Praca w Szwajcarii

Helweci wyraźnie boją się napływu imigrantów – w 2011 r. uchylili limity dla zagranicznych pracowników, by w 2012 r. je przywrócić. Nie pomogły naciski Unii Europejskiej, która powtarza, że państwa Wspólnoty trzeba traktować jednakowo. Pracowników z Polski i innych „nowych” krajów UE w Szwajcarii można zatrudnić tylko 2 tys. rocznie.

Najważniejsze formalności

Meldunek. Po przyjeździe masz 14 dni na potwierdzenie prawa pobytu w lokalnym urzędzie (Einwohnerkontrolle, Residents’ Registration Office) – dzięki temu możesz przebywać w Szwajcarii przez 90 dni. Legalizacja pobytu powyżej 90 dni. W Szwajcarii będziesz mógł mieszkać dłużej niż 3 miesiące, jeśli uzyskasz dodatkowe 3-miesięczne „zezwolenie na krótki pobyt EU/EFTA" (jako poszukujący pracy) lub spełnisz warunki niezbędne do uzyskania pozwolenia na pobyt (zdobędziesz pracę, uruchomisz działalność, dostaniesz się na studia). W przypadku znalezienia zatrudnienia w lokalnym urzędzie będziesz musiał pokazać ważny dowód osobisty, umowę o pracę, kopię umowy o wynajęcie mieszkania oraz załączyć jedno zdjęcie paszportowe. Więcej szczegółowych informacji znajdziesz na stronie Wydziału Promocji Handlu i Inwestycji Ambasady RP w Szwajcarii. Formalności przy podejmowaniu pracy. Od kwietnia 2012 r. (i najwcześniej do końca maja 2014 r.) w Szwajcarii znów obowiązują limity dla przybyszów z „nowych” krajów UE – m.in. Polski. Pod uwagę brane jest rozszerzenie limitu na wszystkie kraje UE. Pracodawca składający wniosek o pozwolenie na zatrudnienie obcokrajowca musi udowodnić w urzędzie pracy, że na poszukiwane miejsce nie mógł znaleźć Szwajcara ani innej osoby mającej prawo pobytu. Po zaakceptowaniu w danym roku dwóch tysięcy takich wniosków miejscowi urzędnicy przestają przyjmować kolejne.

Warunki pracy

Godziny pracy. Maksymalny tydzień pracy wynosi – w zależności od zawodu - od 45 do 50 godzin, średnio jednak Szwajcarzy spędzają w pracy 41,6 godziny tygodniowo. Za nadgodziny płaci się 125 proc. normalnego wynagrodzenia lub – jeżeli pracownik wyraża na to zgodę – nadgodziny zamienia się na czas wolny, którego długość jest co najmniej równa sumie nadgodzin. Urlop. Pracownikowi powyżej 20. roku życia przysługują cztery tygodnie urlopu. Osoby młodsze wypoczywają o tydzień dłużej. Zasiłek dla bezrobotnych. Przysługuje osobom, które w ciągu ostatnich dwóch lat przepracowały przynajmniej 12 miesięcy na umowę o pracę z ubezpieczeniem od bezrobocia. Bezrobotni mają prawo do 70 proc. średniej pensji z ostatnich sześciu miesięcy. Świadczenie wypłacane jest w formie dziennych zasiłków na pokrycie kosztów utrzymania. Zwykle przyznawane jest przez 400 dni.

Zarobki i koszty życia

Ile można zarobić... Wzrost kursu franka wobec euro w latach 2009-2012 spowodował, że w przeliczeniu na europejską walutę zarobki Helwetów są wyjątkowo wysokie. Średnie miesięczne wynagrodzenie w 2011 r. sięgało 6 tysięcy franków szwajcarskich, co przy kursie 1 EUR=1,2 CHF dawało 5 tys. euro, a więc 20 tys. złotych miesięcznie. Najwięcej zarabiają urzędnicy, finansiści i pracownicy sektora telekomunikacyjnego (9-10 tys. franków miesięcznie). W usługach i sprzedaży można liczyć na 5-6 tys. franków. Więcej szczegółowych informacji znajdziesz na stronie Federalnego Urzędu Statystycznego Szwajcarii. ...a ile wydać? Szwajcaria to jeden z najdroższych krajów świata. Wynajęcie pokoju kosztuje 600 franków, a dwupokojowego mieszkania co najmniej 800. Najdrożej jest w Zurychu i Genewie – tam za mieszkanie zapłacisz od 900 do 1300 franków. Według Eurostatu ceny dóbr konsumpcyjnych są w Szwajcarii średnio o 45 proc. wyższe niż w innych krajach Europy Zachodniej.

Na swoim - czyli jak założyć firmę

Własna działalność. Obcokrajowców z nowych krajów UE, chcących uruchomić w Szwajcarii własny biznes, nie obowiązują limity. Helweci pilnują jednak, by samozatrudnienie nie było przykrywką dla pracy najemnej. W dodatku, jak podajeWydział Promocji Handlu i Inwestycji w Bernie, „w sektorze usługowym Szwajcaria zagwarantowała sobie prawo wprowadzenia ograniczeń w dopuszczaniu obywateli i przedsiębiorców z nowych krajów UE do świadczenia następujących usług: budownictwo (branża główna oraz pokrewne), budowa i pielęgnacja ogrodów, usługi sprzątania (czyszczenia), ochrona mienia i bezpieczeństwo. Ograniczenia te polegają na wprowadzeniu pierwszeństwa w zatrudnianiu Szwajcarów i obcokrajowców legalnie tutaj przebywających, kontroli płac i kryteriów wykształcenia oraz kwalifikacji.” Spółka osobowa (firma jednoosobowa) powinna być wpisana do rejestru handlowego, jeśli jej roczny obrót osiągnie 100 tys. franków szwajcarskich. Polska ambasada w Bernie zaleca jednak dokonanie wpisu również wówczas, gdy obrót jest niższy. Osoby podejmujące samodzielną działalność muszą udowodnić w ciągu 6 miesięcy, że z działalności tej w pełni się utrzymują, jak również dowieść spełnienia wszystkich przepisów (opłacanie świadczeń ubezpieczeniowych, socjalnych, posiadanie lokalu). Uwaga – nie ma jednolitej, „ogólnoszwajcarskiej” listy warunków prowadzenia samodzielnej działalności. Każdy wniosek o rejestrację rozpatrywany jest w poszczególnych kantonach indywidualnie. Podstawowe warunki rejestracji to kwalifikacje (w przypadku zawodów regulowanych), zdolność prowadzenia działalności zgodnie ze sztuką handlową, obowiązek prowadzenia księgowości, posiadanie siedziby, własnego personelu, zdolność do podejmowania ryzyka finansowego i ponoszenia odpowiedzialności cywilnej, przestrzeganie przepisów korporacyjnych i ekologicznych. Więcej informacji na stronach www.swiss.info. Spółki prawa handlowego. Spółki kapitałowe (akcyjna oraz spółka z ograniczoną odpowiedzialnością) muszą być wpisane do rejestru handlowego, który w Szwajcarii prowadzony jest w 26 kantonach przez urzędy rejestru handlowego. Szczegółowe wymogi dotyczące uzyskiwania wpisu do rejestru handlowego wraz ze wzorami dokumentów znajdują się na stronie zefix.admin.ch.

Poszukiwany/poszukiwana

W Szwajcarii nie ma dużego bezrobocia, ale o pracę wcale nie jest łatwo – szczególnie po wprowadzeniu ograniczeń. To kraj dla ambitnych: ma specyficzne przepisy (często różniące się w zależności od kantonu), więc trzeba włożyć sporo wysiłku, by sprostać formalnym wymaganiom. Najłatwiej o zatrudnienie będzie oczywiście specjalistom od informatyki, bankowości i finansów, ale swoich szans szukać mogą również wykwalifikowani rzemieślnicy, robotnicy budowlani i opiekunki do dzieci i osób starszych.

Praca dla małolata

W Szwajcarii można zarabiać od 15. roku życia, choć do lekkich prac nająć się mogą nawet 13-latkowie. Niepełnoletnim nie wolno jednak pracować dłużej niż dziewięć godzin dziennie. Nie mogą także pracować po godzinie 20.

Ciekawostki

→ Przeciętne szwajcarskie gospodarstwo domowe najwięcej co miesiąc wydaje na... ubezpieczenia. Płaci składki m.in. na fundusze emerytalne, opiekę zdrowotną oraz polisy majątkowe i życiowe.

Info w sieci

Oferty pracy www.seco.admin.ch; www.jobpilot.ch; www.skitotal.com - praca w ośrodkach narciarskich. Informator na temat pracy i zamieszkania w Szwajcarii Informator dla przedsiębiorców Ambasada RP Portal dla obcokrajowców