Słowacja: bezrobocie wciąż wyzwaniem

Ostatnia aktualizacja: 
08.07.2015

Pracy za naszą południową granicą nie ma zbyt wiele, a i zarobki nie powalają na kolana. Start w nowej rzeczywistości ułatwia fakt, że języka słowackiego w podstawowym zakresie można się nauczyć w miesiąc – i to bez specjalnych kursów.

Słowacja

Najważniejsze formalności

Meldunek. Obywatele EOG zatrudnieni na terytorium Słowacji oraz członkowie ich rodzin powinni w ciągu 10 dni od daty przybycia zgłosić się na lokalny posterunek policji i podać datę wjazdu, miejsce pobytu i jego spodziewaną długość.

Legalizacja pobytu powyżej 90 dni. Jeśli planujesz mieszkać na Słowacji dłużej niż trzy miesiące, musisz złożyć na policji wniosek o wydanie karty pobytu. Dokument – podobny do karty kredytowej – dostaniesz bez problemu, jeśli podjąłeś pracę albo masz środki na utrzymanie. Procedura nie jest skomplikowana: musisz przedstawić paszport, dwa zdjęcia (3 x 3,5 cm), dowód wniesienia opłaty skarbowej oraz np. umowę o pracę. Szczegółowe informacje na stronie departamentu policji ds. cudzoziemców.

Formalności przy podejmowaniu pracy. Szukanie pracy na Słowacji zacznij od przejrzenia bazy ofert prowadzonej przez miejscowe urzędy pracy. Urzędnicy pomogą ci też przebrnąć przez formalności i poinformują o możliwościach staży i praktyk.
Zatrudnianie zagranicznych pracowników na Słowacji podlega monitoringowi. Twój pracodawca musi wypełnić kartę informacyjną i w dwóch egzemplarzach przekazać ją do miejscowego Urzędu pracy, spraw socjalnych i rodziny (Urad prace sociálnych veci a rodiny) w terminie do 7 dni od dnia rozpoczęcia przez ciebie pracy.
Umowy o pracę zawierane są na piśmie. Pierwsza umowa na okres próbny może trwać maksymalnie 3 miesiące. Umowa o pracę na czas określony może być zawarta na okres nie dłuższy niż 3 lata. Można ją przedłużyć lub ponowić nie więcej niż 3 razy w okresie trzech lat.

Warunki pracy

Godziny pracy. Tygodniowy czas pracy na Słowacji to 40 godzin. Jeżeli pracownik pracuje na dwie zmiany, czas pracy wynosi 38 godzin i 45 min., przy pracy na trzy zmiany - 37,5 godz. tygodniowo. Jeszcze krócej pracują osoby w warunkach zagrażających zdrowiu. Tygodniowy czas pracy łącznie z nadgodzinami nie może przekroczyć 48 godzin.

Urlop. Pracownikom przysługują co najmniej 4 tygodnie urlopu w ciągu roku. O tydzień dłużej odpoczywają osoby ze stażem pracy dłuższym niż 15 lat. Prawo do urlopu nabywają osoby zatrudnione u danego pracodawcy przez minimum 60 dni w danym roku kalendarzowym. Prawo do zasiłku macierzyńskiego przysługuje kobietom, które opłacały ubezpieczenie chorobowe przez przynajmniej 270 dni w ciągu 2 lat przed porodem. Zasiłek wypłacany jest przez 28 tygodni, począwszy od 6 tygodnia przed planowanym porodem. Wysokość świadczenia zależy od średniego dziennego wynagrodzenia netto.

Podatki. Od 2014 r. wszystkie podmioty (osoby fizyczne, prawne, rezydenci i osoby nie będące rezydentami) płacą podatki według dwóch stawek: 19 proc. (dla dochodów rocznych do 35 tys. euro) oraz 25 proc. (dla dochodów rocznych przekraczających tę kwotę). Kwota zwolniona z podatku w 2014 r. wynosiła 1901,66 euro, a stawka VAT 20 proc. (preferencyjna 10 proc.).

Zasiłek dla bezrobotnych. Zasiłek przysługuje osobom, które opłacały składki na ubezpieczenie przez przynajmniej 2 lata (730 dni) w ciągu 3 lat poprzedzających rejestrację w urzędzie pracy. Świadczenie wypłacane jest przez 4-6 miesięcy, a jego wysokość stanowi połowę średniej płacy bezrobotnego z ostatnich 3 lat przed utratą pracy. Więcej szczegółów nt. słowackiego prawa pracy znajdziesz na stronie miejscowego Ministerstwa Pracy.

Biland zysków i strat

Ile można zarobić....
W styczniu 2015 r. minimalne wynagrodzenie brutto wynosiło 380 euro miesięcznie, a średnie  - 966 euro (2013 r., dane OECD). Przy kursie 1 zł = 4,2 euro dawało to odpowiednio 1596 oraz 4057 zł – czyli niemal dokładnie tyle, co w Polsce.
Jak podaje polskie biuro sieci Eures, najwięcej zarabia się w regionie bratysławskim - (średnio 1184 euro brutto), najmniej - w regionie presovskim (718 euro). Najlepiej wynagradzani są pośrednicy finansowi i ubezpieczeniowi (1740 euro), osoby zatrudnione w produkcji i dystrybucji energii elektrycznej, gazu i wody (1 643 euro) oraz w branży informacyjnej i komunikacyjnej (1576 euro). Najniższe wynagrodzenie nominalne otrzymywali pracownicy hoteli i restauracji (487 euro), sektora budowlanego (596 euro) i osoby zatrudnione w rolnictwie (627 euro).

... a ile trzeba wydać
Ceny są porównywalne z polskimi. Zdecydowanie tańsze jest jedzenie w barach i restauracjach. Sporo zapłacisz jednak na zakwaterowanie. Wynajem kawalerki w Bratysławie to wydatek rzędu 400-500 euro miesięcznie.

Na swoim - czyli jak założyć firmę

Własna działalność. By rozpocząć działalność gospodarczą jako osoba fizyczna nie potrzebujesz koncesji, nie musisz też zgłaszać się do Rejestru Handlowego (jest to dobrowolne). Musisz natomiast mieć ukończony 18. rok życia, posiadać zdolność do podejmowania czynności prawnych oraz zaświadczenie o niekaralności z polskiego Krajowego Rejestru Karnego (przetłumaczone na słowacki).
Na Słowacji rozróżnia się trzy rodzaje działalności: rzemieślniczą (do jej prowadzenia konieczne jest odbycie praktyki zawodowej), wiązaną (niezbędne jest posiadanie kwalifikacji uzyskanych w inny sposób) oraz wolną (wystarczy spełnienie warunków ogólnych). Założenie samodzielnego biznesu wymaga wizyty w wydziale działalności gospodarczej urzędu powiatowego (obvodný úrad - odbor živnostenského podnikania) – tam uzyskasz stosowne zezwolenie w formie karty przedsiębiorcy (živnostenský list). Za tę usługę zapłacisz 5-15 euro, formalności trwają ok. 5 dni.
Z zezwoleniem na działalność będziesz musiał w ciągu 30 dni udać się do urzędu skarbowego odpowiednik polskiego NIP-u (daňové identifikačné číslo - DIČ). W ciągu ośmiu dni od rozpoczęcia działalności musisz natomiast zgłosić się do wybranej kasy ubezpieczenia zdrowotnego i oddziału kasy ubezpieczeń społecznych (Sociálna poistovna).
 
Spółki. Procedura zakładania spółek osobowych i kapitałowych jest jest podobna do polskiej. Do wyboru masz m.in. spółkę cywilną, komandytową, akcyjną i z ograniczoną odpowiedzialnością.
Po uzyskaniu stosownych zezwoleń w Urzędzie ds. działalności gospodarczej, trzeba uzyskać wpis do Rejestru Handlowego, załączając do wniosku m.in. umowę spółki lub akt założycielski, statut, pisemne oświadczenie administratora wkładu o wpłacie kapitału zakładowego oraz zaświadczenia o niekaralności. Za wpis do rejestru zapłacisz 331,5 euro.
Więcej informacji znajdziesz na stronie internetowej Słowackiej Agencji ds. Rozwoju Inwestycji i Handlu SARIO

Poszukiwany/poszukiwana 

Pracę znajdziesz w usługach finansowych, handlu, nieruchomościach, hotelarstwie i opiece zdrowotnej. Poszukiwani są także murarze, szwaczki, informatycy, inżynierowie, architekci i logistycy.
Generalnie jednak z zatrudnieniem na Słowacji nie jest najlepiej. W maju 2015 r. bezrobocie sięgało tu 11,8 proc. i było wyższe zarówno od średniej w całej UE, jak i średniej w krajach strefy euro. Trudniejsza sytuacja na rynku pracy panowała tylko we Włoszech, Hiszpanii, Grecji, Portugalii, Chorwacji i na Cyprze.

Praca dla małolata

Pracę możesz zacząć w wieku 15 lat. Młodociani w wieku poniżej 16 lat mogą pracować tylko 30 godz. w tygodniu, powyżej 16 lat – 37,5 godz. Liczba godzin nie może zostać przekroczona nawet wtedy, gdy młodociany pracuje równocześnie dla kilku pracodawców.