Rumunia: kraj-wyzwanie

Ostatnia aktualizacja: 
29.07.2015

Bezrobocie jest tu niższe niż w Polsce, ale zarobki wydają się szokująco małe. Szczególnie, jeśli weźmiemy pod uwagę, że ceny w sklepach są porównywalne z polskimi. Taka sytuacja oznacza dla Polaków lepsze warunki do inwestowania niż szukania zatrudnienia.

Rumunia

Najważniejsze formalności

Meldunek. Obowiązek dotyczy wyłącznie osób, które wcześniej uzyskały prawo pobytu. Po 15-dniowym pobycie w danej miejscowości należy zgłosić się na najbliższy posterunek policji lub do lokalnego oddziału rumuńskiego Urzędu ds. Imigrantów (Inspectoratul General pentru Imigrari), który ma swoje oddziały w każdym miejscowym mieście wojewódzkim. Formularz wniosku o rejestrację pobytu znajdziesz na stronie Ambasady RP w Bukareszcie.

Legalizacja pobytu powyżej 90 dni. Jeśli planujesz mieszkać w Rumunii dłużej niż 90 dni i podjąć w tym kraju pracę, musisz zgłosić się do lokalnego oddziału Urzędu ds. Imigrantów. Kartę pobytu uzyskasz bez problemów, jeśli podjąłeś pracę, studia, uczestniczysz w prowadzeniu działalności gospodarczej (np. zostałeś oddelegowany do pracy), założyłeś własną firmę lub pomagasz jako wolontariusz. Urzędnicy pozwolą ci zostać w Rumunii również wtedy, gdy udowodnisz, że masz wystarczające środki, by się tu utrzymać bez korzystania z miejscowego systemu opieki społecznej. Certyfikat potwierdzający prawo pobytu wydawany jest automatycznie (w dniu złożenia wniosku) i jest ważny przez 5 lat. Urzędnikom musisz przedstawić swój dowód tożsamości, dokumenty potwierdzające status (np. umowę o pracę) oraz dowód zawarcia ubezpieczenia zdrowotnego (EKUZ lub prywatna polisa, o ile nie podejmujesz pracy zawodowej).

Formalności przy podejmowaniu pracy. Szukając pracy, zarejestruj się w jednym z 41 regionalnych bądź 70 lokalnych urzędów pracy podlegających rumuńskiej Narodowej Agencji ds. Zatrudnienia (Agenția Națională Pentru Ocuparea Forței de Muncă) - tam uzyskasz wszystkie niezbędne informacje. Gdy zostaniesz zatrudniony dopilnuj, by twój pracodawca zarejestrował twoją umowę w lokalnym urzędzie pracy. Umowa musi być sporządzona na piśmie i zawierać wszystkie istotne, wskazane w przepisach elementy, m.in. informację o wynagrodzeniu, terminie obowiązywania, miejscu pracy i związanych z pracą zagrożeniach. Umowę można podpisać na czas określony (maksymalnie na 36 miesięcy) oraz nieokreślony. Porozumienia może zawierać klauzulę o okresie próbnym, po którym może być ono rozwiązane.
W Rumunii podstawowym dokumentem pracownika określającym jego staż pracy, zajmowane stanowisko i zmiany w uposażeniu jest Karta Pracy (Carnet de Munca), do której wszyscy zatrudnieni mają zapewniony dostęp elektroniczny. 

Warunki pracy

Godziny pracy. Rumuni pracują przez pięć dni w tygodniu po 8 godzin – a więc tyle, co Polacy. Wraz z nadgodzinami tygodniowy wymiar czasu pracy nie powinna przekraczać 48 godzin – jest to możliwe tylko w przypadku pracy zmianowej – wówczas okres rozliczeniowy średniego tygodniowego wymiaru czasu pracy wynosi 3 tygodnie.

Urlop. Standardowo pracownikom przysługuje 20 dni wolnego. Osoby niepełnosprawne i pracujące w warunkach szkodliwych mają prawo do 3-6 dodatkowych dni. Urlop macierzyński wynosi 126 dni – w tym czasie kobiety otrzymują 85 proc. średniego wynagrodzenia z 6 miesięcy poprzedzających urlop.

Podatki. Podatki w Rumunii należą do najniższych w Europie – stawka PIT jest jednolita (liniowa) i sięga 16 proc. Preferencyjnie opodatkowane są mikrofirmy, czyli przedsiębiorstwa o rocznych dochodach nie przekraczających 100 tys. euro i zatrudniające do 9 osób. Ich właściciele płacą zaledwie 3-proc. podatek od obrotu. Standardowa stawka podatku od towarów i usług wynosi 24 proc., obniżona – 9 proc. Więcej o podatkach czytaj na stronie rumuńskiej Agencji Podatkowej (Agenția Națională de Administrare Fiscală).

Zasiłek dla bezrobotnych. Przysługuje osobom, które płaciły składki przez przynajmniej 12 miesięcy w ciągu ostatnich dwóch lat i nie są bezrobotne z własnej winy. Okres pobierania zasiłku z tytułu bezrobocia jest zróżnicowany w zależności od długości okresu składkowego: 6 miesięcy w przypadku okresu składkowego wynoszącego od roku do pięciu lat, 9 miesięcy w przypadku 5-10 lat oraz 12 miesięcy w przypadku okresu wynoszącego powyżej 10 lat. Wysokość zasiłku jest ustalana indywidualnie i zależy od wcześniejszych okresów składkowych i wysokości dochodów, które osiągałeś. Więcej informacji znajdziesz na stronach Narodowej Agencji Zatrudnienia.

Zarobki i koszty życia

Ile można zarobić...
Płace w Rumunii nominalnie należą do najniższych w Europie. W styczniu 2015 r. minimalne wynagrodzenie wynosiło równowartość zaledwie 218 euro. W przeliczeniu na złotówki (po kursie 1 euro=4,1 zł) daje to kwotę ok. 894 zł – innymi słowy Rumuni mogą zarabiać o połowę mniej niż Polacy. W Unii niższa pensja minimalna obowiązuje tylko w Bułgarii.
Średnie pensje również są tu wyjątkowo niskie. W maju 2015 r. przeciętne wynagrodzenie brutto wynosiło w Rumunii 2500 lejów (dane rumuńskiego odpowiednika GUS), co przy kursie 1 lej=0,93 zł oznaczało 2342 złote. Najwięcej zarabiają pracownicy transportu lotniczego, lekarze, inżynierowie i kadra zarządzająca (3,5-5 tys. lejów), najmniej – zatrudnieni w hotelarstwie i gastronomii (ok. 1000 lejów).

...a ile wydać.
Ceny w rumuńskich sklepach są porównywalne do polskich. Według Eurostatu za podstawowe produkty spożywcze oraz napoje niealkoholowe zapłacimy tu 68 proc. średniej w UE (w Polsce – 61 proc. średniej), ale już za obuwie – praktycznie tyle, ile przeciętnie w innych krajach Wspólnoty.
Na przeżycie miesiąca w skromnych warunkach wystarczy ci 1000 lejów. Sporo zapłacisz za to za wynajem mieszkania. W Bukareszcie za dwupokojowy lokal zapłacisz miesięcznie ok. 970-1300 lejów, czyli ok. 900-1250 złotych. Ofert poszukać można na stronie agencji nieruchomości.

Na swoim - czyli jak założyć firmę

Własna działalność. Podjęcie samozatrudnienia w Rumunii (Persoana Fizica Autorizata) jest stosunkowo trudne, choć prawo równo traktuje miejscowych i przyjezdnych. Samodzielną działalność może rozpocząć tylko osoba posiadająca udokumentowane, odpowiednie wykształcenie lub przygotowanie zawodowe (w formie stosownych studiów lub odbytego szkolenia specjalistycznego przeprowadzonego przez akredytowaną jednostkę szkoleniową) w rodzaju działalności, którą dana osoba chce wykonywać. 
Opcjonalnie akceptowalne jest udokumentowane posiadanie 3-letniego doświadczenia w wykonywaniu danego zawodu na terytorium Rumunii potwierdzone dokumentem Carta de munca (odpowiednik karty pracy). Rejestracja dokonywana jest w lokalnym oddziale Rejestru Handlowego, a urzędnikom trzeba przedstawić m.in. dokumenty potwierdzające kwalifikacje, dowód tożsamości, umowę najmu lokalu i zaświadczenia o niezaleganiu z podatkami. Więcej na ten temat w broszurze Eures Polska.

Spółki prawa handlowego. Procedura ich zakładania jest zbliżona do obowiązującej w Polsce. Początkujący biznesmen ma do wyboru: spółkę z o.o. i akcyjną oraz jawną, komandytową i partnerską. Te pierwsze są znacznie mniej popularne, bo ich prowadzenie wiąże się z ponoszeniem pełnej odpowiedzialności  własnym majątkiem.
Zakładanie spółki warto zacząć od sprawdzenia w Rejestrze Handlowym (Registrul Comertului), czy wybrana nazwa firmy jest dostępna. Następnie trzeba przygotować dokumenty założycielskie (statut), zdeponować kapitał w banku (w przypadku spółki z o.o. w Rumunii oznaczanej skrótem SRL wynosi on 200 lejów) i ponownie zgłosić się do Rejestru Handlowego. Niezbędne jest również odwiedzenie urzędu podatkowego, statystycznego oraz urzędu pracy (jeśli chce się zatrudniać załogę). Rejestr handlowy wydaje Certyfikat Rejestracji, potwierdzający fakt zarejestrowania działalności spółki. Cała procedura trwa zwykle od 3 do 4 tygodni.
Zakładając własną spółkę w Rumunii, najlepiej jest skorzystać z pomocy firm konsultingowych, w załatwieniu formalności często przeszkadza bowiem bariera językowa.

Poszukiwany/poszukiwana

Najłatwiej o pracę w gastronomii i handlu, w sezonie można również znaleźć zatrudnienie na budowach. Jak podaje sieć EURES, sporo ofert pojawia się także dla pracowników niewykwalifikowanych szyjących odzież, pracowników linii produkcyjnych i montażowych oraz kierowców ciężarówek.
Przed kryzysem bezrobocie w Rumunii sięgało zaledwie 3,9 proc., w maju 2015 r. wynosiło 7,1 proc. Dla porównania – średnia stopa bezrobocia w UE wynosiła wówczas 9,6 proc., a w Polsce – 7,8 proc. (dane Eurostatu).

Praca dla małolata

W Rumunii możesz pracować po ukończeniu 16. roku życia. Do "osiemnastki" twój dzienny czas pracy nie może jednak przekraczać 6 godzin, a tygodniowy - 30 godzin.

Ciekawostki

W Rumunii nie ma umowy zlecenia ani umowy o dzieło. Z pracownikami zawierane są wyłącznie umowy o pracę.
→ W Rumunii nie można zwolnić z pracy kobiety karmiącej piersią.

Info w sieci

Ambasada RP w Bukareszcie
Wydział Promocji Handlu i Inwestycji Ambasady RP w Bukareszcie
Ambasada Rumunii w Polsce
Ministerstwo Pracy, Rodziny i Równych Szans
Ministerstwo Handlu Zagranicznego
Ministerstwo Gospodarki, Handlu i Turystyki
Ministerstwo Przemysłu
Ministerstwo Spraw Zagranicznych
Generalny Inspektorat Policji
Centrum Promocji Handlu w Bukareszcie

Oferty pracy

www.hr-recruitment.ro
www.bestjobs.ro
www.locuridemunca.ro
www.myjob.ro
www.munca.ro
www.ejobs.ro
www.wowjob.ro
www.careerbuilder.ro
www.joobs.ro