Prawo młodzieży do informacji

Prawo obywateli i młodzieży do informacji zapisane jest w wielu europejskich i międzynarodowych dokumentach, takich jak Powszechna Deklaracja Praw Człowieka ONZ, Europejska Konwencja Praw Człowieka Rady Europy, Konwencja Praw Dziecka czy biała księga Unii Europejskiej poświęcona młodzieży.

Instytucjonalnym patronem informacji młodzieżowej w Europie jest Rada Europy, która już w 1990 r. stwierdziła że „młodzi ludzie mają bezwarunkowe prawo do pełnej, zrozumiałej i wiarygodnej informacji, a także gwarantującego pełną wolność wyboru doradztwa we wszystkich dziedzinach i we wszystkich sprawach ich dotyczących”. Dokładnie 20 lat później Rada opublikowała zalecenie, w którym podkreśliła potrzebę angażowania młodzieży w działania z zakresu informacji młodzieżowej wykorzystujące nowe technologie, podkreślając jednocześnie rolę informacji bezpośredniej, która ze względu na „dłuższy i bardziej złożony proces integracji społecznej młodych ludzi ma dziś jeszcze większe znaczenie niż w przypadku poprzednich pokoleń”. Rada zarekomendował rządom państw członkowskim „konsolidację i rozwój istniejących struktur informacyjnych i doradczych dla młodzieży”.

„Informacja jest warunkiem koniecznym do rozwoju aktywnego obywatelstwa” - czytamy w wydanej w 2001 r. białej księdze Unii Europejskiej „Nowe Impulsy dla Młodzieży Europejskiej”. W konsekwencji przez pierwszą dekadę 21 w. informacja młodzieżowa była jednym z czterech priorytetów polityki młodzieżowej Unii Europejskiej, co znalazło odzwierciedlenie w rezolucji Rady UE z 2003 r. w sprawie wspólnych celów na rzecz uczestnictwa i informowania młodzieży. Pod deklaracją mówiącą, że Unia powinna umożliwić „młodym ludziom dostęp do informacji wysokiej jakości, by zwiększyć ich uczestnictwo w życiu publicznym oraz rozwój jako aktywnych i odpowiedzialnych obywateli Unii Europejskiej” podpisały się wszystkie kraje członkowskie UE.

W 2009 r. unijne państwa zobowiązały się również do realizacji strategii UE na rzecz młodzieży: „Inwestowanie w młodzież i mobilizowanie jej do działania”, w której dostęp młodzieży do informacji, korzystanie z technologii informacyjno-komunikacyjnych i wspieranie kierowanych do młodzieży działań informacyjnych postrzegane są jako sposoby służące zapobieganiu wykluczeniu społecznemu i ubóstwu młodzieży oraz poszerzaniu i pogłębianiu zaangażowania młodzieży w demokrację pośrednią, w inicjatywy społeczeństwa obywatelskiego na wszystkich szczeblach oraz w ogólnie pojętym życiu społecznym. Podobnie rolę informacji młodzieżowej definiuje Europejska Karta Informacji Młodzieżowej: „Informacja młodzieżowa ma pomagać młodym ludziom w realizowaniu ich aspiracji oraz we włączaniu się w aktywne uczestnictwo w życiu społecznym”.

Z kolei UNESCO w dokumencie „Młodzież i technologie informacyjne” podkreśla: „Dostęp do informacji nie może być definiowany tylko jako dostęp do różnych technologii i mediów, musi on także uwzględniać charakter i rodzaj informacji potrzebnych młodym ludziom do aktywnego uczestnictwa w życiu społecznym.” A Rada Europy zwraca uwagę, że „informacja i poradnictwo są ważnymi czynnikami podnoszącymi mobilność młodzieży – indywidualną i grupową.

Zwiększenie aktywności, zaangażowania, mobilności, przeciwdziałanie wykluczeniu społecznemu – to najczęściej powtarzające się w międzynarodowych dokumentach i unijnych aktach normatywnych argumenty na rzecz rozwoju informacji młodzieżowej. Ich twórcy i sygnatariusze podkreślają, że informacja młodzieżowa powinna być elementem długofalowego programu inwestycji w młode pokolenie, stąd potrzeba dbałości o jej jakość, nowoczesność i dopasowanie do potrzeb młodych odbiorców. 

Wawrzyniec Pater

Koordynator Eurodesk Polska