akcyjną (akciová společnost - a.s.), a także spółdzielnie.
By zarejestrować firmę, musisz: 
→ podpisać umowę spółki, założyć konto i wpłacić kapitał (jeśli to konieczne);
→ zarejestrować firmę w rejestrze sądowym;
→ zarejestrować firmę w Urzędzie Statystycznym i uzyskać numer statystyczny (IČO – odpowiednik polskiego REGON-u), nadawany osobom prawnym przez Sąd Gospodarczy;
→ zarejestrować firmę w Urzędzie Finansowym (skarbowym), który przydzieli jej numer dentyfikacji podatkowej DIČ (daňové identifikační číslo) – odpowiednik polskiego NIP.
Więcej szczegółowych informacji o procedurach rejestracji firm znajdziesz w broszurze na stronie WPHiI Ambasady RP w Pradze.

Poszukiwany/poszukiwana

Czeski rynek pracy przeżył w ostatnich latach gwałtowne zmiany. Wskutek kryzysu bezrobocie najpierw drastycznie wzrosło (w latach 2008-2010 o ponad 100 proc. - z 4,4 proc. do 9,6 proc.), by następnie szybko spaść. W lutym 2015 r. odsetek osób bez pracy sięgał zaledwie 5,5 proc., co dawało Czechom trzecie miejsce w Unii Europejskiej, po Austrii i Niemczech.
Najwięcej ofert pracy w Czechach czeka na specjalistów z branży przemysłowej i budowlanej, a także informatyków, handlowców, sprzedawców, kucharzy i kelnerów. 

Praca dla małolata

W Czechach można pracować powyżej 15. roku życia. Młodociani pracownicy są jednak traktowani szczególnie: nie wolno ich zatrudniać w ciężkich warunkach - np. w kopalniach czy w ciasnych pomieszczeniach. Zakazana jest także praca osób niepełnoletnich w nocy i w godzinach nadliczbowych.
Osoby, które nie ukończyły 16 lat, mogą pracować maksymalnie 30 godzin tygodniowo.  

Ciekawostki

→ Od momentu wejścia Czech do Unii Europejskiej liczba Polaków pracujących w tym kraju wzrosła o 40 proc.