Holandia - pomarańczowa szansa

Kraj Tulipanów należy do państw o najniższym bezrobociu, stosunkowo wysokich zarobkach, ale wcale nie najwyższych cenach. Może być więc ciekawą alternatywą dla Polaków szukających pracy za granicą, szczególnie biorąc pod uwagę... komfort podróży niemieckimi autostradami.

Tulipany

Najważniejsze formalności

Meldunek. Od stycznia 2014 r. istnieje w Holandii obowiązek rejestracji pobytu krótszego niż 4 miesiące. W tym celu musisz udać się do jednego z 18 holenderskich urzędów gminy i złożyć wniosek o wpis do Centralnej Ewidencji Ludności (Basisregistratie Personen). Po zarejestrowaniu otrzymasz holenderski PESEL – numer BSN (Burgerservicenummer). Dodatkowe informacje na ten temat znajdziesz w broszurze na stronie internetowej holenderskiego rządu oraz na portalu www.nieuwinnl.nl.

Legalizacja pobytu powyżej 3 miesięcy. W odróżnieniu od innych krajów, w Holandii musisz zalegalizować swój pobyt jeśli planujesz, że jego długość przekroczy cztery miesiące (a nie trzy). Sprawę załatwiasz w urzędzie gminy (w dziale ewidencji ludności, Gemeentelijke Basisadministratie, GBA) w ciągu pięciu dni od momentu wjazdu. Urzędnikom będziesz musiał pokazać akt urodzenia, akt ślubu (oba przetłumaczone na język niderlandzki) oraz umowę najmu lub kupna mieszkania. Konieczne będzie również podanie adresu. Po dokonaniu formalności otrzymasz odpis z ewidencji ludności (uittreksel van de Gemeentelijke Basisadministratie Persoonsgegevens) ważny trzy miesiące oraz numer BSN (Burgerservicenummer), konieczny, by podjąć zatrudnienie (odpowiednik polskiego PESEL-u).
Przed podjęciem pracy będzie też musiał zgłosić się do Urzędu Imigracji i Naturalizacji (Immigratie- en Naturalisatiedienst, IND), by udowodnić – przy pomocy dokumentów – cel swego pobytu. Po dokonaniu rejestracji otrzymasz jej dowód w postaci nalepki wklejonej do paszportu lub innego dowodu tożsamości.

Formalności przy podejmowaniu pracy. Uzyskany w lokalnym urzędzie gminy numer BSN jest niezbędnym warunkiem podjęcia pracy. Posiadanie takiego numeru oznacza, że jest się zarejestrowanym w urzędzie skarbowym oraz w systemie ubezpieczeń społecznych. Jeśli szukasz pracy – skorzystaj z oferty holenderskich służb zatrudnienia (UWV WERKbedrijf). W 130 placówkach w całym kraju znajdziesz nie tylko propozycje pracy, ale również uzyskasz fachową poradę.
Umowy o pracę w Holandii mogą być ustne lub pisemne. Zgodnie z miejscowym prawem, jeżeli osoba pracuje na rzecz innej osoby w każdym tygodniu lub przez co najmniej 20 godzin w miesiącu przez trzy kolejne miesiące, to mamy do czynienia z umową o pracę w odniesieniu do kwestii płacowych. Możliwe jest jednak również zawarcie umów o dzieło i umów-zlecenie.

Warunki pracy

Godziny pracy. Standardowo 7-8 godzin dziennie, maksymalnie 12 godzin pod rząd i 60 godzin tygodniowo. W okresie 16 tygodni średnia liczba godzin pracy nie może jednak przekroczyć 48 tygodniowo. Po dniu pracy masz prawo do co najmniej 11 godzin nieprzerwanego wypoczynku. Po przepracowanym tygodniu przerwa w pracy nie może być krótsza niż 36 kolejnych godzin. Ciekawostką jest fakt, że wiele dużych firm wprowadza czterodniowe tygodnie pracy, po 9 godzin dziennie, a to oznacza dłuższy weekend!

Urlop. Ogólna zasada stanowi, że urlop to minimum czterokrotność liczby godzin pracy w tygodniu. Kto pracuje 40 godzin – ma więc 160 godzin urlopu, a to równe 20 dni. W większości umów zbiorowych warunki są jednak korzystniejsze - przeciętny holenderski Kowalski dostaje 28 dni płatnego urlopu. Zanim podpiszesz umowę – sprawdź, czy w Twojej firmie lub branży nie istnieje specjalne porozumienie, regulujące tę kwestię. Pamiętaj też, że Twój szef co miesiąc będzie Ci potrącał 8 proc. twojej płacy na tzw. wakacyjne - pieniądze otrzymasz przelewem na konto w maju.
Kobiecie pracującej w Holandii przysługuje prawo do 16 tygodni urlopu macierzyńskiego.

Podatki. W Holandii opodatkowane są trzy rodzaje dochodów: z pracy i mieszkania, ze znacznego udziału (akcji) oraz z oszczędności i lokat (odpowiednik naszego podatku Belki). Podatek od dochodów osobistych uregulowany jest według skali progresywnej: 36,25 proc. (dochód do 19 645 euro rocznie), 42 proc. i 52 proc. Podatek od znacznego udziału wynosi 22 proc. (przy dochodach do 250 tys. euro), miejscowa odmiana podatku Belki sięga 30 proc., a stawki VAT wynoszą 6 lub 21 proc. - w zależności od towaru lub usługi (jeszcze w 2012 r. wyższa stawka wynosiła 19 proc.).
Holendrzy korzystają z rozbudowanego systemu ulg i zwolnień, na łagodniejsze traktowanie mogą liczyć m.in. emeryci. Szczegółową tabelę stawek można znaleźć na stronach Urzędu Skarbowego.

Zasiłek dla bezrobotnych. W Holandii prawo do zasiłku dla bezrobotnych (WW-uitkering) przysługuje osobom, które utraciły przynajmniej 5 godzin pracy w tygodniu, a z ostatnich 36 tygodni przepracowały co najmniej 26. Aby otrzymać świadczenie należy posiadać numer BSN oraz zarejestrować się w miejscowym urzędzie pracy - UWV WERKbedrijf.
Na bezrobotnych przez pierwsze dwa miesiące czeka zasiłek w wysokości 75 proc. średniej stawki dziennej (dagloon) z okresu zatrudnienia, potem świadczenie spada do 70 proc. Od kwoty zasiłku potrącane są składki na dodatek wakacyjny i ubezpieczenie chorobowe. W niektórych przypadkach potrąca się również składki emerytalne. Zasiłek wypłacany jest co 4 tygodnie. Okres wypłaty uzależniony jest od historii zatrudnienia – sięga maksymalnie 38 miesięcy.

Bilans zysków i strat

Ile można zarobić... W Holandii płaca minimalna jest ustalana dwa razy w roku (1 stycznia i 1 lipca). Minimalna pensja dla pracowników powyżej 23. roku życia w lipcu 2014 r. wynosiła 1495,20 euro miesięcznie, dla osób młodszych stawki są niższe (np. 18-latkowie mogą zarabiać tylko 680,3 euro miesięcznie). Obowiązują również minimalne stawki tygodniowe i godzinowe, stosowane są też różnego rodzaju ulgi, m.in. dla osób z dziećmi. Średnia roczna pensja według OECD wynosi w Holandii 41,5 tys. euro (3450 euro miesięcznie). Inżynier może zarobić w Holandii średnio 5000 euro miesięcznie, sekretarka - ok. 2400 euro, kierowca ok. 2000 euro, a informatyk co najmniej 3000.

... a ile trzeba wydać. Na mieszkanie będziesz potrzebować od 400 do 600 euro. W większych miastach, takich jak Amsterdam, Haga czy Rotterdam ceny są wyższe. Wynajęcie pokoju to wydatek 250-350 euro. Przykładowe ceny: chleb - 1 euro, 1 kg owoców – 1,5 euro, obiad w restauracji – 15-20 euro, piwo – 1 euro. W sumie, by przeżyć miesiąc będziesz potrzebował 800 – 1100 euro. Według Eurostatu (2013 r.) ceny żywności i napojów stanowią 97 proc. średniej unijnej, droższe niż przeciętnie w Unii są natomiast ubrania i obuwie.

Na swoim - czyli jak założyć firmę

Własna działalność. Jeśli chcesz w Holandii prowadzić działalność na własny rachunek, powinieneś założyć firmę jednoosobową (Eenmanszaak). Działalność zgłaszasz do rejestru handlowego (Handelsregister) w regionalnej Izbie Handlowo-Przemysłowej (Kamer van Koophandel, KvK). By załatwić formalności, musisz przedstawić urzędnikom odpowiedni formularz wpisowy, ważny dokument tożsamości, odpis z ewidencji mieszkańców (GBA), a także oryginał umowy najmu lokalu.
Działalność gospodarczą powienieneś zgłosić maksymalnie tydzień przed lub tydzień po rozpoczęciu faktycznej działalności. Po rejestracji firmy otrzymasz ośmiocyfrowy numer identyfikacyjny (KvK- numer),  - odpowiednik polskiego numeru REGON - oraz numer BTW (BTW-nummer), odpowiednik polskiego numeru VAT.
Uwaga – jeśli masz działalność gospodarczą zarejestrowaną w Polsce, możesz wykorzystać inną ścieżkę - wystąpić do holenderskiej Izby Handlowo-Przemysłowej o wydanie zaświadczenia uznającego działalność założoną w Polsce.
Prowadząc samodzielną działalność, warto wystąpić o wydanie zaświadczenia o stosunku pracy i kwalifikacji podatkowej (Verklaring arbeidsrelatie, VAR). Nie jest do dokument obowiązkowy, ale znacząco ułatwia kontakty z kontrahentami. VAR jest wydawany przez holenderski Urząd Skarbowy. By spełnić kryteria samozatrudnienia według VAR będziesz musiał: posiadać co najmniej trzech zleceniodawców w ciągu roku kalendarzowego, przepracować w ramach własnej firmy minimum 1225 godzin rocznie oraz pracować przy użyciu własnych narzędzi (środków). Dodatkowe informacje w broszurze Wydziału Handlu i Inwestycji Ambasdady RP w Hadze.
W Holandii osoby samozatrudnione nie podlegają obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym na wypadek bezrobocia, choroby i niezdolności do pracy. Wiele towarzystw ubezpieczeniowych oferuje jednak dodatkowe indywidualne ubezpieczenia w tym zakresie.

Spółki. W Holandii możesz również rozwinąć działalność gospodarczą na szerszą skalę: założyć spółkę jawną (vennootschap onder firma, VOF), partnerską (maatschap), z ograniczoną odpowiedzialnością (Besloten vennootschap, B.V.) lub akcyjną (Naamloze vennootschap N.V.). Wszystkie te spółki rejestruje się w Izbie Handlowo-Przemysłowej, konieczne jest m.in. przedłożenie aktu założycielskiego. Więcej szczegółów na stronie Wydziału Promocji Handlu i Inwestycji Ambasady Polski w Hadze.

Poszukiwany/poszukiwana

Ze znalezieniem pracy problemu nie będą mieć lekarze, pielęgniarki, personel medyczny - choć wymagane są referencje i doświadczenie. Zawsze łatwo w Holandii zaczepić się przy hodowli kwiatów, w hurtowniach i magazynach, z których w świat jadą tulipany, ryby, owoce i warzywa. Niestety, kryzys sprawił, że stanęły wszystkie budowy, spadło także zatrudnienie w branżach metalurgicznej i petrochemicznej. Większość pracodawców wymaga znajomości języka angielskiego lub niemieckiego. 
Pod koniec 2014 r. stopa bezrobocia w Holandii wynosiła 6,5 proc. i należała do najniższych w Europie.

Praca dla małolata

Holandia jest jednym z niewielu krajów, w których wolno pracować już dzieciom między 13. a 15. rokiem życia, choć pod nadzorem i bez gwarancji płacy minimalnej. Jeśli masz skończone 16 lat, masz te same prawa i obowiązki, co pracownicy pełnoletni. Nie będziesz mógł jednak pracować w warunkach szkodliwych dla zdrowia - między innymi w hałasie, ciasnych pomieszczeniach i przy substancjach toksycznych.

Ciekawostki

→ W Holandii bardzo rozpowszechniona jest praca czasowa jako forma zatrudnienia. Dawniej agencje zatrudnienia skupiały się na pracy dla sekretarek, ale ostatnio coraz więcej jest wyspecjalizowanych agencji dla niemal wszystkich branż i zawodów.
→ Składki na emeryturę, ubezpieczenie na wypadek niezdolności do pracy, choroby czy od następstw nieszczęśliwych wypadków odprowadza za ciebie pracodawca. Ale już ubezpieczenie od kosztów leczenia musisz zapewnić sobie sam. Za 80-120 euro miesięcznie uzyskasz dostęp do darmowej opieki medycznej, a często nawet bezpłatnych leków. Więcej informacji na stronie Agencji Ubezpieczeń Pracowniczych.
→ Jeśli masz dzieci, pewnie ucieszy cię wiadomość, że możesz liczyć na zasiłek rodzinny (kinderbijslag, w 2014 r. 191-273 euro miesięcznie, w zależności od wieku dziecka) oraz tzw. dofinansowanie budżetu rodzinnego (kindgebonden) dla rodzin w trudnej sytuacji materialnej. Więcej informacji - po polsku! - znajdziesz na stronie holenderskiego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (De Sociale Verzekeringsbank, SVB).
→ Wiek emerytalny w Holandii jest wydłużany tak, jak w Polsce – obecnie wynosi 65 lat i 2 miesiące, ale do 2023 r. wynosić będzie 67 lat. Przeciętne świadczenie dla samotnego emeryta w 2014 r. wynosiło ponad 1000 euro netto miesięcznie.,
→ W Holandii na każdym kroku porozumiesz się po angielsku. Holendrzy to naród otwarty na świat, liberalny. Niech cię więc nie zdziwi legalnie sprzedawana marihuana i Dzielnica Czerwonych Świateł, w której legalnie pracują prostytutki.
→ Niech cię też nie zdziwi, że ta „wolność” w dużej mierze jest pozorna, np. w Amsterdamie. Mało tam umundurowanych patroli, pełno za to tajniaków - z dredami na głowie, w koszulkach rasta...

Opracowano na podstawie danych sieci EURES.