Informacja młodzieżowa – wczoraj, dziś, jutro

Informacja młodzieżowa - jako koncepcja, element polityki młodzieżowej i odrębna dziedzina aktywności państwa - narodziła się w latach 60. i była odpowiedzią na zachodzące w tym czasie zmiany społeczne, w których młodzież odgrywała kluczową rolę.

Zdaniem prof. Willy’ego Faché z Uniwersytetu w Ghent w Belgii na rozwój informacji młodzieżowej miały wpływ cztery główne czynniki:

  1. Potrzeba odpowiedniego wsparcia młodzieży w sytuacjach problemowych  
  2. Krytyczny stosunek do istniejących tradycyjnych metod  wspierania młodzieży
  3. Innowacyjne rozwiązania nowych problemów społecznych
  4. Krytyczny stosunek do generujących problemy struktur społecznych

W reakcji na powyższe zjawiska zaczynają pojawiać się pierwsze centra informacji młodzieżowej. W 1961 r. w Londynie powstało pierwsze ogólnie dostępne Centrum Konsultacyjne dla Młodzieży (Young People’s Consultation Centre). W drugiej połowie lat 60. podobne ośrodki powstają w Belgii (Info Jeugd w Gencie), Holandii  (Jongerenadviescentrum w Amsterdamie, Sosjale Joenit w Hadze), Niemczech (Jugendinformationszentrum w Monachium) i Francji (Centre d Information Jeunesse w Paryżu).    

Nowe centra zatrudniały psychologów, pracowników społecznych, doradców medycznych, prawników i innych wykwalifikowanych i przeszkolonych w pracy z młodzieżą specjalistów potrafiących rozwiązywać problemy młodzieży. Problemy, z którymi młodzież poprzednich pokoleń nie miała do czynienia lub które były rozwiązywane w niewłaściwy sposób. Związane z nowym stylem życia wywodzącej się z klasy średniej młodzieży – odrzucającej dotychczasowy ład społeczny, uczestniczącej w kulturalnej rewolucji, z rosnącą skłonnością do mobilności, odrzucającej  konsumpcjonizm i materializm, przykładającej mniejszą wagę do dbałości o zdrowie i warunki sanitarne, eksperymentującej z seksem i narkotykami. Drugą, równie znaczącą grupą odbiorców usług świadczonych przez ośrodki informacji młodzieżowej była młodzież wywodząca się z klasy robotniczej, szukająca wiedzy, możliwości i sposobów rozwiązywania problemów związanych z gwałtownie się zmieniającym i modernizującym systemie produkcji.

 „Żyjemy w skomplikowanym społeczeństwie, oferującym tak wiele możliwości i wyborów. W takim społeczeństwie młodzi ludzie potrzebują informacji i pomocy, żeby mieć świadomość, jakie możliwości są dla nich dostępne i jak z nich korzystać. Bez takiej pomocy wielu młodych nie wykorzysta szansy na efektywne życie i aktywne uczestnictwo w społeczeństwie.  Próbując nowych ról i nabierając nowych doświadczeń młodzi  ludzie, tak jak ich rodzice, mają tendencję do dystansowania się od dorosłych. […]”- tak prof. Faché pisał w roku 1989.

Czy w roku 2014 sytuacja się zmieniła? I tak, i nie. Młodych ludzi w Europie jest coraz mniej, są lepiej wykształceni i bardziej samodzielni, zwłaszcza jeśli chodzi o kompetencje związane ze zdobywaniem informacji. Te ostatnie związane są z rewolucją w dostępie do informacji i galopującymi  zmianami w technologiach informacyjnych, które mają coraz większy wpływ na  dynamicznie zmieniające się postawy i potrzeby młodych ludzi. Świat AD 2014 jest w oczywisty sposób bardziej skomplikowany niż 20 lat temu. Wkraczający w dorosłe życie współczesny młody człowiek ma nieporównywalnie więcej wyborów i możliwości. I nieporównywalnie więcej problemów. Zjednoczona, ale pogrążona w kryzysie Unia Europejska, rosnąca liczba imigrantów, nierówności społeczne (także w zakresie dostępu do informacji), coraz bardziej skomplikowana sytuacja na rynku pracy. Te wszystkie czynniki sprawiają, że informacja i doradztwo dla młodzieży nie straciły na znaczeniu, przeciwnie – mają większy zakres. Problemy młodych ludzi są coraz bardziej zróżnicowane, a działalność doradców młodzieżowych polega już nie tylko na ich rozwiązywaniu, co zapobieganiu im poprzez informowanie o możliwych wyborach na możliwie najwcześniejszym etapie życia młodych ludzi.

Świat zmienia się zdecydowanie szybciej niż natura i potrzeby młodego człowieka. Jak zauważa prof. Barbara Fatyga z Ośrodka Badań Młodzieży UW. „To – nawet z powodów czysto biologicznych – mało możliwe, by młody człowiek, który szuka swego sposobu na życie, miał jakiś stabilny system czy hierarchię. On ma układ wartości. Labilny i o zadaniowym charakterze. Wypróbowuje różne scenariusze, żeby znaleźć dla siebie miejsce”. Tak było i 40, i 20 lat temu. Tak jest i dziś.

Mark Boes, były prezes Europejskiej Agencji Informacji i Doradztwa dla Młodzieży nie ma wątpliwości, że informacja młodzieżowa będzie też  potrzebna w przyszłości: „Po 40-50 latach doświadczeń jedno jest pewne: młodzi ludzie poszukujący informacji - i dziś, i jutro - będą zarówno potrzebowali możliwości kontaktu twarzą w twarz i skrojonych na ich potrzeby odpowiedzi na pytania, jak i wszystkich istniejących kanałów informacyjnych, dostępnych dzięki technologii i naszym usługom.

Informacja i doradztwo dla młodzieży wciąż odgrywają istotną rolę w polityce młodzieżowej większości państw Europy Zachodniej. Systemy informacji i doradztwa dla młodzieży działają też już w większości państw byłego bloku wschodniego.

Wawrzyniec Pater

Koordynator Eurodesk Polska