Praca w Czechach

Najważniejsze formalności

Meldunek. Jeśli chcesz przebywać u naszych sąsiadów dłużej niż 30 dni, w ciągu miesiąca od momentu wjazdu do Czech musisz zgłosić się do wydziału ds. cudzoziemców w lokalnym komisariacie policji. Jeśli mieszkasz w hotelu, schronisku młodzieżowym czy akademiku – zrobi to za ciebie jego administracja.

Legalizacja pobytu powyżej 3 miesięcy. Potwierdzenie prawa pobytu załatwiasz w lokalnym urzędzie. Niezbędne formularze znajdziesz na stronie czeskiego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych.

Formalności przy poszukiwaniu pracy. Jeśli nie masz ochoty samodzielnie przeglądać ogłoszeń w gazetach i internecie, możesz zgłosić się po oferty do jednego z miejscowych pośredniaków. Ich listę znajdziesz na stronie Czeskiego Urzędu Pracy. Podpisanie umowy o etat nie wiąże się z dodatkowymi obowiązkami – wszystko załatwia pracodawca, łącznie z poinformowaniem urzędników o fakcie zatrudnienia cudzoziemca.

Warunki pracy

Godziny pracy. Maksymalny czas pracy wynosi 40 godzin tygodniowo. Krócej pracuje się tylko pod ziemią – górników i geologów obowiązuje 37,5-godzinny tydzień pracy. Praca w godzinach nadliczbowych nie może przekroczyć 8 godzin tygodniowo oraz 150 godzin w roku. Odstępstwo od tej zasady wymaga uzgodnienia z pracownikiem. Praca w godzinach nadliczbowych, średnio po 8 godzin tygodniowo, może być wykonywana w okresie nie dłuższym niż 26 kolejnych tygodni. Okres ten może być wydłużony do 52 tygodni jedynie na podstawie umowy społecznej.

Podatki. W Czechach obowiązuje podatek liniowy od osób fizycznych w wysokości 15 proc.

Urlop. Urlop wypoczynkowy, w zależności od zawodu, wynosi od 4 do 8 tygodni. W przypadku gdy pracownik nie przepracował pełnego roku, urlop należy się proporcjonalnie - 1/12 za każdy miesiąc. Urlop macierzyński trwa 28 tygodni, a w przypadku, gdy kobieta urodziła dwoje lub więcej dzieci – 37 tygodni. Urlop wychowawczy przysługuje do ukończenia przez dziecko 3. roku życia.

Zasiłek dla bezrobotnych. Prawo do otrzymywania zasiłku dla bezrobotnych ma osoba, która w ciągu trzech lat poprzedzających złożenie wniosku pracowała (lub prowadziła działalność) przynajmniej przez 12 miesięcy – i odprowadzała w tym czasie składki ubezpieczeniowe. Okres wypłacania zasiłku uzależniony jest od wieku bezrobotnego: → do 50 lat - 5 miesięcy, → od 50 do 55 lat - 8 miesięcy, → powyżej 55 lat - 11 miesięcy. Wysokość zasiłku wynosi: przez pierwsze dwa miesiące 65 proc., przez kolejne dwa miesiące 50 proc., a przez pozostałe miesiące 45 proc. średniego miesięcznego wynagrodzenia netto z ostatniego miejsca pracy. W roku 2010 maksymalna wysokość zasiłku wynosiła 13 280 koron. Więcej na temat czeskiego prawa pracy – w broszurze na stronie WPHiI Ambasady RP w Pradze.

Bilans zysków i strat

Ile można zarobić… Wynagrodzenie minimalne dla pracowników zatrudnionych na pełen etat wynosi 8 tys. koron (1 korona = 0,04 euro). W przypadku pracowników młodocianych i inwalidów stawka podstawowa może być obniżona o połowę. Średnie zarobki w Czechach pod koniec 2010 r. wynosiły 25,8 tys. koron, czyli za godzinę – ok. 145 koron. Najwyższe pensje są w okolicach Pragi, Pilzna i w centralnej Bohemii.

…a ile trzeba wydać Zarobki w tym kraju nie są może oszałamiające, ale koszty utrzymania znacznie niższe niż na Zachodzie. Ceny podobne do polskich, pracownicy mogą jednak oszczędzać na jedzeniu, bo w wielu czeskich firmach dostaje się bony żywieniowe. Najdrożej jest w Pradze i Brnie. Za wynajęcie pokoju w Pradze trzeba zapłacić od 6000 do 7000 koron (czyli od 240 euro do 280 euro), dwupokojowego mieszkania – 13-15 tys. koron (520-600 euro). W Ostrawie jest o ponad połowę taniej. Bilet dobowy na komunikację miejską kosztuje w Pradze 100 koron, litr mleka 15 koron, butelka wina 75 koron, a piwa 11 koron. Za chleb zapłacimy 21 koron.

Na swoim – czyli załóż firmę

Własna działalność. By wystartować jako przedsiębiorca, musisz uzyskać wpis do ewidencji działalności – w tym celu powinieneś zgłosić się do Centralnego Punktu Rejestracyjnego (Centrální registrační místo, CRM) w lokalnym Urzędzie ds. Działalności Gospodarczej (Živnostenský úřad). Wniosek możesz też wysłać pocztą, ewentualnie e-mailem z podpisem elektronicznym. Formalności załatwisz też w dowolnym punkcie kontaktowym czeskiej administracji publicznej, tzw. Czech POINT. Urząd ds. Działalności Gospodarczej musi dokonać wpisu do rejestru i wydać wyciąg w ciągu 5 dni od zgłoszenia. Co ciekawe, Czesi poszli po rozum do głowy i opracowali jeden wzór formularza, którzy wykorzystywać można do załatwienia kilkudziesięciu różnych spraw. m.in. zgłoszenia działalności, wolnego etatu czy wyboru opodatkowania. Jednolity Formularz Rejestracyjny dostępny jest na stronie czeskiego Ministerstwa Przemysłu i Handlu . Warunki zarejestrowania działalności nie są wyśrubowane: trzeba ukończyć 18. rok życia, mieć zdolność do czynności prawnych i wykazać się „nienagannością”. Za nienaganną uważa się osobę, która nie była skazana prawomocnym wyrokiem na bezwarunkową karę pozbawienia wolności, za przestępstwo popełnione umyślnie, na karę pozbawienia wolności dłuższego niż rok, oraz za przestępstwo popełnione umyślnie, związane z działalnością gospodarczą. Wybierając się do czeskiego urzędu będziesz więc musiał zaopatrzyć się w potwierdzające „nienaganność” dokumenty z polskiego Krajowego Rejestru Karnego. Uwaga! Nie uzyskasz wpisu do ewidencji, jeśli działalność prowadziłeś już wcześniej i zalegasz w związku z tym z podatkami, opłatami na ubezpieczenie zdrowotne czy składkami na fundusz zatrudnienia. Więcej informacji w broszurze na stronie WPHiI Ambasady RP w Pradze.

Spółki prawa handlowego. Jeśli zamierzasz zarejestrować spółkę prawa handlowego (jawną, komandytową, z o.o., akcyjną lub spółdzielnię), musisz przejść nieco bardziej skomplikowaną procedurę: → podpisać umowę spółki, założyć konto i wpłacić kapitał (jeśli to konieczne); → zarejestrować firmę w rejestrze sądowym; → zarejestrować firmę w Urzędzie Statystycznym, który przydziela numer statystyczny (IČO) – odpowiednika polskiego REGON-u.; → zarejestrować firmę w Urzędzie Finansowym (skarbowym), który przydzieli jej nr identyfikacji podatkowej DIČ (daňové identifikační číslo) – odpowiednik polskiego NIP. Więcej szczegółowych informacji o procedurach rejestracji firm znajdziesz w broszurze na stronie WPHiI Ambasady RP w Pradze.

Poszukiwany/poszukiwana

Czechy są jednym z krajów, w których w wyniku kryzysu bezrobocie skoczyło najbardziej. W latach 2008-2010 wzrosło o ponad 100 proc. - z 4,4 proc. do 9,6 proc. Na bezbolesne zdobycie etatu raczej więc nie ma co liczyć. Stosunkowo najłatwiej zatrudnienie znajdą wysokowykwalifikowani specjaliści z branży samochodowej, elektrotechnicznej i optycznej oraz lekarze, górnicy i hutnicy.

Praca dla małolata

W Czechach można pracować powyżej 15. roku życia. Młodociani pracownicy są jednak traktowani szczególnie: nie wolno ich zatrudniać w ciężkich warunkach - np. w kopalniach czy w ciasnych pomieszczeniach. Zakazana jest także praca osób niepełnoletnich w nocy i w godzinach nadliczbowych. Nastolatkowi nie wolno zapłacić mniej niż równowartość 200 euro miesięcznie. Osoby które nie ukończyły 16 lat mogą pracować maksymalnie 30 godzin tygodniowo.

Ciekawostki

• Od momentu wejścia Czech do Unii Europejskiej liczba Polaków pracujących w tym kraju wzrosła o 40 proc.
• Czesi szybciej od Polaków przechodzą na emeryturę. Obecnie mężczyźni robią to po ukończeniu 62 lat i dwóch miesięcy, a kobiety – pomiędzy 57. a 61. rokiem życia, w zależności od liczby posiadanych dzieci. Wiek emerytalny jest jednak stopniowo wydłużany – w 2028 r. dla mężczyzn i bezdzietnych kobiet wynosić ma 65 lat.

Info w sieci

Wydział Ekonomiczno-Handlowy Ambasady RP w Pradze www.weh.cz

Czeski portal informacyjny www.czech.cz

Oferty pracy www.onrea.net, www.jobs.cz

Portal biznesowy www.businessinfo.cz/en

Ambasada RP w Czechach www.prague.polemb.net

Portale dla biznesmenów www.doingbusiness.org www.doingbusiness.cz