Czechy

Ostatnia aktualizacja: 
18.12.2017

Studia tu są darmowe, picie i jedzenie niedrogie, a do domu blisko. Do tego czeskie miasta mają sympatyczny, unikatowy klimat. Studiowanie w Czechach ma wiele walorów. Także ten, że wykładowcę równie często, jak na uczelni, można spotkać w... pubie.

tańczący dom w Pradze

System nauki i szkolnictwa wyższego

Uczelnie. W Czechach uczyć się można na 28 uniwersytetach (26 publicznych i dwóch państwowych) oraz 39 prywatnych uczelniach wyższych. Studenci mają wybór: mogą zdecydować się na studia stacjonarne, niestacjonarne lub tryb mieszany. Zimowa sesja egzaminacyjna trwa od stycznia do połowy lutego, letnia – od połowy maja do końca czerwca. Wyszukiwarkę kierunków można znaleźć na stronie portal.studyin.cz.

Stopnie akademickie. Czechy uczestniczą w Procesie bolońskim, nauka podzielona jest więc za trzy etapy. Pierwszy cykl – trzy- lub czteroletni kończy się uzyskaniem tytułu licencjata (Bakalár). Drugi, po którym zdobywa się tytuł magistra, trwa od roku do trzech lat. Trzeci etap to studia doktoranckie (zwykle 3-letnie). Na wybranych kierunkach, głównie medycznych i architektonicznych dostępne są również studia 4-6-letnie, na które można się wybrać tuż po maturze.

Rekrutacja - wymagania i formalności

Tryb rekrutacji i warunki formalne. Szczegółowe warunki rekrutacji ustalają same uczelnie - warto sprawdzić informacje na ich stronach internetowych. Zwykle podstawą do ubiegania się o miejsce na studiach jest świadectwo maturalne – między Polską a Czechami obowiązuje umowa o wzajemnej uznawalności wykształcenia. Kandydaci muszą też opłacić wpisowe (na większości kierunków 400 koron, czyli kilkanaście euro) oraz złożyć stosowny wniosek. Na tej podstawie biorą udział w konkursie świadectw lub są dopuszczani do egzaminów wstępnych.
Nieco inaczej wyglądają procedury dla osób chcących studiować w jęz. obcym. Na Uniwersytecie Masaryka w Brnie osoby ubiegające się o miejsce na studiach wykładanych w jęz. angielskim muszą złożyć list motywacyjny (ok. 500 słów), napisać esej o wybranym problemie polityki międzynarodowej (do 1500 słów) oraz przedstawić certyfikat językowy na poziomie minimum B2.

Terminy. Procedury różnią się w zależności od tego, czy chcemy studiować po czesku, czy po angielsku. Np. na Uniwersytecie Masaryka w Brnie aplikacje na studia licencjackie w jęz. czeskim można składać do 28 lutego (wykorzystując internetowy formularz), natomiast podania o przyjęcie na wykładane po angielsku nauki społeczene przyjmowane są od 1 listopada do 15 kwietnia. Na Uniwersytecie Karola w Pradze aplikacje na studia w jęz. czeskim przyjmowane są do 28 lutego lub 31 marca, natomiast terminy składania aplikacji na kierunki wykładane w innych językach są bardzo zróżnicowanego (od lutego do lipca).

Egzaminy. Każda z uczelni przeprowadza je autonomicznie. Uniwersytet Karola w Pradze egzaminuje kandydatów od lipca do września. Testy są zróżnicowane, w zależności od wydziału: mogą to być egzaminy pisemne, ustne lub praktyczne.

Znajomość języka, certyfikaty

Zdecydowana większość kierunków oferowana jest w języku czeskim, uczelnie wymagają więc dokumentów poświadczających jego znajomość. Jeśli nie znasz czeskiego - możesz skorzystać z oferty Letnich Szkół Slawistyki, organizowanych przez wiele czeskich uczelni - pełną listę znajdziesz na stronie Ministerstwa Edukacji. Na największych czeskich uniwersytetach z roku na rok rośnie też oferta kursów w języku angielskim - obecnie jest ich już ponad 1000 (na różnych etapach studiów).

Pobyt i ubezpieczenie

Formalności. Dokumentem podróży uprawniającym do bezwizowego wjazdu i pobytu (niezależnie od jego celu) na terytorium Republiki Czeskiej do 90 dni jest paszport bądź dowód osobisty. Przed wyjazdem należy się upewnić, czy dokument jest w dobrym stanie technicznym i pozwala na ustalenie tożsamości. Jeśli pobyt w Czechach ma być dłuższy niż 90 dni, należy zgłosić się do lokalnego urzędu po potwierdzenie prawa pobytu.
Studenci zagraniczni powinni wkrótce po przyjeździe postarać się do wydanie karty ISIC (International Student Identity Card). Umożliwia ona uzyskanie zniżek na usługi transportowe, pozwala też zaoszczędzić w restauracjach, kinach i muzeach.

Ubezpieczenie. Obowiązuje Europejska Karta Ubezpieczenia Zdrowotnego. Trzeba jednak pamiętać, że EKUZ uprawnia do korzystania wyłącznie z podstawowych usług medycznych. Jeśli więc wyjeżdżasz do Czech na dłużej, lepiej pomyśl o wykupieniu dodatkowych prywatnych ubezpieczeń zdrowotnych, które w razie konieczności pokryją koszty leczenia w szerszym zakresie.

Koszty studiów i zakwaterowania

Czesne. Studia I i II stopnia na uczelniach państwowych i publicznych w języku czeskim są bezpłatne. Czesne trzeba zapłacić, gdy chce się pobierać naukę w języku obcym - opłaty wynoszą od 0 do 22350 dolarów za rok. Płatna jest też nauka na uczelniach prywatnych. Studenci muszą być również przygotowani do pokrywania opłat administracyjnych i rekrutacyjnych oraz kar za przekroczenie maksymalnego okresu studiów. Według Eurydice, w roku akademickim 2017/2018 opłata rekrutacyjna wynosiła maksymalnie równowartość 25 euro (płatne jednorazowo).

Utrzymanie i zakwaterowanie. Uczelnie oferują płatne miejsca w akademikach - miesięcznie za pokój (ze współlokatorem) zapłacić trzeba ok. 120 euro. Zakwaterowania można też szukać na własną rękę, mieszkania są jednak sporo droższe - pokój w mieszkaniu kosztuje ok. 250 euro/mies., a całe mieszkanie - od 500 do 800 euro/mies. Więcej informacji m.in. na stronach: www.spolubydlici.cz; www.flatio.cz.
Ogólne koszty życia w Czechach są porównywalne z polskimi. Nieco tańsze jest jedzenie w restauracjach i piwo, nieco droższe - ubrania i odzież. Bilet do kina kosztuje od 100 do 200 koron (17-34 zł), bilet do teatru od 100 do 500 koron (17-85 zł). Czeskie przewodniki akademickie sugerują, że w sumie miesięczne utrzymanie pochłonie równowartość 350-750 dolarów. Spore korzyści daje korzystanie z karty ISIC.

Życie studenckie

Czeskie uniwersytety nie należą może do najbardziej znanych i poważanych w Europie, ale studenci podkreślają ich niecodzienny, zwykle sympatyczny klimat. Wszędzie leje się piwo, wykładowców spotkać można równie często na uczelni, jak i w pubie. Drażni co prawda czeskie umiłowanie do supermarketów (małe sklepy spożywcze należą do rzadkości), ale można się do tego przyzwyczaić. Czesi, choć generalnie nie przepadają za Polakami, na studentów z naszego kraju patrzą życzliwie i z wyrozumiałością.

Stypendia

Polscy studenci mogą liczyć m.in. na kilkumiesięczne stypendia w ramach środkowoeuropejskiego programu współpracy akademickiej CEEPUS. Więcej na ten temat na stronie Narodowej Agencji Wymiany Akademickiej. Informacji o stypendiach rządu czeskiego warto poszukać na stronach internetowych Ambasady Czeskiej w Polsce.
Czeskie uczelnie fundują też stypendia naukowe i socjalne. Te ostatnie w roku akademickim 2014/2015 pobierało jednak zaledwie 1 proc. studentów, wsparcie wynosiło 1056 euro rocznie (dane Eurydice).

Praca dla studenta

Wszystkie duże czeskie uczelnie prowadzą Biura Karier, gromadzące – często w formie elektronicznej – oferty pracy dla studentów. Możliwości zarobku można jednak szukać również na własną rękę – nie jest bowiem wymagane pozwolenie na pracę. O zatrudnienie w trakcie studiów nie powinieneś się martwić - w czerwcu 2017 r. stopa bezrobocia wynosiła zaledwie 2,9 proc. i była najniższa w Unii Europejskiej. Płaca minimalna w Czechach wynosi 419,9 euro (2017 r.), a średnie wynagrodzenie brutto - równowartość 1147 euro (ok. 4800 zł).