Austria: wysokie pensje nie tylko w sezonie

Ostatnia aktualizacja: 
24.06.2015

Do pracy w Austrii wciąż wyjeżdża stosunkowo niewielu Polaków. Szkoda, bo można tam dobrze zarobić, żyć na wysokim poziomie oraz… zaangażować się w działalność licznych stowarzyszeń i związków (chórów, zespołów, drużyn sportowych itp.).

Austria - tu warto się zameldować

Papierkowa robota, czyli formalności

Meldunek. W Austrii istnieje obowiązek meldunkowy. Cudzoziemiec ma 3 dni, aby go dopełnić. Może to zrobić w urzędzie dzielnicowym lub gminnym, okazując ważny dokument tożsamości i wypełniając formularz meldunkowy (Meldezettel). Uzyskanie zameldowania jest bezpłatne, ale zaniedbanie tych formalności możemy przypłacić grzywną (nawet do 700 euro).

Legalizacja pobytu powyżej 3 miesięcy. Obywatele UE mogą wnioskować o pobyt w Austrii na czas dłuższy niż kwartał (tzw. osiedlenie się), czyli starać się o potwierdzenie legalności pobytu (Anmeldebescheinigung). Aby było to możliwe, musisz być zatrudniony czy też prowadzić własną działalność gospodarczą, rozpocząć naukę w tym kraju lub wykazać się posiadaniem odpowiednio wysokich oszczędności oraz pełnego ubezpieczenia zdrowotnego. Dokument potwierdzający pobyt zgodny z prawem wydaje Urząd ds. Pobytu (Aufenthaltsbehӧrde). Trzeba o niego wnioskować przed upływem 4 miesięcy od daty przybycia do Austrii. Koszt wystawienia zaświadczenia to ok. 55 euro. Po 5 latach nieprzerwanego, legalnego pobytu, obywatele UE nabywają prawo do pobytu stałego. Więcej informacji możesz znaleźć na stronach austriackiego Centrum Poradnictwa dla Migrantów (http://www.migrant.at/).

Formalności przy podejmowaniu pracy. W Austrii występują trzy rodzaj umów o pracę: na okres próbny, czas określony lub nieokreślony. Gdy zawierasz umowę na czas określony po raz trzeci, stanie się ona automatycznie umową na czas nieokreślony. Warto dopilnować, aby umowa o pracę została sporządzona w formie pisemnej. Dzięki niej łatwiej będzie Ci dochodzić swoich praw w przypadku sporów czy nieporozumień. Jeżeli z jakichś względów nie otrzymasz pisemnej wersji, możesz domagać się wydania Karty Pracy (Dienszettel). Poświadcza ona zatrudnienie oraz określa najważniejsze prawa i obowiązki. Nie można jej jednak otrzymać, gdy zatrudnienie wynosi mniej niż 1 miesiąc.

Każdy pracownik w Austrii musi wyrobić kartę podatkową (Lohnzettel) i przekazać ją swojemu pracodawcy. Ten na jej podstawie potrąca podatek od płac (Lohnsteuer) i odprowadza go do urzędu skarbowego (Finanzamt).

Warunki pracy

Godziny pracy. Ustawowy czas pracy wynosi 8 godzin dziennie i 40 tygodniowo. Za pracę w nadgodzinach i w nocy przysługują pracownikowi sezonowemu pracującemu w systemie godzinowym odpowiednie dodatki określone w umowach zbiorowych. W wyjątkowych przypadkach dopuszczalna jest praca dłuższa, 9 godz. dziennie, po to, by wygospodarować tzw. krótki piątek. Rozkład czasu pracy jest uzgadniany między pracodawcą a pracobiorcą.

Podatki. Przychody w wysokości do 11 tys. euro są wolne od podatku. Gdy kwota zarobków jest wyższa, stosuje się 6 różnych stawek podatku (progów podatkowych), w zależności od wielkości dochodu. Przy zarobkach na poziomie 11-18 tys. euro podatek wynosi 25 proc. Gdy zarabiasz pomiędzy 18 a 31 tys. euro zapłacisz podatek w wysokości 35 proc., a gdy Twój dochód sięga 60 tys. euro – 42 proc. Kolejne dwie stawki to 48 proc. (przy zarobkach do 90 tys. euro) i 50 proc. (dochód do 1 mln euro). Szczęściarze, których dochód w skali roku przekracza 1 mln euro, zapłacą 55 proc. podatku.

Urlop. Osoby zatrudnione na pełen etat mają prawo do urlopu wypoczynkowego w wymiarze 25 dni roboczych (przy 5-dniowym tygodniu pracy) lub 30 dni roboczych licząc z sobotami (przy 6-dniowym tygodniu pracy). Wymiar urlopu jest większy dla osób pracujących powyżej 25 lat i wynosi 6 tygodni tj. odpowiednio 30 i 36 dni.

Urlop macierzyński i wychowawczy do drugiego roku życia dziecka w Austrii przysługuje zarówno matkom, jak i ojcom narodzonych lub adoptowanych dzieci. Regulują go przepisy ustawy o ochronie matek oraz ustawy o podejmowaniu urlopu macierzyńskiego nad dziećmi przez ojców. Wymiar takiego urlopu nie może przekraczać 16 tygodni. Rodzice mogą podejmować urlop nad dziećmi przemiennie. W trakcie jego trwania rodzice są chronieni przed zwolnieniem z pracy i wypowiedzeniem stosunku pracy. Wniosek o urlop macierzyński musi być jednak złożony najpóźniej w dniu narodzin dziecka.

Zasiłek dla bezrobotnych. Składa się z kwoty podstawowej i dodatków ( w tym dodatków rodzinnych). Kwotą bazową jest 55 proc. dotychczasowego dochodu netto bezrobotnego. Dodatki rodzinne przysługują tylko w przypadku, gdy uprawnieni do nich członkowie rodziny zamieszkują na terenie Austrii.

Prawo do zasiłku przysługuje osobom bezrobotnym, które:

  • były zatrudnione przez 26 tygodni w ostatnich 12 miesiącach (dotyczy to bezrobotnych, którzy nie ukończyli 25. roku życia),
  • były zatrudnione przynajmniej przez 52 tygodnie w ostatnich 24 miesiącach (dotyczy to bezrobotnych, którzy ukończyli 25. rok życia i rejestrują się po raz pierwszy),
  • były zatrudnione przynajmniej przez 28 tygodni w ostatnich 12 miesiącach (dotyczy to pozostałych bezrobotnych)

Świadczenie dla bezrobotnych jest wypłacane przez okres co najmniej 20 tygodni. Ten czas może się wydłużać w przypadku bezrobotnych, którzy mają długi staż pracy. Gdy prawo do zasiłku dla bezrobotnych wygaśnie, można starać się o zasiłek doraźny (Notstandshilfe).  Wynosi on od 92 do 95 proc. podstawy wymiaru zasiłku dla bezrobotnych, jednak przy obliczaniu doliczane są dochody żyjącego z nim we wspólnym gospodarstwie domowym współmałżonka/partnera. W zależności od wieku, okresów zatrudnienia, liczby niepełnoletnich dzieci, lub innych dodatkowych obciążeń ustalane są tzw. dopuszczalne limity (Freigrenzen).

Zarobki i koszty życia

Ile zarobisz? Płaca minimalna w Austrii nie jest określona w prawie. Przed zbyt niskimi wynagrodzeniami chronią branżowe i zakładowe umowy zbiorowe pracy. Średnia roczna pensja wynosi – według OECD – ponad 41 tys. euro. Poza „zwykłą” pensją pracownicy w Austrii dostają tzw. dopłatę urlopową, czyli trzynastą pensję oraz dodatek świąteczny z okazji Świąt Bożego Narodzenia, którego wysokość jest równa wysokości miesięcznej pensji. Te dwie wypłaty, 13. i 14., należą do bonusowych i są niżej opodatkowane. Co miesiąc pracodawca ma obowiązek przedstawić Ci miesięczne rozliczenie, czyli tzw. fiszkę płac. Jeżeli tego nie zrobi, powinieneś zgłosić się do Zakładowego Urzędu Finansowego.

Ile musisz wydać? To w stolicy kraju, Wiedniu, jest najdrożej. Na życie wydasz minimum 1000 euro miesięcznie (min. 500 euro mieszkanie, 400 euro jedzenie, 70 euro transport). Ceny wynajmu mieszkań różnią się w poszczególnych regionach – najtaniej jest w regionie Dolnej Austrii, Karyntii i Burgenlandzie, najdrożej w Vorarlbergu i okolicach Salzburga.

Jak założyć firmę

Własna działalność gospodarcza. Miejscem rejestracji działalności gospodarczej w Austrii jest urząd dzielnicowy lub magistrat, gdzie składa się odpowiedni wniosek. Na etapie rejestracji firmy przedsiębiorców wspierają izby gospodarcze – świadczą bezpłatną pomoc przy wypełnianiu wniosków rejestracyjnych. Głównym dokumentem rejestrującym jest pisemne zgłoszenie działalności. Cudzoziemcy muszą dołączyć do niego: dowód posiadania zabezpieczenia pieniężnego na utrzymanie, kopię dowodu osobistego i paszportu, metrykę urodzenia i ew. akt ślubu, dokument uprawniający do używania tytułu, zaświadczenie o zameldowaniu i niekaralności.

Jeśli chcesz założyć firmę, przejąć istniejącą firmę jako następca lub firmę franczyzową, powinieneś najpierw skontaktować się z doradcą ds. rozpoczęcia działalności w Izbie Handlowej w kraju związkowym, w którym chcesz mieszkać i założyć działalność. Więcej informacji znajdziesz na stronie: https://www.gruenderservice.at/

Dwa rodzaje działalności. Ustawa rozróżnia dwa rodzaje działalności: swobodną (niereglamentowaną) i reglamentowaną. Pierwsza może być prowadzona w dziedzinach, które nie wymagają przedłożenia świadectwa kwalifikacji (ohne Befähigungsnachweis), np. dyplomu ukończenia szkoły zawodowej lub rzemieślniczego dyplomu mistrzowskiego lub czeladniczego. Aby ją zarejestrować, powinieneś zdobyć uprawnienia w referacie gospodarczym dzielnicowego ratusza. Lista wolnych rodzajów działalności obejmuje ok. 900 pozycji i jest dostępna pod adresem www.bmwfj.gv.at. Drugim rodzajem jest działalność reglamentowana i rzemiosło (Reglementiertes Gewerbe und Handwerke). Aby ją prowadzić, musisz posiadać świadectwa kwalifikacji zawodowych zdobytych w Polsce lub Austrii oraz praktykę zawodową (Befähigungsnachweis). Listę zawodów, do których potrzebujesz dodatkowych uprawnień znajdziesz na stronie http://www.wien.gv.at/wirtschaft/gewerbe/gewerbeverfahren/reglementiert.html.

Kogo wchłonie rynek pracy?

Stopa rzeczywistego bezrobocia w Austrii wynosiła ok. 8 proc. (dane z kwietnia 2018 r.) Jeżeli znasz język niemiecki, będziesz mógł szukać zajęcia w wielu różnych branżach i zawodach. W Austrii wciąż utrzymuje się zapotrzebowanie na sprzedawców i kelnerów, ale również budowlańców, opiekunów medycznych i osób starszych. W wielu regionach kraju zatrudnienie znajdą pracownicy sezonowi z branży turystycznej i rolniczej (np. zbiory owoców i warzyw). Oferty pracy w charakterze kucharzy, kelnerów, pokojówek czy sprzątaczek wciąż są na porządku dziennym.

Dozwolone od lat...

W Austrii osoby nieletnie i pracowników poniżej 18. roku życia chroni Ustawa o Zatrudnianiu Dzieci i Młodzieży (niem. Kinder und Jugendlichen Beschäftigungsgesetz). Pracę można podjąć od 16 roku życia. Jeżeli chciałbyś rozpocząć pracę wcześniej, jest to możliwe tylko w rodzinnej firmie – od 13 r.ż. Dopóki nie ukończysz 18 lat, pracodawca nie może przydzielać ci zadań, które mogłyby zaszkodzić twojemu zdrowiu lub moralności (np. kontakt z alkoholem). Jeśli jesteś niepełnoletni, to nie możesz pracować w nocy (między godz. 20:00 a 6:00), a twój tygodniowy czas pracy nie może przekraczać 40 godzin. W tygodniu należą ci się 2 dni wolnego.

Czy wiesz, że...?

  • W Austrii występuje rozróżnienie osób zatrudnionych na pracowników umysłowych (Angestellte) i pracowników fizycznych (Arbeiter). Do pierwszej kategorii zaliczani są przede wszystkim pracownicy trudniący się działalnością handlową, działalnością niehandlową w nadrzędnych pozycjach (często z wyższym wykształceniem) oraz działalnością kancelaryjną (wszystkie prace biurowe). Pracownicy fizyczni to osoby wykonujące pracę manualnie. Tę grupę dzieli się z kolei na fachowców (Facharbeiter) i pomocników (Hilfsarbeiter).
  • Koszt wynajmu mieszkania (wraz z rachunkami) to:
  • kawalerka w centrum: 600 – 900 EUR
  • kawalerka poza centrum: 450 – 600 EUR
  • 3 pokoje w centrum: 900 – 2000 EUR
  • 3 sypialnie poza centrum: 750 – 2600 EUR
  • Stopa bezrobocia w kwietniu 2018 r. wynosiła 8 proc.