Bułgaria

Studia w Bułgarii to oferta raczej dla mocno zdeterminowanych albo zakochanych w tym kraju. Minusy to czesne i niewielki prestiż miejscowych uczelni, plusy – piękne krajobrazy i tanie wino.

Bułgaria

System nauki i szkolnictwa wyższego

Uczelnie. Bułgaria zaprasza na studia na ponad 50 uczelni, w tym 11 uniwersytetów (universiteti) humanistycznych, 8 ekonomicznych, 16 wyższych uczelni technicznych i zawodowych (spezializirani visshi uchilishta, samostojatelni kolei), 4 uniwersytety medyczne, 5 artystycznych i jeden sportowy. Studia doktoranckie oferuje również m.in. Bułgarska Akademia Nauk i niektóre instytuty naukowe. Pełna lista uczelni znajduje się na stronie www.studyinbulgaria.com.

Stopnie akademickie. Bułgaria uczestniczy w Procesie bolońskim, w kraju tym obowiązuje więc trzystopniowy system wyższej edukacji. Maturzyści mają do wyboru trzy- lub czteroletnie studia I stopnia. Te pierwsze – zwykle zawodowe - kończą się uzyskaniem tytułu professional bachelor in... (w szkołach specjalistycznych) lub college degree (w koledżach), te drugie – dyplomem licencjata (bachelor). Studia II stopnia obejmują kierunki roczne lub dwuletnie (w zależności od długości studiów I stopnia), umożliwiające uzyskanie dyplomu magistra (master). W przypadku medycyny, stomatologii, prawa, architektury i niektórych innych kierunków dostępna jest ścieżka zintegrowana, 5- lub 6-letnia. Studia III stopnia – czyli doktoranckie – trwają minimum 3 lub 4 lata. By zakończyć każdy etap studiów trzeba zdać państwowy egzamin i obronić pracę. Studenci mogą wybrać kierunki w pełnym lub niepełnym wymiarze godzin, dostępne są też kursy zdalne.

Rekrutacja - wymagania i formalności

Tryb rekrutacji i dokumenty. Każda uczelnia samodzielnie prowadzi rekrutację i ustala zasady przyjęć. Podstawą do ubiegania się o miejsce jest dyplom maturalny wraz z Suplementem do Dyplomu, czyli formularzem precyzującym charakter odebranego dotąd wykształcenia. Kopię świadectwa dojrzałości należy poświadczyć w bułgarskim konsulacie w Polsce i nostryfikować w biurze ENIC/NARIC (działa przy Ministerstwie Edukacji, Młodzieży i Nauki). Dyplom i jego tłumaczenie na bułgarski oraz certyfikat nostryfikacji należy dostarczyć na uczelnię wraz z kompletem pozostałych dokumentów. Pracownikom uczelni trzeba przedstawić formularz aplikacyjny (z opisem poziomu znajomości j. bułgarskiego), Europejską Kartę Ubezpieczenia Zdrowotnego, CV, kopię dokumentu tożsamości (przetłumaczoną i potwierdzoną notarialnie) oraz zdjęcia (od czterech do sześciu). Od osób zamierzających studiować w językach innych niż bułgarski wymagane są również stosowne certyfikaty językowe (patrz rozdział Znajomość języka).

Terminy. Uczelnie prowadzą rekrutację w różnych terminach – warto je sprawdzić na stronach szkół. Zwykle obywatele UE mogą składać dokumenty do połowy września, o dwa tygodnie więcej czasu mają osoby zainteresowane kierunkami z wykładowym angielskim. Każda uczelnia rekrutację organizuje jednak niezależnie. Np. Uniwersytet Sofijski przed rokiem akademickim 2016/17 aplikacje przyjmował jedynie przez dwa tygodnie: od 20 czerwca do 2 lipca. W 2018 r. może być podobnie, lepiej więc nie czekać z kompletowaniem dokumentów. Inaczej jest na Uniwersytecie Ekonomicznym w Warnie. Tam skany dokumentów można przesłać mailem do 30 września (studia płatne) lub do końca czerwca (nauka z dofinansowaniem rządu Bułgarii). Uniwersytet w Płowdiw przyjmuje aplikacje od studentów z zagranicy od 1 maja do 20 września.

Egzaminy. Wstępne testy są rzadkością. Wymagane są na uczelniach artystycznych i sportowych oraz gdy kandydat na studia nie ma na świadectwie maturalnym ocen z przedmiotów istotnych z punktu widzenia kierunku wybranych przez niego studiów. W takich przypadkach zainteresowani studiowaniem kierowani są na egzaminy do wskazanych przez miejscowe Ministerstwo Edukacji, Młodzieży i Nauki szkół średnich.

Znajomość języka, certyfikaty

Bułgaria rozwija ofertę studiów w językach angielskim, niemieckim i francuskim. Głównie chodzi tu o kierunki medyczne (medycyna, farmacja, pielęgniarstwo) oraz architekturę. Kto ma ochotę studiować po angielsku, musi przedstawić certyfikat TOEFL (min. 550 punktów), IELTS (ocena min. 6.0) lub FCE (First Certificate in English). W przypadku jęz. francuskiego wymagane są certyfikaty DELF (Diplôme d’Etudes en Langue Française) lub DALF (Diplôme Approfondi de Langue Française), a niemieckiego – np. TestDaF (Test Deutsch als Fremdsprache).

Kto ma ochotę studiować w języku bułgarskim a nie zna tego języka, musi zaliczyć rok przygotowawczy (rekrutacja zwykle do 30 września) lub przejść intensywny kurs. Np. Uniwersytet Sofijski zaprasza na zajęcia trwające 9 miesięcy (800-1000 godzin), w nie większych niż 10-osobowe grupach, za „jedyne” 3300 euro. Zdanie końcowego egzaminu oznacza otrzymanie państwowego certyfikatu i umożliwia podjęcie studiów.

Pozwolenie na pobyt

By mieszkać w Bułgarii dłużej niż przez 90 dni musisz uzyskać pozwolenie (residence certificate) typu A (na maksymalnie pięć lat) lub B (na czas nieokreślony). Jeśli studiujesz, nie będziesz miał z tym problemu. Dokumenty składa się w Wydziale ds. Migracji bułgarskiego MSW. Urzędnicy wymagają dokumentu tożsamości, potwierdzenia podjęcia studiów, dowodu uiszczenia opłaty za pozwolenie oraz zaświadczenia o posiadaniu wystarczających środków finansowych. Szczegółowe informacje znajdziesz na stronie studyinbulgaria.com.

Koszty studiów i zakwaterowania.

Czesne. Studia w Bułgarii są płatne, można jednak skorzystać z publicznego wsparcia - wystarczy... nauczyć się bułgarskiego, zdać egzamin językowy i złożyć podanie o przyjęcie na studia na takich samych warunkach, jak Bułgarzy (czyli np. zdać egzamin wstępny, jeśli jest wymagany). Po spełnieniu tych warunków za rok studiów na państwowych uniwersytetach płaci się od 300 do 1500 lewów rocznie (więcej informacji w opracowaniu sieci Eurydice).
Kto ma ochotę uczyć się w języku obcym, musi radzić sobie bez finansowej pomocy. Na kierunkach technicznych rok studiów I stopnia kosztuje od 2900 do 3000 euro, na kierunkach ekonomicznych – od 3000 do 3900, a za medycynę, stomatologię i farmację trzeba zapłacić od 5000 do 8000 euro.

Utrzymanie i zakwaterowanie. Bułgarskie uniwersytety oferują miejsca w akademikach i kampusach studenckich. Ceny nie są wygórowane: dwuosobowy pokój z łazienką i współdzielonym aneksem kuchennym kosztuje 35-70 euro miesięcznie, trzyosobowy - 30 euro. Wynajem mieszkania kosztuje od 150 do 300 euro. W sumie, by przeżyć miesiąc w Bułgarii trzeba mieć ok. 400–500 euro. Kraj ten należy więc do najtańszych w Unii Europejskiej. Za obiad w studenckiej restauracji zapłacimy równowartość dwóch euro, na internet 15 euro, a za abonament telefonicznych 10 euro. Szczegóły na studyinbulgaria.com.

Życie studenckie

Bułgaria to kraj tani, ciekawy i prężnie się rozwijający. Nie możemy jednak liczyć na to, że znajdziemy się w centrum europejskiego życia towarzyskiego lub kulturalnego. Zagranicznych studentów na bułgarskich uczelniach jest niewielu, organizacja studiów pozostawia czasami wiele do życzenia, a poziom nauki nie dorównuje uczelniom z zachodniej Europy. Jest za to piękna przyroda, dobre wino i przyjazny klimat.

Stypendia

Stypendia naukowe i socjalne przyznają uniwersytety (ale tylko dla studiujących w jęz. bułgarskim), każdy według nieco innych kryteriów, szczegóły znajdziesz na stronie studyinbulgaria.com.

Praca dla studenta

Rynek pracy jest otwarty, trudno jednak zarobić pieniądze na studia. Płaca minimalna w przeliczeniu na euro w styczniu 2017 r. wynosiła 235 euro, a średnia ok. 530 euro. Znacznie powyżej średniej zarabiają mieszkańcy Sofii oraz Warny i Płowdiw, najlepiej wynagradzani są specjaliści i inżynierowie. Pierwsze kroki w poszukiwaniu pracy należy skierować do uczelnianego biura karier. Możesz też skorzystać z internetowych wyszukiwarek ofert pracy: www.jobtiger.bg, www.jobs.bg, www.itjobs.bg, www.need.bg.

Linki

Stowarzyszenie Studentów Studiów Międzynarodowych
Studencki Klub Nauk Politycznych w Bułgarii
Centrum Karier Uniwersytetu Sofijskiego
Bułgarska Agencja ds. Oceny i Akredytacji