Informacja młodzieżowa w Europie

Informacja młodzieżowa to europejski standard. Realizując zapisy międzynarodowych dokumentów, odpowiadając na potrzeby młodych ludzi, postulaty naukowców, ekspertów i osób pracujących z młodzieżą oraz dostrzegając jej pozytywne efekty wiele krajów europejskich uznaje informację młodzieżową za nieodłączny, a niekiedy kluczowy komponent polityki młodzieżowej.

Finansowana ze środków publicznych działalność informacyjna dla młodzieży stanowi często istotne wsparcie i uzupełnienie pozostałych obszarów polityki młodzieżowej, na którą składają się:
- uczestnictwo młodzieży w życiu publicznym
- praca z młodzieżą (youth work), obejmująca działania z zakresu edukacji
  pozaformalnej
- mobilność

Taką strukturę polityka młodzieżowa ma w wielu europejskich krajach czy regionach (Austria, Szkocja, Flandria). Wszędzie młodzież traktowana jest jako odrębny podmiot, niezależna dziedzina polityki państwa, za którą odpowiadają  ministerstwa, departamenty ds. młodzieży lub wyspecjalizowane agencje.

Efektem takiego podejścia są funkcjonujące w większości europejskich państw i cały czas udoskonalane nowoczesne i kompleksowe struktury informacji młodzieżowej, coraz częściej wykorzystujące rozwój technologii informacyjnych. Działalność informacyjna online jest bowiem naturalnym uzupełnieniem tradycyjnych struktur informacji młodzieżowej (ogólnokrajowe portale młodzieżowe działają w 20 państwach Unii Europejskiej).

Nie ma jednego, wzorcowego modelu funkcjonowania informacji młodzieżowej. Każde państwo, które decyduje się na tworzenie takiego systemu,  dopasowuje go do swojej specyfiki, struktury, rozwoju i zmieniających się warunków. Pokazują to przykłady wybranych krajów europejskich.

Francja

Powstałe w 1969 r. paryskie Centre d’information jeunesse dało początek francuskiej sieci informacji młodzieżowej, która dziś należy do największych w Europie. Składa się z ponad 1500 centrów, biur i punktów informacji młodzieżowej zatrudniających ok. 5000 pracowników. Z usług całej sieci korzysta blisko 5 mln osób rocznie. Na poziomie regionalnym w stolicach francuskich prowincji działa 29 centrów dofinansowywanych tak jak i koordynujący ich działalność CIDJ z budżetu centralnego. Działające na poziomie lokalnym biura i punkty finansują władze samorządowe.

Ogółem dofinansowanie z budżetu państwa dla francuskiej sieci wynosi blisko 9 milionów euro. Przyznaje je Ministerstwo Edukacji Narodowej, Młodzieży i Stowarzyszeń. Wszystkie organizacje działające we francuskiej sieci muszą przestrzegać oficjalnych wytycznych ministerstwa określających zasady informacji młodzieżowej opisanych w „Podręczniku Dobrych Praktyk”, zatwierdzonym w 2007 r. przez Francuski Komitet Normalizacyjny (ANFOR) i Radę Europy. W zamian otrzymują  specjalny znak jakości. Od września 2011 r. częścią francuskiego systemu jest krajowy portal młodzieżowy - www.jcomjeune.com. Kosztował ponad 200 tys. euro,  odnotowuje 12 milionów unikalnych odsłon na rok.

Finlandia

Tradycje informacji młodzieżowej w Finlandii sięgają roku 1952. To wtedy w Helsinkach powstało pierwsze w Finlandii, a przypuszczalnie i w Europie, centrum informacji młodzieżowej. Dziś punktów świadczących usługi informacyjne i doradcze dla młodzieży jest w całej Finlandii ponad 240. A jeszcze w roku 2006 było ich niespełna 30. Tak dynamiczny rozwój możliwy był dzięki przyjętej w 2006 r. przez fiński parlament ustawie Youth Act, regulującej funkcjonowanie fińskich struktur informacji i doradztwa dla młodzieży.

Celem Youth Act jest wspieranie rozwoju i niezależności młodzieży, promocja aktywnego obywatelstwa i zaangażowania społecznego, poprawa warunków, w których żyją i dorastają. Sieć fińskich centrów informacji młodzieżowej koordynuje Krajowego Centrum ds. Koordynacji i Rozwoju Usług Informacyjnych i Doradczych (Koordinaatti).

Do jego zadań  należą:
•    wsparcie doradców młodzieżowych i pracowników informacji młodzieżowej;
•    profesjonalna pomoc dla istniejących i nowopowstających podmiotów  świadczących usługi na rzecz młodzieży;
•    organizacja szkoleń, seminariów i kursów e-learningowych;
•    rozwój wspólnie z siecią nowych narzędzi i metod pracy.

Centrum prowadzi też niezależne projekty informacyjne, takie jak „Youth Initiative”, w ramach którego młodzież może zgłaszać swoje pomysły na poprawę ich bezpośredniego otoczenia, a władze lokalne mają obowiązek (!) te propozycje rozpatrzeć.  Fińskie punkty informacji młodzieżowej odwiedza blisko 90 proc. Finów w wieku 13–24 lat. Usługi informacyjne i doradcze świadczy 340 pracowników. Z budżetu krajowego Finlandia wydaje na informację młodzieżową blisko 2 mln euro. Tyle kosztuje utrzymanie Koordinaatti i dofinansowanie do projektów informacyjnych. Główny ciężar utrzymania fińskich centrów informacji młodzieżowej spoczywa na władzach regionalnych i lokalnych, które wydają na ten cel kilkaset tysięcy euro rocznie.

Austria

W Austrii działa 27 centrów informacji młodzieżowej zatrudniających ok. 65 pracowników. Z ich usług rocznie korzysta rocznie ponad 200 tys. młodych ludzi. Austria nie posiada krajowej ustawy regulującej informację młodzieżową. Sieć punktów informacji młodzieżowej odzwierciedla federacyjną strukturę tego kraju. Każdy z 9 krajów związkowych (landów) posiada daleko idącą autonomię – sam decyduje o polityce młodzieżowej, jej regulacjach prawnych i wysokości finansowania. W prawie niektórych landów istnieją zapisy mówiące o informacji młodzieżowej, inne takich zapisów nie posiadają. Ale we wszystkich działają prężne centra młodzieżowe prowadzące działalność informacyjną i należące do Stowarzyszenia Krajowej Sieci Centrów Informacji Młodzieżowej w Austrii (Bundesnetzwerk Österreichische Jugendinfos). To jeden z trzech filarów austriackiej polityki młodzieżowej. Jego działalność finansuje austriackie Federalne Ministerstwo Gospodarki, Rodziny i Młodzieży. w kwocie ok. 170 tys. euro rocznie. Z tych środków finansowane są projekty informacyjne i krajowy portal młodzieżowy.

Słowacja

Sieć centrów dla młodzieży budowana jest na Słowacji od ponad 20 lat. W tym czasie udało się uruchomić 14 centrów informacji młodzieżowej oraz 6 punktów informacyjnych oferujących specjalistyczne publikacje. – Robimy wszystko, by nadążyć za młodzieżą – mówią twórcy słowackiej sieci, którą zarządza Stowarzyszenie Centrów Doradztwa i Informacji Młodzieżowej w Republice Słowackiej (ZIPCEM). Dostęp do najważniejszych informacji dla młodzieży ułatwia uruchomiona w 2012 r. specjalna aplikacja na iPhony. Na działalność słowackiej sieci w roku 2012 słowacki rząd przeznaczył 118 tys. euro. ZIPCEM na koordynację otrzymało 100 tys. euro. Do obu kwot należy dodać 20 proc. środków pochodzących z innych źródeł oraz budżet Eurodesku, którym również zarządza ZIPCEM. „Informacja młodzieżowa ma wielki wpływ na postawy młodych ludzi i wartości, które będą wyznawać. Tej działalności nie można zaniedbać” - uważa Eva Masarova, dyrektor departamentu młodzieży i programów wspólnotowych w Ministerstwie Edukacji, Nauki, Badań i Sportu na Słowacji.

Irlandia

Irlandia ma długą tradycję informacji młodzieżowej. Pierwsze centrum informacji młodzieżowej powstało na zielonej wyspie w latach 80-tych. Dziś jest ich 28. Przeszkoleni i przyjaźnie nastawieni do młodzieży pracownicy irlandzkich CIM-ów udzielają informacji w specjalnie przygotowanych do tego celu pomieszczeniach, w sympatycznej, nieformalnej atmosferze. Ściśle współpracują z innymi ośrodkami i agencjami pomagającym młodym ludziom, a także ze szkołami, uczelniami, organizatorami projektów  młodzieżowych i mediami.  Pracę irlandzkich CIM-ów nadzorują odpowiadające za edukację ponadpodstawową  regionalne Komitety ds. Edukacji Zawodowej (Vocational Education Committees). Finansowanie zapewnia Ministerstwo Dzieci i Młodzieży, które w roku 2012 na działalność CIM-ów  blisko 1.5 miliona euro.

Szkocja

Ze względu na ilość, skalę i efekty działań Szkocja znajduje się w ekstraklasie krajów prowadzących politykę informacyjną i doradczą dla młodzieży. W tym kraju informacja młodzieżowa to absolutny priorytet. „Państwo dobrze poinformowanych młodych ludzi” to pierwszy z sześciu strategicznych celów wymienionych w dokumencie określającym politykę młodzieżową w Szkocji w latach 2010–2013 „Young Scot: Active”

Koordynująca informację młodzieżową w Szkocji organizacja Young Scot tak opisuje swoje działania: „Świadczymy usługi na rzecz młodzieży w wieku od 11 do 26 lat, łączące informację, pomysły i bodźce, które mają pomóc młodym ludziom stać się pewnymi siebie, poinformowanymi obywatelami. Nasza działalność jest zróżnicowana. Chcemy, by młodzi ludzie mieli możliwość docierania do informacji w najbardziej dogodny dla nich sposób.”   

Pracownicy Young Scot udzielają co roku ponad 10 tys. porad telefonicznych, szkocki portal młodzieżowy (www.youngscot.org) odnotowuje ponad pół miliona wejść miesięcznie, w bazie danych Young Scot (www.youngscotwow.org) znajduje się ponad 1000 różnych form aktywności dla młodych Szkotów, nakład informatorów młodzieżowych „Young Scot”  wynosi ponad 80 tys. egzemplarzy rocznie, co cztery miesiące weekendowe wydanie Sunday Mail, najpoczytniejszej gazety w Szkocji, ukazuje się wraz       z dodatkiem „Young Scot Magazine”, który ma również swoje interaktywne wydanie online. Young Scot stara się również aktywnie docierać do młodzieży, m.in. za pośrednictwem mobilnych punktów informacyjnych. W ten sposób udziela blisko 30 tys. informacji i porad rocznie.    

Ewenementem na skalę europejską jest uprawniająca do zniżek i innych atrakcyjnych dla młodzieży możliwości karta Young Scot, którą posiada ponad 400 tys. młodych Szkotów. Pomysł ten zainspirował Komisję Europejską do stworzenia własnej europejskiej karty „Youth on the Move”.

Specyfiką i kluczem do sukcesu szkockiego systemu jest bardzo ścisła współpraca z władzami lokalnymi. Wspomniane informatory „Young Scot” ukazują się w 32 lokalnych wersjach, a na portalu młodzieżowym znajduje się serwis wiadomości lokalnych z informacjami z 32 szkockich hrabstw.   
Całkowity budżet Young Scot w roku 2011 wyniósł 2.1 mln funtów. Należy do niej doliczyć wydatki hrabstw na utrzymanie lokalnych struktur informacji młodzieżowej oraz budżety innych organizacji działających na poziomie krajowym, które również prowadzą działalność informacyjną dla młodzieży.

Flandria

Flamandzki system informacji młodzieżowej jest całkowicie niezależny  od działań prowadzonych na szczeblu federalnym oraz w dwóch pozostałych regionach Belgii. Cele i zasady polityki młodzieżowej we Flandrii określa przyjęty przez flamandzki rząd na początku 2012 r. „Akt na rzecz praw politycznych dzieci i młodzieży we Flandrii” (Act on Flemish Youth and Children’s Rights Policy). Ustawa ta nakłada na władze Flandrii obowiązek prowadzenia działań koordynujących i wspierających dla regionalnych i lokalnych Punktów Informacji Młodzieżowej. Pod koniec 2012 r. było ich 63.  Wszystkie w całości finansowane są przez władze samorządowe. Na jeden punkt przypada średnio 2.5 etatu. Większość działa w ramach regionalnych i lokalnych centrów młodzieży (youth service).

Federalnym organem wspierającym i działającym na rzecz flamandzkich  punktów informacji młodzieżowej jest Krajowy Punkt ds. Informacji Młodzieżowej (Vlaams Informatiepunt Jeugd - VIP), który od stycznia 2013 r. działa w ramach organizacji „De Ambrassade”, w której skład ponadto wchodzą Flamandzka Rady Młodzieży (Vlaanse Jeugdraad) oraz  Punkt wsparcia dla pracowników młodzieżowych (Steupunt Jeugd). W ten sposób trzema kluczowymi dziedzinami polityki młodzieżowej  –  aktywnością obywatelską,  pracą z młodzieżą oraz informacją młodzieżową  – zarządza jedna organizacja.

VIP opracowuje materiały informacyjne, organizuje wizyty studyjne, spotkania, szkolenia, prowadzi badania z zakresu informacji młodzieżowej. Roczny budżet VIP wynosi ok. 700 tys. euro. Organizacja zatrudnia 6 pełnoetatowych pracowników.

Malta

Na Malcie system informacji młodzieżowej to stosunkowo nowe zjawisko. Na potrzebę dostarczania szczegółowych informacji młodych ludziom wskazano podczas procesu konsultacji społecznych, poprzedzających wdrożenie Maltańskiej Polityki Młodzieżowej na lata 2010- 2013. Uczestnicy konsultacji stwierdzili, że najlepszym sposobem udostępniania informacji będzie uruchomienie strony internetowej, a najwięcej uwagi należy poświęcić takim kwestiom, jak kultura i czas wolny, edukacja, środowisko naturalne, zatrudnienie, Europa, rodzina i relacje z ludźmi i zdrowie.

Powstałym w wyniku konsultacji Maltańskim Portalem Młodzieżowym (Youth Information Malta www.youthinfo.gov.mt) zarządza odpowiedzialna za wdrażanie krajowej polityki młodzieżowej Agencja ds. Młodzieży (Aġenzija Żgħażagħ) przy współpracy z departamentami rządu, wyspecjalizowanymi agencjami i organizacjami pozarządowymi. Strona zawiera informacje o wydarzeniach, szansach i inicjatywach dla młodzieży. Dzięki jej informacjom  młodzi Maltańczycy mieli szansę wziąć udział w 300 rożnego rodzaju inicjatywach. Ambicją portalu jest stworzenie najważniejszego miejsca spotkań młodych ludzi, instytucji, organizacji i pracowników młodzieżowych.

Informacja młodzieżowa na Malcie to nie tylko portal. Młodzi Maltańczycy zdobywają informacje również za pośrednictwem biur Agencji ds. Młodzieży  - osobiście, przez telefon, e-mail. Agencja zarządza również siecią kawiarni młodzieżowych oraz punktami Youth Hubs i Youth Stop, działającymi w najważniejszych miejscach wyspy. Pracujące w nich osoby pomagają młodym ludziom w korzystaniu z usług agencji, doradzając, gdzie znaleźć informacje, których potrzebują. – System informacji młodzieżowej to niezwykle ważne narzędzie, dzięki któremu można przekazać młodemu pokoleniu wiedzę niezbędną do radzenia sobie w życiu, rozwijania potencjału i osiągania celów – tłumaczy Irene Attard z  Agenzija Żghażagh.

Opracował: Wawrzyniec Pater, Koordynator Eurodesk Polska