Hiszpania - praca dobrem luksusowym

Za rekomendację dla tego kraju wystarczy jedna liczba – 53,3 proc. Takie było pod koniec 2014 roku bezrobocie wśród hiszpańskiej młodzieży. Nic dziwnego, że coraz więcej młodych ludzi wybiera się w poszukiwaniu zatrudnienia do Wielkiej Brytanii, Niemiec czy Holandii.

Hiszpania

Najważniejsze formalności

Meldunek. Jeżeli zamierzasz przebywać w Hiszpanii krócej niż trzy miesiące (niezależnie od celu), nie musisz się nigdzie meldować. Wystarczy Ci ważny dowód osobisty lub paszport.

Legalizacja pobytu powyżej 90 dni. Jeśli przyjechałeś do tego kraju z zamiarem stałego pobytu musisz uzyskać zameldowanie (empadronamiento) w lokalnym urzędzie miasta lub gminy (Ayuntamiento). Będziesz do tego potrzebował ważnego paszportu lub dowodu osobistego oraz dokumentu potwierdzającego zamieszkanie pod danym adresem (umowy najmu, opłaconego rachunku za media w mieszkaniu lub zaświadczenia od właściciela lokalu). Meldunek umożliwia m.in. głosowanie w wyborach lokalnych i do Parlamentu Europejskiego.
Drugi ważny krok to uzyskanie wpisu do Centralnego Rejestru Cudzoziemców (Registro Central de Extranjeros) i otrzymanie Numeru Identyfikacji Cudzoziemca (Numero de Identifcation de Extranjeros, NIE), który jest równocześnie Numerem Identyfikacji Podatkowej. Formalności te załatwisz w hiszpańskim konsulacie w Warszawie lub Gdańsku albo na lokalnym posterunku policji (Comisaría de policía) - w biurze ds. cudzoziemców (Oficinas de extranjería). Numer NIE jest konieczny, by rozpocząć poszukiwanie zatrudnienia lub podpisać umowę z pracodawcą.
Do uzyskania numeru NIE potrzebny będzie ważny paszport lub dowód, zaświadczenie o zameldowaniu z urzędu miasta oraz wstępna umowa o pracę (o numer musisz się postarać również wówczas, gdy zostajesz w Hiszpanii na studia lub zakładasz działalność – wówczas wymagane są inne dokumenty). Okres oczekiwania na uzyskanie numeru różni się w zależności od miasta, w którym składa się podanie i wynosi od 25 do 40 dni. Za nadanie NIE należy wnieść opłatę administracyjną. Więcej informacji w broszurze polskiego MSZ.
Pobyt w Hiszpanii możesz przedłużyć do sześciu miesięcy, jeżeli zarejestrujesz się jako poszukujący pracy.    

Formalności przy podejmowaniu pracy. Poza numerem NIE, Ty lub twój pracodawca będziecie się musieli postarać o kartę ubezpieczenia społecznego (Tarjeta de la Seguridad Social), niezbędną do korzystania z hiszpańskiej opieki zdrowotnej. Umowa o pracę zwykle zawierana jest pisemnie, choć porozumienia ustne również są honorowane. Zatrudnienie na okres próbny nie może trwać dłużej niż 6 miesięcy w przypadku pracowników wykwalifikowanych i 2 miesięcy w przypadku pozostałych.

Warunki pracy

Godziny pracy. Tydzień pracy wynosi 40 godzin, nie więcej niż 9 godzin dziennie (w piątki kończy się wówczas o 14.00). W ciągu doby masz prawo do 12 godzin nieprzerwanego odpoczynku.

Podatki. Podatki w Hiszpanii w ostatnich latach mocno wzrosły. W przypadku podatku od osób fizycznych (Impuesto Rendimiento Personas Físicas, IRPF) obowiązuje progresywna skala: 24,75, 30, 40, 47, 49, 51, 52 proc. (w niektórych regionach Hiszpanii stawki się nieznacznie różnią). Przy średniej płacy stawka wynosi 30 proc. Kwotę wolną od podatku ustalono na 17,7 tys. euro rocznie.
Jeśli chodzi o podatek VAT, podstawowa stawka jeszcze kilka lat temu wynosiła 18 proc. i należała do najniższych w Europie. Dobre czasy się jednak skończyły – obecnie stawka podstawowa (tipo general) wynosi 21 proc., a stawki obniżone na niektóre towary i usługi 10 proc. (tipo reducido) i 4 proc. (tipo superreducido).

Urlop. Płatny urlop nie może być krótszy niż 30 dni (razem z weekendami, niestety). Hiszpanie mają aż 12 świąt państwowych i 2 święta lokalne - to jeden z najbardziej „rozcelebrowanych” narodów Europy. Przy okazji ślubu można dostać aż 15 dni kalendarzowych wolnego.

Zasiłek dla bezrobotnych. By dostać świadczenie, trzeba przepracować co najmniej 360 dni w ciągu ostatnich sześciu lat poprzedzających bezrobocie. Zasiłek wypłacany jest przez okres od 3 do 24 miesięcy – w zależności od tego, jak długo opłacałeś składki. O wsparcie mogą się ubiegać wyłącznie osoby gotowe do podjęcia pracy, mające więcej niż 16 lat.
Przez pierwsze 180 dni możesz liczyć na 70 proc. kwoty bazowej, przez kolejne 180 – na 50 proc. Wpływ na wysokość świadczenie będzie miała również twoja sytuacja ekonomiczna. Uwaga! Jeśli zostałeś zwolniony dyscyplinarnie, tracisz prawo do ubiegania się o zasiłek dla bezrobotnych! Szczegółowe informacje znajdziesz na stronie hiszpańskiego Ministerstwa Pracy i Spraw Socjalnych.

Bilans zysków i strat

Ile można zarobić...
Płaca minimalna dla osób powyżej 18. roku życia w 2013 r. wynosiła 645,3 euro miesięcznie (stawka dzienna – 21,51 euro brutto) Zanim jednak podpiszesz umowę sprawdź, czy w twojej branży nie obowiązuje Generalne Porozumienie Płacowe – i czy proponowana ci umowa jest z nim zgodna. Tradycją w Hiszpanii było wypłacanie dwóch dodatkowych pensji w roku – na wakacje i Święta Bożego Narodzenia, wskutek kryzysu część pracodawców musiała jednak z tego zrezygnować.
Według OECD, w 2013 r. przeciętne roczne wynagrodzenie wynosiło w Hiszpanii 26,7 tys. euro, co przy kursie 1 euro = 4,2 zł daje ok. 9,3 tys. brutto miesięcznie. Przykładowe płace: sprzątaczka w Madrycie zarabia 8 euro za godzinę, kelnerka w restauracji - 700 euro miesięcznie plus napiwki (często drugie tyle), asystentka - ok. 1700 euro, informatyk - 2500 euro.  

...a ile wydać
Za kawalerkę w średniej wielkości mieście zapłacisz 250 - 300 euro miesięcznie, za pokój - do 200 euro. Wyjątkowo droga jest Barcelona - tu za małe mieszkanko właściciele żądają minimum 360 euro za miesiąc. Na jedzenie wydasz ok. 300 euro miesięcznie, na bilet - 30 euro. Hamburger kosztuje 2 - 5 euro.
Ogólne ceny żywności i napojów są – według Eurostatu – nieznacznie niższe od średniej unijnej (94 proc., w Polsce – 62 proc., dane z 2013 r.).

Na swoim - czyli jak założyć firmę

Własna działalność. Osoby fizyczne mogą prowadzić trzy formy działalności: indywidualną (autonomo), wspólnotę mienia (comunidad de bienes) i spółkę cywilną (sociedad civil). Wspólną cechą wszystkich trzech form jest to, że założyciele nie mają obowiązku wniesienia minimum kapitałowego i odprowadzają podatek dochodowy od osób fizycznych (Impuesto Rendimiento Personas Físicas, IRPF). Do założenia firmy w pierwszym przypadku wystarczy jedna osoba, natomiast dla pozostałych form co najmniej dwie. Największym ryzykiem tego rodzaju działalności jest nieograniczona odpowiedzialność właścicieli (w przypadku strat odpowiadają całym swoim majątkiem, aktualnym i przyszłym).
By rozpocząć własną działalność, musisz zdobyć Numer Identyfikacji Cudzoziemca (N
úmero de Identifcation de Extranjeros, NIE), który jest jednocześnie numerem identyfikacji podatkowej. Drugi krok to uzyskanie Numeru Ubezpieczenia Społecznego (Número de Seguridad Social, NSS) w jednej z lokalnych placówek hiszpańskiego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (Administración de la Tesorería General de la Seguridad Social).
Gdy będziesz już miał oba numery, możesz przystąpić do złożenia wniosku o wpisanie na listę przedsiębiorców w urzędzie skarbowym (Agencia Tributaria) i zgłoszenia działalności w zakładzie ubezpieczeń społecznych. Kolejny krok to założenie tzw. księgi wizyt Inspekcji Pracy i złożenie wniosku o uruchomienie działalności w miejscowym magistracie. W przypadku niektórych profesji konieczne jest również uzyskanie licencji na prowadzenie działalności w wynajmowanym lokalu. Więcej szczegółów znajdziesz w broszurze Wydziału Promocji Handlu i Inwestycji Ambasady RP w Madrycie.

Spółki prawa handlowego. W Hiszpanii możesz założyć spółki osobowe lub handlowe. Wśród tych pierwszych są spółki wieloosobowe (sociedad colectiva), komandytowe (sociedad comanditaria) i pracownicze (sociedad laboral), wśród tych drugich – m.in. akcyjne (sociedad anónima), z ograniczoną odpowiedzialnością (sociedad limitada) i zawodowe (sociedad profesional). Szczegółowe informacje znajdziesz w broszurze Wydziału Promocji Handlu i Inwestycji Ambasady RP w Madrycie.
Formalności rozpocznij od uzyskania numerów NIE (Número de Identifcation de Extranjeros) i NSS (Número de Seguridad Social)  - oraz NIF (Número de Identificación Fiscal) – jeśli zakładasz spółkę w imieniu osoby prawnej. Następnie sprawdź w Centralnym Rejestrze Handlowym (Registro Mercantil Central), czy firma o tej samej nazwie już istnieje (potwierdzenie tego faktu nazywa się certificación negativa del nombre). Później czeka Cię jeszcze założenie konta, opracowanie statutu i wizyta u notariusza w celu spisania umowy utworzenia spółki. Więcej informacji nt. inwestowania w Hiszpanii znajdziesz na stronach Polsko-Hiszpańskiej Izby Gospodarczej oraz Wydziału Promocji Handlu i Inwestycji Ambasady RP w Madrycie.

Poszukiwany/poszukiwana

W ostatnich miesiącach hiszpańscy pracodawcy nie potrzebują... nikogo. Wskutek kryzysu gospodarczego stopa bezrobocia wzrosła do rekordowych poziomów – w listopadzie 2014 r. wynosiła 23,9 proc. W niektórych branżach dobrze płatną pracę trudno jest znaleźć nawet specjalistom, a związki zawodowe sprzeciwiają się zatrudnianiu obcokrajowców. Według biura Eures stosunkowo najłatwiej pracę za Pirenejami znajdą lekarze, chirurdzy, fizykoterapeuci, opiekunowie środowiskowi czy protetycy dentystyczni – pod warunkiem oczywiście, że znają miejscowy język. Szansę na zatrudnienie mają również kierowcy, mechanicy i informatycy. Hiszpanie bardzo niechętnie podejmują się też zatrudnienia przy sprzątaniu ulic czy wywozie śmieci.
W sezonie wiosennym i letnim oferty pracy można znaleźć w takich branżach jak: rolnictwo (przy zbiorach owoców i warzyw), turystyka (hotele i gastronomia: kelnerzy, recepcjoniści, kucharze, pokojówki), leśnictwo. Wskutek kryzysu prace te coraz częściej podejmują jednak Hiszpanie. Oferty pracy z całej Hiszpanii znajdziesz na stronie publicznych służb zatrudnienia.

Praca dla małolata

W Hiszpanii zatrudniana jest młodzież po ukończeniu 15. roku życia. Niepełnoletni podlegają jednak szczególnej ochronie: pracodawca nie może zatrudniać ich w warunkach szkodliwych dla zdrowia (pod ziemią, przy substancjach chemicznych), dawać nadgodzin ani „nocek”.

Ciekawostki

→ Warto wiedzieć, że część Hiszpanów posługuje się językami regionalnymi. Swoją mowę mają mieszkańcy Galicji, Katalonii, a także Kraju Basków. Jeśli wybierasz się w te rejony, byłoby dobrze, gdybyś poznał podstawy tych języków.
→ Szukasz mieszkania w Hiszpanii? Idź do... kościoła! Polskie parafie pełnią specyficzną rolę pośrednika przy wynajmie mieszkań. Po mszy ksiądz czyta oferty - wiele z nich jest bardzo atrakcyjnych. W Madrycie są aż trzy polskie kościoły.
→ Szukając zatrudnienia - zachowaj ostrożność. W ostatnim czasie pojawiło się mnóstwo fałszywych ofert pracy, szczególnie przy zbiorach w rolnictwie. Szczególnie uważaj na firmy, które nie mają strony internetowej i podają jedynie telefon komórkowy.
→ Polskie prawa jazdy zachowują ważność w Hiszpanii do daty oznaczonej w dokumencie. Z tym że osoby przebywające w Hiszpanii dłużej niż 185 dni w roku kalendarzowym mają 6 miesięcy (licząc od dnia uregulowania pobytu) na wpisanie prawa jazdy do rejestru kierowców. Rejestr kierowców prowadzi zarząd Ruchu Drogowego Prowincji (Jefatura Provincial de Trafico).