Słowacja

To nie jest kraj dla zagranicznych studentów – tak można by pomyśleć, przyglądając się słowackim kryteriom rekrutacji na studia. Kto jednak przeskoczy tę pierwszą, wysoko zawieszoną poprzeczkę, może liczyć na ciekawe doświadczenia. Co ważne, nauka jest bezpłatna, a koszty utrzymania nieduże.

Zamek Bratysławski

System nauki i szkolnictwa wyższego

Uczelnie. Słowacja zaprasza na studia w 12 miastach. Do wyboru są uniwersytety (univerzity), szkoły wyższe (vysoké školy) i akademie artystyczne (akadémie), a także wyższe szkoły zawodowe (stredné odborné školy) i konserwatoria (konzervatóriá). W sumie działa tu 20 uczelni, w tym trzy państwowe, 12 prywatnych i pięć innego typu. Listę adresową znajdziesz na stronie office.studyin.sk.

Stopnie akademickie. 3- lub 4-letnie studia I stopnia kończą się uzyskaniem tytułu licencjata (bakálar). Z tym dyplomem można kontynuować naukę na studiach II stopnia, po których zdobywa się dyplom inżyniera (inžinier), magistra (magister) lub doktora (doktor, na kierunkach medycznych i weterynaryjnych). Trzeci poziom to studia doktoranckie. Istnieje też ścieżka zintegrowana – pięcioletnie studia magisterskie. Absolwenci 2- lub 3-letnich wyższych szkół zawodowych i konserwatoriów uzyskują tytuł diploma specialist (DiS lub DiS.art). Szczegóły na stronie office.studyin.sk.

Rekrutacja - wymagania i formalności

Tryb rekrutacji i dokumenty.By rozpocząć naukę na wyższej uczelni na Słowacji, zdana matura nie wystarczy – trzeba też zaliczyć egzamin. Zanim jednak zasiądziemy do stołu, by go napisać, musimy złożyć stosowne wnioski i dokumenty. Rekrutację na Słowacji prowadzą same uczelnie – to one ustalają formalności. Zazwyczaj żądają przetłumaczonego świadectwa ukończenia szkoły średniej, kopii dowodu tożsamości i zaświadczenia o posiadaniu ubezpieczenia zdrowotnego. Dokumenty należy dostarczyć listem poleconym lub osobiście. Szczegóły na stronach uczelni oraz Centrum Uznawalności Świadectw Szkolnych (Stredisko na uznávanie dokladov o vzdelaní) słowackiego Ministerstwa Edukacji, Nauki, Badań i Sportu.

Terminy. Są zróżnicowane – w zależności od szkoły wyższej. Zwykle jednak przyjmowanie dokumentów odbywa się wiosną – w kwietniu i maju.

Egzaminy. Są obowiązkowe. Odbywają się zwykle w czerwcu i mają charakter pisemny, choć ustne też nie należą do rzadkości. Szkoły artystyczne i muzyczne przeprowadzają testy umiejętności, szkoły pedagogiczne – testy predyspozycji. Sprawdziany te odbywają się w terminie od stycznia do maja. Niestety, dla studentów zagranicznych nie ma taryfy ulgowej: muszą zdawać egzaminy w języku słowackim. Materiały, na podstawie których przeprowadzane są testy można bez problemu kupić na uczelniach. Każda z nich ma obowiązek szczegółowo informować o formie, zakresie tematycznym i sposobie oceny kandydatów. Zasadą jest, że wymagania na egzaminach nie mogą wykraczać poza program słowackiej szkoły średniej.

Znajomość języka, certyfikaty

Języka słowackiego trzeba się nauczyć – inaczej w ogóle nie dostaniemy się na studia. Centra nauczania dla obcokrajowców znajdują się właściwie przy każdej wyższej uczelni. 10-miesięczny kurs organizowany przez Uniwersytet im. J. A. Komeńskiego (Comeniusa) w Bratysławie kosztuje 3750 euro (wpisowe: 50 euro). Szczegóły na stronie office.studyin.sk. Jeśli masz ochotę zacząć naukę już w Polsce – odwiedź stronę internetową Instytutu Słowackiego w Warszawie, gdzie znajdziesz informacje o kursach i egzaminach certyfikujących. Po zdaniu egzaminów można także studiować w jęz. angielskim. Oferta obejmuje kilkanaście kierunków, szczegóły na stronie office.studyin.sk oraz w broszurze wydanej przez Słowacką Agencję Informacji Akademickiej. Od kandydatów na takie studia uczelnie wymagają certyfikatów, szczegółowe informacje na stronach internetowych szkół.

Pozwolenie na pobyt

By wjechać na Słowację, wystarczy paszport lub dowód osobisty. Regulacje dotyczące pobytu odbiegają jednak nieco od stosowanych w innych krajach. Jeśli zamierzasz przebywać na Słowacji mniej niż 119 dni, masz obowiązek w ciągu 10 dni roboczych od wjazdu do tego kraju poinformować policję migracyjną (słow. Cudzinecká polícia) o swoim pobycie (notice of stay). Jeśli mieszkasz w hotelu lub akademiku, ten obowiązek spoczywa na jego zarządcy. Jeśli zamierzasz mieszkać na Słowacji przez okres dłuższy niż 119 dni, również musisz zgłosić się na policję. Dzięki temu zyskasz prawo do pobytu przez 90 dni. Po zakończeniu tego okresu masz 30 dni, by uzyskać pozwolenie na pobyt (registration of residence). W tym celu możesz ponowie odwiedzić posterunek policji lub wybrać się do Ambasady Słowacji w Warszawie. Do wniosku o potwierdzenie prawa pobytu należy dołączyć dwa zdjęcia (3 x 3,5 cm), zaświadczenie o przyjęciu na studia, fotokopię dokumentu tożsamości, oświadczenie o posiadaniu wystarczających środków finansowych (potwierdzenie od pracodawcy o wysokości zarobków lub wyciąg z konta banku słowackiego) i miejscu zakwaterowania (poświadczona notarialnie umowa najmu). Dodatkowo konieczny jest oryginał wypisu z Centralnego Rejestru Skazanych RP z tłumaczeniem przysięgłym na język słowacki oraz oryginał zaświadczeń lekarskich potwierdzających, że wnioskodawca nie choruje na chorobę zakaźną, której rozprzestrzenianie jest karalne ustawowo - z kraju ojczystego i ze Słowacji (zaświadczenie wystawiają oddziały chorób morskich i tropikalnych szpitali klinicznych w Bratysławie, Nitrze, Martinie i Koszycach). Wszystkie dokumenty nie mogą być starsze niż 90 dni. Dokumenty wydane przez organy polskie muszą być przetłumaczone na język słowacki przez tłumacza przysięgłego. Opłata za wystawienie pozwolenia wynosi 99,5 euro. Szczegółowe informacje na stronie słowackiego MSZ i MSW.

Koszty studiów i zakwaterowania

Czesne. Nauka jest bezpłatna, chyba, że ktoś przekroczy maksymalny okres studiowania. Można się natomiast spodziewać różnego rodzaju opłat rekrutacyjnych i za materiały naukowe. Płaci się również za drugi kierunek studiów.

Utrzymanie i zakwaterowanie. Większość słowackich szkół wyższych oferuje miejsca w akademikach – zwykle są to pokoje 2-3 osobowe, choć można się postarać również o jedynkę. Problem w tym, że miejsca w akademikach zagwarantowane są dla uczestników programów stypendialnych lub studenckich wymian młodzieży – jeśli chcesz rozpocząć na Słowacji regularne studia, o akademik musisz starać się bardzo wcześnie. Ceny akademików nie są wygórowane – na Uniwersytecie J. A. Komeńskiego w Bratysławie 2-3 osobowy pokój kosztuje 84–89 euro od osoby miesięcznie. Jeśli ci się nie uda - szukaj mieszkania „na mieście”. Warto w tym celu odwiedzić portale z ogłoszeniami, np. www.reality.sk. Miesięcznie za wynajęcie 2-pokojowego mieszkania będziesz musiał zapłacić 250 – 300 euro. Koszty życia na Słowacji są porównywalne do polskich. Obiad w barze kupić można już za 2-4 euro, litr mleka kosztuje 70 eurocentów.

Życie studenckie

Rok akademicki na Słowacji zaczyna się już 1 września. Formalnie kończy się 31 sierpnia, ale zajęcia trwają tylko do czerwca. Potem – jak w Polsce – czas na wakacje. Skala ocen na słowackich uczelniach obejmuje noty o A do FX. Ta pierwsza oznacza doskonały (excellent), ta ostatnia – oblany (fail).

Stypendia

Zagraniczni studenci mogą starać się o wsparcie udzielane przez rząd Słowacji. Szczęśliwcy, którym uda się je uzyskać, dostają co miesiąc 280 euro (330-470 euro w przypadku studiów doktoranckich). Szczegóły w regulaminie oraz na stronie www.scholarships.sk. Dodatkowe informacje o innych programach stypendialnych i mobilnościowych znajdziesz w Słowackiej Agencji Informacji Akademickiej. Warto też zajrzeć na stronę programu stypendialnego CEEPUS.

Praca dla studenta

Jako obywatel UE nie potrzebujesz jakichkolwiek zezwoleń na podjęcie pracy. Twój pracodawca musi jednak poinformować o fakcie zatrudnienia cię odpowiednie urzędy. Jeśli tego nie zrobi – ty też możesz mieć nieprzyjemności. W poszukiwaniu ofert pracy najlepiej udać się na uczelniane biura karier. Nie ma się co łudzić – bez dobrej znajomości języka słowackiego trudno sobie poradzić na miejscowym rynku pracy.