Irlandia: magnes znów działa

Ostatnia aktualizacja: 
26.06.2015

Na początku tej dekady gospodarka Zielonej Wyspy padła na twarz, ale wstała w takim tempie, że zaimponowała całej Europie. W 2015 r. Irlandia była najszybciej rozwijającym się krajem UE - jej PKB miało wzrosnąć o 3,6 proc. Dublin oferuje nie tylko dobre warunki do podejmowania pracy, ale i do zakładania firm. CIT wynosi zaledwie 12 i pół procenta!

Irlandia
Autor zdjęcia lub licencja: 
fot. flickr.com
Opis zdjęcia: 
W 2015 r. Irlandia była najszybciej rozwijającym się krajem UE

Najważniejsze formalności

Meldunek. Obowiązek meldunkowy nie istnieje.

Legalizacja pobytu powyżej 3 miesięcy. Jeśli zamierzasz zostać w Irlandii dłużej niż trzy miesiące, powinieneś postarać się o residence permit, czyli pozwolenie na pobyt. Jak to załatwić? Zgłoś się do urzędu imigracyjnego lub na lokalny posterunek policji i wypełnij stosowny formularz. Musisz udowodnić, że masz legalną pracę lub własną firmę: jednym słowem, że masz za co żyć. Takie pozwolenie wydawane jest najczęściej na 5 lat.
Residence permit powinieneś załatwić sobie również wówczas, gdy podejmiesz pracę – niezależnie od tego, czy od momentu wjazdu do Irlandii minęły trzy miesiące, czy nie.

Formalności przy podejmowaniu pracy. Szukając pracy, zgłoś się do lokalnego biura irlandzkich publicznych służb zatrudnienia (Employment Services and Employment Programmes – FAS). Swoje CV w bazie FAS możesz też umieścić przez internet.
By podpisać umowę o pracę, niezbędny jest irlandzki numer ubezpieczenia społecznego (Personal Public Service Number - PPS). Aby go otrzymać, musisz udać się do lokalnego Departamentu Spraw Społecznych i Rodziny. Musisz mieć ze sobą: paszport, drugi dokument ze zdjęciem potwierdzający twoją tożsamość, oraz dokument poświadczający twoje miejsce zamieszkania (np. umowa o wynajem). Drugi krok to złożenie podania o certyfikat podatkowy (certificate of tax credits). W tym celu należy wypełnić specjalny formularz aplikacyjny 12A (Application for a Certificate of Tax Credits and Standard Rate Cut-Off Point); można go uzyskać u pracodawcy lub w każdym urzędzie skarbowym (Revenue Commissioners).
Co ciekawe, by uzyskać prawa pracownicze, niepotrzebna jest umowa o pracę. Zgodnie z irlandzkimi przepisami, każda osoba otrzymująca regularną zapłatę lub stałą pensję posiada umowę o pracę z mocy prawa, bez względu na to, czy została ona sporządzona w formie pisemnej, czy też nie.
Pracownicy zatrudnieni w niepełnym wymiarze godzin mają podobne prawa do tych pracujących na pełny etat. Szczegółowe informacje na temat warunków pracy w Irlandii znajdziesz na portalu www.workplacerelations.ie/en oraz na stronie www.citizensinformation.ie.

Warunki pracy

Godziny pracy. Tydzień pracy to maksymalnie 48 godzin. Czas ten uśredniany jest jednak w okresie 4-, 6- lub 12-miesięcznym, a poza tym wiele firm skraca pracę w piątek tak, by można było wyjść do domu o godzinę czy dwie wcześniej. Pamiętaj, że przysługuje ci 11 godzin ciągłego odpoczynku w ciągu doby i 15 minut przerwy co 4,5 godziny.

Urlop. W Irlandii masz prawo do co najmniej 4 tygodni urlopu wypoczynkowego rocznie. Długość płatnego urlopu macierzyńskiego i wysokość zasiłku zależy od wielkości opłaconych składek na ubezpieczenie społeczne (PRSI). 

Podatki. W Irlandii obowiązują dwie stawki podatku PIT – 20 i 41 proc. Progi uzależnione są od sytuacji rodzinnej podatnika. Dla osób samotnych, nieutrzymujących innych osób próg w 2014 r. wynosił 32,8 tys. euro. Stawka VAT w 2014 r. była identyczna jak w Polsce – wynosiła 23 proc. (obniżone – 9 i 5 proc.). Dużo niższy jest natomiast podatek CIT – firmy płacą zaledwie 12,5 proc.

Zasiłek dla bezrobotnych. W Irlandii istnieją dwa rodzaje świadczeń dla osób bez pracy: świadczenie dla szukającego pracy, oparte na składkach na ubezpieczenie społeczne opłacanych przez pracodawcę, oraz zasiłek dla szukającego pracy, oparty na ocenie posiadanych środków. Ten drugi dostaniesz wówczas, gdy skończy ci się pierwszy – i gdy spełnisz kryteria. Urzędnicy biorą pod uwagę twoje zasoby finansowe, to, jak długo jesteś bezrobotny (minimum 6 dni) i w jakim jesteś wieku (musisz mieć mniej niż 66 lat.)
By dostać świadczenie dla szukającego pracy, musisz się zarejestrować, być gotowy do pracy i mieć opłaconą odpowiednią liczbę składek PRSI. Więcej szczegółów znajdziesz na stronie irlandzkich służb zatrudnienia.

Bilans zysków i strat

Ile można zarobić...
Minimalna płaca w trakcie kryzysu została obniżona do 1462 euro (8,65 euro/godzinę). W rzeczywistości pracodawcy oferują taką stawkę bardzo rzadko – średnia pensja w przemyśle sięga 2700 euro brutto, w sektorze publicznym 3000 euro, a w budownictwie 3200 euro. Sekretarka zarabia 2000 euro, kierowca lub kucharz - 1600 euro, informatyk - nawet 4000 euro miesięcznie. Według statystyk OECD, przeciętne roczne zarobki w Irlandii sięgały 47,3 tys. euro rocznie brutto, co w przeliczeniu daje 16,1 tys. zł miesięcznie (przy kursie 1 euro=4,1 zł). Tuż przed kryzysem wynagrodzenia na Zielonej Wyspie były jeszcze wyższe – w 2009 r. wynosiły 49,5 tys. euro.

...a ile trzeba wydać
Irlandia jest jednym z najdroższych krajów w UE. Jak wyliczył Eurostat, w 2013 r. średnie ceny żywności i napojów niealkoholowych były o 15 proc. wyższe od średnich na Starym Kontynencie, a w przypadku napojów alkoholowych różnica sięgała aż 70 proc.! Na skromne jedzenie wydasz 12 euro dziennie: lunch w barze to wydatek rzędu 6 euro. Za bilet na komunikację miejską (ważny przez tydzień) zapłacisz 16 euro.
Miesięczny koszt wynajęcia kawalerki w Dublinie to około 1000 euro, 2-pokojowego - od 1500 do 1700 euro, 3-pokojowego – od 1500 do 2000 euro. Szukając zakwaterowania, możesz skorzystać z usług organizacji charytatywnej Threshold (The National Housing Charity) oraz z porad udzielanych w 85 Centrach Informacji Obywatelskiej.

Na swoim - czyli jak założyć firmę

Samozatrudnienie. Jako obywatela UE obowiązują cię dokładnie takie same procedury, jak Irlandczyków. Rozpoczęcie samodzielnej działalności gospodarczej (sole trader) nie jest trudne: wystarczy zarejestrować się Urzędzie Rejestracji Spółek (Company Registration Office - CRO) – osobiście za 40 euro lub drogą elektroniczną za 20 euro. Cała rejestracja polega na wypełnieniu formularza RBN1 (Registration of Business Name 1). Następnie należy zgłosić firmę w Urzędzie Skarbowym wypełniając druk STR lub TR1. Formularz ten jest dostępny na stronie internetowej urzędu. Działalność rozliczasz składając corocznie zeznanie podatkowe. Musisz pamiętać, że jako samodzielny przedsiębiorca odpowiadasz za długi całym swoim majątkiem, a podatek płacisz według stawek dla podatków od dochodów osobistych. 

Spółki. By uruchomić biznes powinieneś najpierw sprawdzić, czy wymyślona dla niego nazwa nie jest już wykorzystana – w tym celu wejdź na stronę Urzędu Rejestracji Spółek (Companies Registration Office - CRO). Jeśli z nazwą nie ma problemu, możesz swą działalność w CRO zarejestrować. Odpowiedni formularz możesz wypełnić i wysłać używając opcji online lub przesłać tradycyjną pocztą. Opcja online jest o połowę tańsza. 
Do wyboru masz spółki osobowe: jawną (partnership) i komandytową (limited partnership) oraz kapitałowe: prywatną z o.o. (private limited liability - LTD) i publiczną z o.o., czyli akcyjną (public limited liability - PLC). W przypadku spółek osobowych wypełniach formularz RBN1A, a w przypadku spółek kapitałowych – RBN1B.
Następnie musisz zgłosić się do Urzędu Podatkowego (The Revenue Commissioners), firmy ubezpieczeniowej (po polisę) i banku (by założyć konto). 

Poszukiwany/poszukiwana

Ze znalezieniem pracy nadal nie powinni mieć specjaliści z zakresu budownictwa - choć czasy, gdy każdy Polak mógł, podając się za glazurnika czy dekarza, dostać w Irlandii pracę, minęły. Poszukiwani są także informatycy, specjaliści ds. bankowości i finansów, kierowcy, piekarze, barmani, rzeźnicy. Oraz - jak niemalże w każdym kraju UE - lekarze, pielęgniarki, technicy medyczni. W gastronomii najlepiej szukać zatrudnienia w dużych miastach jak Dublin, Cork, Limerick, Galway, Waterford, gdzie jest największa liczba restauracji i barów szybkiej obsługi. Turystyka najlepiej rozwinięta jest na południu kraju, w regionach South-West i South-East, ale też w środkowej części Wyspy (Midlands), która jest krainą jezior. W lutym 2015 r. bezrobocie w Irlandii wynosiło 9,9 proc., było nieznacznie wyższe od średniego w UE.

Praca dla małolata

Zarabiać – ale pod szczególnym nadzorem i w ściśle określonych warunkach – wolno już dzieciom w wieku 14 - 15 lat. Regularną pracę możesz jednak podjąć dopiero po ukończeniu 16. roku życia. Nieletnim przysługuje półgodzinna przerwa po przepracowaniu 4,5 godziny. Stawka godzinowa dla osób, które nie mają skończonych 18 lat to co najmniej 6,06 euro za godzinę.

Ciekawostki

→ Choć Polska nie stała się drugą Irlandią, będąc w Dublinie (i nie tylko) trudno oprzeć się wrażeniu, że Irlandia stała się drugą Polską... Na każdym kroku słychać język polski. W kiosku dostaniesz bez problemu polskie gazety, a kiełbasę wiejską i kiszone ogórki kupisz w jednym z wielu sklepów z „polskim żarciem”. Są nawet polskie puby, odbywają się koncerty polskich zespołów. Wśród tylu rodaków nie będziesz czuł się obco.
→ W 2014 r. ujednolicono stawki świadczenia macierzyńskiego - wynosi ono 230 euro tygodniowo. Prawo do zasiłku mają kobiety zatrudnione lub pracujące na własny rachunek. Świadczenie wypłacane jest przez 26 tygodni po porodzie (o ile wcześniej kobieta systematycznie opłacała składki).
→ W Irlandii funkcjonują też inne zasiłki – m.in. na dziecko (Child Benefit). W 2014 r. stawka na każde dziecko poniżej 16. roku życia wynosiła 130 euro.