Szwecja

Ostatnia aktualizacja: 
28.12.2017

Nowoczesne, wysoko cenione uczelnie, brak czesnego i ścisłe powiązanie programu nauczania z wymaganiami pracodawców. To największe zalety studiowania po drugiej stronie Bałtyku. To jednak propozycja dla sumiennych i oszczędnych: studia są wymagające, a życie w Szwecji do najtańszych nie należy.

Szwecja

System nauki i szkolnictwa wyższego

Uczelnie. W Szwecji działa 38 uczelni wyższych – niemal wszystkie mają w nazwie słowo „university” - nie są to jednak uniwersytety w polskim rozumieniu tego słowa. Większość to szkoły wyższe nie mające uprawnień do przyznawania tytułów doktorskich. Należą jednak do najnowocześniejszych w Europie, a ich oferta edukacyjna jest bardzo bogata – do wyboru są kierunki akademickie i zawodowe, z wykładowym szwedzkim bądź angielskim. Władze w Sztokholmie dbają o ścisłą współpracę między uczelniami i pracodawcami. Rok szkolny zaczyna się w połowie sierpnia. Semestr jesienny trwa do połowy stycznia, wiosenny – do początków czerwca.
Studenci mają dużą swobodę kształtowania swojej ścieżki edukacyjnej – tylko część przedmiotów jest obowiązkowa, pozostałe są tylko zalecane lub zupełnie dobrowolne. W tygodniu zajęcia zajmują ok. 40 godzin – nie jest to więc propozycja dla leniwych imprezowiczów. Pełną listę uczelni, ich adresy i mapy znajdziesz na stronie Study in Sweden. Warto zajrzeć również na stronę Ambasady Szwecji w Warszawie oraz na portal szwedzkiej agencji ds. szkolnictwa wyższego (Universitetskanslersämbetet, UKÄ)

Stopnie akademickie. Szwecja uczestniczy w Procesie bolońskim – studentów obowiązuje więc system transferu punktów ECTS (w Szwecji nazywany högskolepoäng), a nauka podzielona jest na trzy etapy. Studia I stopnia to dwie możliwości: dwuletnia nauka, zakończona egzaminem högskoleexamen (120 punktów ECTS), lub trzyletnia, po której uzyskuje się tytuł kandidatexamen – równoważny polskiemu licencjatowi (180 ECTS). Tylko ukończenie trzyletnich studiów I stopnia upoważnia do kontynuowania nauki na studiach II stopnia. Studia II stopnia to również dwa rodzaje ścieżek edukacyjnych do wyboru: studenci mogą wybrać studia dwuletnie (120 ECTS) lub rocznie (60 ECTS). Jedne i drugie kończą się zdobyciem tytuł magistra (Degree of Master, po szwedzku masterexamen) Studia III stopnia kończą się zdobyciem tytułu odpowiadającego polskiemu doktoratowi. Uwaga – łatwo się pomylić, gdyż dyplom po dwuletnich studiach III stopnia w Szwecji (120 ECTS) nazywany jest Degree of Licentiate (licentiatexamen). Dopiero studia czteroletnie kończą się uzyskaniem stopnia Degree of Doctor (PhD, po szwedzku doktorsexamen).

Rekrutacja - wymagania i formalności

Tryb rekrutacji i warunki formalne. By starać się o miejsce na studiach I stopnia wystarczy zdana matura. Od kandydatów na studia magisterskie wymagany jest licencjat, od przyszłych doktorów – tytuł magistra lub – uwaga – ukończenie czterech lat studiów, trzech I stopnia i co najmniej roku II stopnia. Przyszli studenci powinni też udowodnić znajomość języka wykładowego (więcej w rozdziale Znajomość języka, certyfikaty). Wniosek o przyjęcie na studia składasz poprzez stronę internetową universityadmissions.se - rekrutacja na wyższe uczelnie w Szwecji jest bowiem scentralizowana. Procedurę aplikowania o miejsce na szwedzkich uczelniach przystępnie opisano na stronie studyinsweden.se.
Terminy. Różnią się w zależności od uczelni – generalnie jednak wnioski należy składać: na semestr jesienny do połowy kwietnia, na semestr wiosenny – do połowy października. Odpowiedzi spodziewaj się odpowiednio w lipcu i grudniu. Wszystkie szczegółowe informacje znajdziesz na stronie universityadmissions.se.
Egzaminy wstępne. Są rzadkością. Jeśli liczba chętnych na studia jest wyższa od liczby miejsc (a tak jest zazwyczaj), uczelnie przeprowadzają konkursy świadectw maturalnych, rozmowy kwalifikacyjne lub oceniają doświadczenie zawodowe. Procedury te różnią się w zależności od uczelni, najlepiej więc pytać u źródła.

Znajomość języka, certyfikaty

Językiem wykładowym na większości kierunków jest szwedzki, uczelnie oferują jednak ponad 1000 kierunków z wykładowym angielskim – głównie magisterskich. Na stronie Study in Sweden znajdziesz ich wyszukiwarkę. Od kandydatów na kierunki z wykładowym szwedzkim wymagany jest certyfikat TISUS (Test in Swedish for University Studies). Listę uczelni, prowadzących specjalne kursy szwedzkiego dla obcokrajowców znajdziesz tutaj. Języka tego możesz jednak uczyć się również w Polsce – informacje na ten temat są na stronie Ambasady Szwecji w Warszawie. Na kierunki z wykładowym angielskim dostać się można jedynie z następującymi certyfikatami:
→ TOEFL (Test of English as a Foreign Language) - 500-550 punktów w teście papierowym, 173-213 w komputerowym lub 61-79 w internetowym;
→ IELTS (International English Language Testing Service) – z wynikiem 5.0-6.0;
→ Cambridge ESOL examination (ocena A lub B);
→ MELAB (Michigan English Language Assessment Battery) – z wynikiem 85-90 punktów.
Część uczelni wymaga znajomości angielskiego również na studiach z wykładowym szwedzkim. O szczegóły pytaj na wybranej przez siebie uczelni.

Pobyt i ubezpieczenie

Formalności. By wjechać do Szwecji, wystarczy paszport lub dowód osobisty. Bez dodatkowych formalności możesz przebywać w tym kraju przez 90 dni. Jeśli planujesz dłuższy pobyt, powinieneś się zarejestrować w ewidencji ludności (folkbokförd) i uzyskać szwedzki odpowiednik numeru PESEL - w tym celu musisz skontaktować się z miejscowym urzędem podatkowym (Skatteverket). Jeśli chcesz również podjąć pracę - powinieneś zgłosić się do lokalnego odpowiednika ZUS (Försäkringskassan) oraz miejscowego urzędu pracy (Arbetsförmedlingen).
By zarejestrować się w ewidencji, będziesz musiał przedstawić urzędnikom: paszport lub dowód osobisty, dokument potwierdzający stan cywilny, zaświadczenie o przyjęciu na studia (trwające co najmniej 12 miesięcy), dowód ubezpieczenia zdrowotnego i wypełniony wniosek. Urzędnicy poproszą Cię również o złożenie oświadczenia o posiadaniu wystarczających środków finansowych. Dodatkowe informacje na stronie urzędu podatkowego.

Ubezpieczenie. Obowiązuje Europejska Karta Ubezpieczenia Zdrowotnego. Jeśli planujesz dłuższy pobyt w Szwecji, rozejrzyj się za dodatkowym, prywatnym ubezpieczeniem.

Koszty studiów i zakwaterowania

Czesne. Studia w Szwecji są bezpłatne - zarówno I, jak i II stopnia, stacjonarne i niestacjonarne.

Utrzymanie i zakwaterowanie. Szwedzkie uczelnie szacują, że miesięczne wydatki na utrzymanie nie powinny przekroczyć 7300 szwedzkich koron (1 SEK=0,43 zł). Suma ta obejmuje wyżywienie (ok. 2000 koron), zakwaterowanie (3200 koron), transport (500 koron), telefon i internet (300 koron), wydatki na zdrowie i higienę (250 koron), składkę na związek studencki (60-70 koron) oraz inne przyjemności (750 koron). Piwo w Szwecji kosztuje 40-50 koron, obiady 100-150 koron, choć lunch z sokiem, sałatką i herbatą można już dostać za 55-85 koron. Najtaniej jest oczywiście stołować się w barach na uczelniach, koniecznie też trzeba skorzystać z przysługujących studentom zniżek. W znalezieniu zakwaterowania pomogą uczelniane biura ds. studenckich i organizacje studentów. Inne koszty. Obowiązkowe są opłaty na rzecz organizacji studenckich – sięgają od 150 do 400 koron za semestr, w zależności od organizacji. W budżecie musisz też uwzględnić wydatki na książki: w Szwecji czytać trzeba naprawdę dużo. Miesięcznie wydasz na ten cel ok. 750 koron.

Życie studenckie

Charakterystyczne dla Skandynawii zdeformalizowanie stosunków między studentami a wykładcami w Szwecji osiągnęło chyba swój punkt szczytowy. Jest i druga strona medalu – nie można tłumaczyć nieśmiałością braku aktywności na zajęciach. Wykładowcy oczekują dyskusji, samodzielnego, krytycznego myślenia i umiejętności uzasadniania poglądów. Zapomnij też o wieczornym imprezowaniu – odciski na rękach prędzej zrobią ci się od książek niż od kufla. Czytać trzeba naprawdę sporo, co gorsza – większość książek będziesz musiał kupić. Uważaj też na ściąganie czy „pożyczanie” akapitów z cudzych prac – w Szwecji dla takich praktyk nie ma pobłażania. Można szybciutko wylecieć z uczelni.

Stypendia

Jako obywatel UE możesz ubiegać się w Szwecji o takie samo wsparcie, jakie otrzymują obywatele tego kraju. Dla studentów dostępne są m.in. zasiłki w wysokości 712 koron tygodniowo, wypłacane przez 40 tygodni w roku maksymalnie przez sześć lat (rocznie można uzyskać nie więcej niż 28480 koron). W 2015 r. z tego rodzaju wsparcia korzystało 72 proc. studentów (dane Eurydice).
Innym rodzajem wsparcia są gwarantowane przez państwo kredyty studenckie - pożyczyć można 1792 korony tygodniowo (przez 40 tygodni w roku, rocznie 71680 koron). Spłata kredytu rozpoczyna się najwcześniej po 6 miesiącach od momentu uzyskania ostatniej pożyczki - na oddanie pieniędzy będziesz miał 25 lat (do osiągnięcia 60. roku życia). Więcej informacji w broszurze Eurydice.

Praca dla studenta

Rynek pracy jest otwarty – nie potrzebujesz specjalnych zezwoleń na podjęcie zatrudnienia. O pracę jest stosunkowo łatwo - bezrobocie według Eurostatu jest niższe od średniej w UE - wynosi 6,7 proc. (wrzesień 2017 r.). Przeciętna pensja brutto w Szwecji wynosi 3526 euro miesięcznie (to prawie cztery razy więcej niż w Polsce!), a płaca minimalna nie jest regulowana.
Szukając pracy, zajrzyj na strony: www.careerjet.se, www.stepstone.se, www.randstad.se, www.jobline.se, www.jobfinder.se. Możesz spróbować też w Centralnym Urzędzie Pracy.