Estonia: dynamit z północy

Ostatnia aktualizacja: 
25.06.2015

Nazwę tego kraju można równie dobrze zapisywać jako E-stonia. Władze w Tallinie zdecydowanie postawiły na rozwój nowoczesnych technologii informacyjnych, wydając wojnę papierowej biurokracji. Efekt jest taki, że w Estonii właściwie wszystko da się załatwić przez internet. W dodatku gospodarka po kryzysie wróciła na właściwe tory, a bezrobocie błyskawicznie spadło.

Estonia
Opis zdjęcia: 
Estonia uważa się bardziej za kraj skandynawski niż środkowoeuropejski. Podobnie jak w Szwecji czy Norwegii na ulicach Tallina bez problemu dogadasz się po angielsku

Najważniejsze formalności

Meldunek. W Estonii nie istnieje obowiązek meldunkowy dla cudzoziemców przebywających na jej terenie do 90 dni.

Legalizacja pobytu powyżej 3 miesięcy. Jako obywatel UE przez 90 dni możesz mieszkać w Estonii bez załatwiania jakichkolwiek formalności. Kartę potwierdzającą prawo pobytu (ID Karta) będziesz musiał zdobyć dopiero wówczas, gdy podejmiesz pracę, założysz firmę (160 euro) lub rozpoczniesz studia. W przypadku podjęcie zatrudnienia na złożenie wniosku masz pięć dni. Opłata wynosi 100 euro, a gdy zakładasz firmę - 160 euro.
O kartę musisz się też postarać, jeśli twój pobyt będzie trwał dłużej niż 90 dni. Wtedy również trzeba będzie urzędnikom udowodnić, że masz pracę, firmę, rozpocząłeś studia albo zamierzasz żyć z oszczędności lub zagranicznej emerytury. Uwaga – podobnie jak w wielu innych krajach, w Estonii możesz przedłużyć pobyt do 6 miesięcy bez zdobywania pozwolenia, o ile szukasz pracy i zarejestrujesz się w miejscowym Urzędzie Pracy.
Po kartę pobytu musisz zgłosić się osobiście do jednego z lokalnych (dzielnicowych) Biur Rejestracji Ludności Urzędu Miasta (Rehvastikuregister Osakond). Urzędnikom przedstawiasz dowód tożsamości i dokument potwierdzający miejsce zamieszkania (umowa najmu lub kupna-sprzedaży lokalu). W zamian otrzymujesz swój osobisty numer identyfikacyjny, czyli estoński odpowiednik PESEL-u (Isikukood). Drugi krok po rejestracji to wizyta w Urzędzie ds. Obywatelstwa i Migracji (Kodakondsus- ja Migratsiooniamet), stanowiącym obecnie część Zarządu Policji i Straży Granicznej (
Politsei- ja Piirivalveamet). Możesz też odwiedzić wojewódzkie delegatury tego urzędu lub przedstawicielstwa dyplomatyczne Estonii za granicą (np. Ambasadę Estonii w Warszawie). W jednej z tych instytucji musisz złożyć wniosek o potwierdzenie prawa do czasowego pobytu oraz wydanie karty identyfikacyjnej (ID Karta), potwierdzającej okres, na jaki wydano pozwolenie na pobyt. Urzędnicy mają na decyzję 30 dni. Wydanie pozwolenia potwierdza się stosownym wpisem w dowodzie tożsamości.

Formalności przy podejmowaniu pracy. Jeśli mówisz po angielsku, szukanie pracy w Estonii warto zacząć od zajrzenia na stronę Monthly Job Offers. Znajdziesz tam najciekawsze oferty pracy dla osób spoza Estonii.
Umowa o pracę powinna określać: czas pracy, wysokość płacy, długość urlopu, a także formy pracy i zakres obowiązków z nią związanych. Umowa o pracę sporządzana jest na piśmie w dwóch egzemplarzach. Ustna umowa o pracę może być zawarta na maksymalnie dwa tygodnie, a umowa na okres próbny nie może przekraczać czterech miesięcy. Szczegółowe zasady zawierania umów opisane są na stronie www.eesti.ee.
Gdy znajdziesz pracodawcę i podpiszesz z nim umowę, możesz starać się o kartę pobytu (ID Karta). Do wniosku musisz załączyć: dane pracodawcy, miejsca zatrudnienia i odpowiednią umowę. 

Warunki pracy

Godziny pracy. W Estonii zazwyczaj czas pracy wynosi osiem godzin dziennie, czyli czterdzieści godzin tygodniowo. W niektórych sytuacjach przepisy ograniczają liczbę nadgodzin – dotyczy to m.in. kobiet w ciąży i górników. Osoby wychowujące dzieci do 1,5 roku mogą liczyć na dodatkowe przerwy w pracy. Więcej szczegółowych informacji na stronie estońskiego Inspektoratu Pracy (Tööinspektsiooni).

Podatki. Estonia była jednym z pierwszych krajów, które zdecydowały się na podatek liniowy. Wszyscy pracownicy oddają państwu 21 proc. swoich dochodów. Kwota wolna od podatku w 2015 r. wzrosła z 1848 euro do 2460 euro rocznie. Podstawowa stawka VAT to 20 proc. Szczegółowe informacje na stronie estońskiego Ministerstwa Podatków i Ceł (Maksu- ja tolliamet).

Urlop. Pracownicy mogą liczyć na 28 kalendarzowych dni urlopu. Osoby, które pracowały przez ostatnie 6 miesięcy i jest to ich pierwszy rok pracy, mają prawo do urlopu proporcjonalnie do przepracowanych miesięcy. Szczegóły na stronie estońskiego Ministerstwa Spraw Socjalnych (Sotsiaal Ministeerium).

Zasiłek dla bezrobotnych. Przysługuje osobom, które przepracowały co najmniej 12 miesięcy w ciągu ostatnich 36 miesięcy, aktywnie poszukują pracy, zgłaszają się na spotkania w urzędzie pracy i uczestniczą w aktywizacji. Wysokość zasiłku dla bezrobotnych uzależniona jest od kwoty miesięcznych zarobków. Bezrobotny otrzymuje 50 proc. swojej pensji przez pierwsze 100 dni od daty rejestracji, a następnie 40 proc. pensji przez kolejne 101 dni kalendarzowych. By dostać świadczenie, należy zarejestrować się w Estońskim Funduszu Ubezpieczeń od Bezrobocia (Eesti Töötukassa).

Bilans zysków i strat

Ile można zarobić...
W styczniu 2015 r. pensja minimalna w Estonii wynosiła 390 euro (dla porównania w Polsce – w przeliczeniu – 410 euro). Przeciętna płaca brutto w 2014 r. wynosiła ok. 1005 euro (przy kursie 1 euro=4,1 zł daje to 4120 zł) i była o 5,9 proc. wyższa niż rok wcześniej. Najlepiej w Estonii zarabiają pracownicy branży finansowej i ubezpieczeniowej (średnio 1500 euro) oraz sektora telekomunikacyjnego (1600 euro), zdecydowanie słabiej wynagradzani są pracownicy służby zdrowia (900 euro), budowlańcy (850 euro)  i pracownicy z branży gastronomicznej i hotelarstwa (500-600 euro).

... a ile trzeba wydać
Ceny zakwaterowania i wyżywienia są wyższe od polskich. Według Eurostatu w 2014 r. średnie ceny żywności i napojów niealkoholowych sięgały 88 proc. średniej unijnej (w Polsce – 62 proc.). Najtańsze mieszkanie w można wynająć za 200 euro (plus opłaty), kupić – za 50 tysięcy euro. Ceny domów rozpoczynają się od 160 tys. euro, przy czym Tallin jest wyraźnie droższy od innych miast.
W sklepach za litr mleka zapłacimy 0,74 euro, kilogram ziemniaków kosztuje 0,5 euro, kilogram wieprzowiny 4,75 euro, a bochenek chleba 1,5 euro (ceny z 2014 r.).

Na swoim – czyli załóż firmę

Własna działalność. Samodzielną działalność w Estonii (füüsilisest isikust ettevõtja - FIE) może uruchomić już 15-latek, pod warunkiem, że uzyska zgodę rodziców. Do założenia firmy niezbędne jest zarejestrowanie się w Urzędzie Podatków i Ceł (Maksu- ja tolliamet) lub – jeśli podmiot będzie płatnikiem VAT – w Rejestrze Handlowym. Do uruchomienia samodzielnej działalności nie jest wymagany żaden kapitał początkowy. Osoby samozatrudnione płacą jednak wyższe podatki od innych rodzajów firm.

Spółki. Dla biznesmenów estońskie prawo przewiduje pięć form działalności – spółkę cywilną (täisühing - TÜ), partnerską z ograniczoną odpowiedzialnością (usaldusühing - UÜ, odpowiednik polskiej spółki komandytowej), z ograniczoną odpowiedzialnością (osaühing - OÜ) oraz akcyjną (aktsiaselts - AS). W przypadku najpopularniejszych spółek z o.o. procedura obejmuje: sprawdzenie dostępności nazwy w estońskim Rejestrze Handlowym, złożenie w Rejestrze zweryfikowanych dokumentów założycielskich przez notariusza wybranego z listy; zdobycie niezbędnych zezwoleń i zarejestrowanie w Rejestrze Działalności Gospodarczej, zarejestrowanie w estońskim Urzędzie Podatków i Ceł oraz zgłoszenie w nim zatrudnianych pracowników. Więcej szczegółowych informacji znajdziesz na stronie Estońskiej Agencji Inwestycji i Handlu oraz w broszurze Doing Business in Estonia, wydanej przez Ernst&Young.

Poszukiwany-Poszukiwana

Rynek pracy w Estonii ma za sobą wyjątkowo burzliwą dekadę. Jeszcze w 2008 r. bezrobocie w tym kraju sięgało zaledwie 5 i pół procenta. Trzy lata później, w wyniku zapaści gospodarczej wzrosło do 13 proc., a teraz znów jest niskie – na początku 2015 r. sięgało 6,2 proc. (dane Eurostatu). Dla porównania w Polsce odsetek osób bez pracy (liczony metodą unijną), wynosił w lutym 2015 r. 7,8 proc. Największe szanse na zatrudnienie mają sprzedawcy i przedstawiciele handlowi oraz fryzjerzy, kucharze i obsługa hotelowa. Warunek – biegły estoński. Na pracę za lepsze pieniądze mogą liczyć inżynierowie i finansiści, szczególnie mówiący po angielsku lub rosyjsku.

Praca dla małolata

By zatrudnić osobę niepełnoletnią trzeba uzyskać zezwolenie wydawane przez estoński Inspektorat Pracy. Takie pozwolenie może dostać już trzynastolatek. Osoby w wieku 13-14 lat mogą jednak pracować wyłącznie w wakacje i nie dłużej niż 4 godziny dziennie. Osoby powyżej 15. roku życia, które nie chodzą do szkoły, mogą pracować o dwie godziny dłużej (czyli 30 tygodniowo). Niepełnoletni nie mogą pracować w warunkach szkodliwych dla ich zdrowia fizycznego i psychicznego oraz w miejscach zagrożonych wypadkiem. 

Ciekawostki

→ Estonia postanowiła wydłużyć wiek emerytalny – w 2026 r. zarówno kobiety, jak i mężczyźni mają odchodzić na emeryturę w wieku 65 lat.
→ W Estonii istnieje rozbudowany system świadczeń socjalnych – mieszkańcy tego kraju otrzymują np. comiesięczny zasiłek na dziecko, płacony z budżetu państwa do osiągnięcia przez dziecko 16. roku życia.
→ Estonia uważa się bardziej za kraj skandynawski niż środkowoeuropejski. Podobnie jak w Szwecji czy Norwegii na ulicach Tallina bez problemu dogadasz się po angielsku.
→ Od 1 sierpnia 2015 r. estoński Urząd Podatków i Ceł zapewnia obcokrajowcom podejmującym pracę w Estonii kursy informacyjne i językowe. Więcej na ten temat na stronie Welcoming Program.

Info w sieci

Portal nt. pracy w Estonii
Dlaczego warto pracować w Estonii? Obejrzyj film na youtube.com
Ambasada Estonii w Polsce
Ambasada Polski w Estonii
Internetowa encyklopedia o Estonii
Poradnik dla przedsiębiorców
Portal dla obcokrajowców w Estonii
Ministerstwo Sprawiedliwości Estonii
Zarząd Policji i Straży Granicznej
Portal Tallina
Portal Tartu
Portal Parnu

Oferty pracy:

www.cvkeskus.ee
www.cv.ee
www.ej.ee
www.cvok.ee
www.leia.ee
www.palkamind.ee

Oferty nieruchomości:

www.city24.ee
www.kv.ee