Szwajcaria

Szwajcaria nie należy do Unii Europejskiej, ale uczestniczy w Procesie bolońskim. To oznacza, że organizacja studiów wygląda podobnie jak w innych krajach Europy. Nauka na uniwersytetach jest płatna, ale nie tak droga, jak można by się było spodziewać – najniższe czesne wynosi tysiąc euro.

Dwóch narciarzy w szwajcarskich Alpach

System nauki i szkolnictwa wyższego

Uczelnie. Sektor szkolnictwa wyższego w Szwajcarii obejmuje 10 uniwersytetów prowadzonych przez kantony, dwa federalne instytuty technologiczne (w Lozannie – EPFL i Zurichu – ETHZ), 9 uniwersytetów zawodowych (niem. Fachhochschulen, fr. Hautes écoles specialisées) oraz kilkadziesiąt uczelni pedagogicznych (niem. Pädagogische Hochschulen, fr. Hautes écoles pédagogiques) i artystycznych. Liczba miejsc na niektórych kierunkach jest odgórnie ograniczana. Listę szkół wyższych wraz z danymi kontaktowymi znajdziesz na stronie Konferencji Rektorów Uniwersytetów Szwajcarii. Jeśli interesują cię kierunki zawodowe i techniczne – zajrzyj na stronę Konferencji Rektorów Uniwersytetów Nauk Stosowanych.

Stopnie akademickie. Pierwszy etap to studia licencjackie (bachelor studies), trwające 3 lata. Po nich można kontynuować naukę na studiach magisterskich (zwykle 2 lata), które kończą się uzyskaniem tytułu magistra w danej dziedzinie (master of theology, law, medicine, dental medicine, veterinary medicine, arts, science, engineering). Najwyższy poziom to studia doktoranckie, trwające minimum od 3 do 5 lat. Te ostatnie odbyć można wyłącznie na publicznych uniwersytetach i w instytutach federalnych. Na niektórych kierunkach uczelnie oferują też zintegrowaną ścieżkę nauczania, łączącą I i II etap studiów. Nauka trwa od 4 do 6 lat i kończy się uzyskaniem Lizenziat Dyplom – wbrew nazwie odpowiada on polskiemu magistrowi. Absolwenci studiów licencjackich, magisterskich i doktoranckich mają do wyboru wiele dalszych kursów: Master of Advanced Studies (roczne), Diploma of Advanced Studies (półroczne), Certificate of Advanced Studies (2-3 miesięczne) i Teaching Diploma for Academic Upper Secondary Schools (roczne). Więcej informacji na stronie www.swissuniversity.ch.

Rekrutacja - wymagania i formalności

Tryb rekrutacji i dokumenty. Warunkiem podjęcia studiów I stopnia w Szwajcarii jest zdanie matury (zwanej tu Berufsmaturität). Umożliwia ona naukę na uniwersytetach naukowo-badawczych i nauczycielskich oraz instytutach technologicznych. Z maturą liceum ogólnokształcącego trudniej jest dostać się na uniwersytety nauk stosowanych. Szczegółowe zasady rekrutacji określają same uczelnie – zwykle umożliwiają złożenie dokumentów przez internet. Najważniejsze z nich to dyplom ukończenia szkoły średniej i zdjęcie. Przepisy dotyczące uznawalności wykształcenia zdobytego zagranicą są w Szwajcarii zróżnicowane – każdy kraj związkowy ma prawo zdefiniować je inaczej. Co ważne, niektóre uczelnie umożliwiają rozpoczęcie studiów osobom, które nie mają odpowiednich świadectw – wystarczy zdanie stosownych egzaminów. Szczegółowe informacje na ten temat są na stronach uczelni oraz na www.crus.ch.

Terminy. Dokumenty przyjmowane są zwykle od stycznia do kwietnia. Szczegółowy harmonogram znajdziesz na stronie www.crus.ch.

Egzaminy. Egzaminy wstępne organizuje tylko jedna szkoła wyższa – Uniwersytet w St. Gallen, który postanowił ograniczyć liczbę zagranicznych studentów do 25 proc. Inne uczelnie zastrzegają sobie wyłącznie prawo do sprawdzenia umiejętności językowych kandydata. Więcej o egzaminach w St. Gallen na stronie uniwersytetu.

Znajomość języka, certyfikaty

Wszystkie uczelnie wymagają dobrej znajomości języka wykładowego. Pierwsze, co trzeba zrobić, to zorientować się, czy na danej uczelni używa się języka francuskiego (m.in. w Genewie, Neuchâtel i Lozannie), niemieckiego (m.in. Zurich, Lucerna, St. Gallen) czy włoskiego (Uniwersytet w Lugano). Każda uczelnia na swojej strionie informuje, jakich certyfikatów wymaga. Z roku na rok przybywa też kierunków nauczanych w języku angielskim. Szczegółowe informacje na ten temat w broszurze wydanej przez Konferencję Rektorów Uniwersytetów Nauk Stosowanych oraz opracowaniu przygotowanym przez Konferencję Rektorów Uniwersytetów Szwajcarii.

Pobyt i ubezpieczenie

Rozpoczynając studia w Szwajcarii, musisz dopełnić formalności pobytowych. Po przyjeździe masz 14 dni na złożenie w lokalnym urzędzie (niem. Einwohnerkontrolle, ang. Residents' Registration Office) podania o rejestrację pobytu. Urzędnicy poproszą cię o przedstawienie wypełnionego wniosku, okazanie dowodu tożsamości, zaświadczenia o przyjęciu na studia i miejscu zakwaterowania oraz złożenie dwóch fotografii. Najtrudniejsze może być spełnienie ostatniego warunku: trzeba udowodnić, że posiada się odpowiednie środki na przeżycie, przedstawiając np. wyciąg z rachunku bankowego.

Koszty studiów i zakwaterowania

Czesne. Nauka jest płatna, ale stosunkowo niedroga – koszty prowadzenia uniwersytetów pokrywają w dużej mierze kantony i rząd federalny. Czesne dla zagranicznych studentów wynosi od tysiąca euro za rok (w Genewie) do 8 tys. (Lugano). Szczegóły na stronie www.crus.ch.

Utrzymanie i zakwaterowanie. Szwajcaria to jeden z najdroższych krajów świata. Zakwaterowania szukaj w uczelnianych biurach ds. studentów i biurach organizacji studenckich. Ich listę znajdziesz tutaj. Wynajęcie pokoju w akademiku będzie cię kosztować ok. 400 franków miesięcznie, stancja „na mieście” to wydatek ok. 700 franków. Za wyżywienie zapłacisz miesięcznie ok. 550 franków. Jeśli twój budżet nie jest z gumy, będziesz się musiał ograniczyć do barów studenckich. Restauracje, szczególnie w centrach miast, są tak drogie, że limit przekroczyłbyś w jedno popołudnie zwykły obiad kosztuje w przeliczeniu ok. 150 złotych. W sumie roczny pobyt w kraju Helwetów może kosztować od 21 do 31 tys. franków szwajcarskich (71-105 tys. zł, przy kursie 1 CHF=3,39 zł).

Życie studenckie

Małe grupy, kameralne kampusy, przyjazna atmosfera, doskonale wyposażone instytuty badawcze i laboratoria oraz zaangażowani w swoją pracę wykładowcy. To nie cytat z broszury reklamowej – to streszczenie wpisów na forach internetowych, których autorami są studiujący w Szwajcarii. Dużo trudniej wśród tych wpisów znaleźć opisy balang w akademikach czy wielodniowych wypraw na narty. Studia w Szwajcarii to poważne wyzwanie – egzaminy są trudne, lektur sporo, a sposób prowadzenia zajęć zmusza do aktywnego myślenia.

Stypendia

Wsparcia finansowego dla zagranicznych studentów udziela m.in. rząd Szwajcarii poprzez miejscowe ministerstwo edukacji, badań i innowacji (ang. The State Secretariat for Education, Research and Innovation, fr. Secrétariat d’Etat à la formation, à la recherche et à l'innovation – SEFRI). Koordynuje ono m.in. przyznawanie stypendiów naukowych dla najzdolniejszych absolwentów, którzy nie ukończyli 35. roku życia i którzy znają język, w którym studia przebiegają (niemiecki, francuski, włoski lub angielski). Stypendia te są udzielane na pobyty badawcze oraz studia postdoktorskie (wyjątkowo w przypadku stypendiów artystycznych możliwe jest przyznanie stypendium na studia na poziomie magisterskim). Wsparcie udzielane jest przez okres dwunastu miesięcy i nie może być pobierane równolegle z innym stypendium. Szczegóły na stronie Ambasady Szwajcarii w Polsce. Więcej o innych możliwościach finansowania studiów na stronie www.euraxess.ch.

Praca dla studenta

1 maja 2012 r. Szwajcaria wprowadziła limity dla obywateli 8 państw UE – m.in. Polski. To sposób na ograniczenie napływu osób poszukujących pracy. Limity nie obowiązują jednak studentów. W poszukiwaniu zatrudnienia zwróć się do uczelnianych biur karier. Twoje pojawienie się nikogo nie zdziwi – co piąty pracownik w Szwajcarii to obcokrajowiec. Ofert możesz też poszukać na niemieckojęzycznym portalu www.students.ch. Więcej szczegółów na stronie www.swissuniversity.ch.