Bułgaria: niskie koszty pracy, niskie zarobki

Ostatnia aktualizacja: 
04.07.2015

Bułgaria to kraj, w którym godzinowe koszty pracy są najniższe w całej Unii Europejskiej, podobnie jak podatki – jedne z najniższych w całej Wspólnocie. Niestety zarobki na tle innych krajów UE też są bardzo słabe i mogą zniechęcać do przeniesienia się na Bałkany.

Pracownicy w Bułgarii

Papierkowa robota, czyli formalności

Zamelduj się. Po przekroczeniu bułgarskiej granicy masz 5 dni na zameldowanie się. Można to zrobić w urzędzie paszportowym Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, najbliższym urzędzie miasta lub gminy albo na posterunku policji. Taki obowiązek spoczywa na osobach zamieszkujących w domach prywatnych, hotelach pracowniczych i studenckich. Gości hotelowych powinien zameldować personel hotelowy – nie zaszkodzi upewnić się, czy dopełnił formalności.

Legalizacja pobytu powyżej 3 miesięcy. Jeżeli chcesz przebywać w Bułgarii dłużej niż 90 dni, powinieneś spełnić – podobnie jak w innych krajach Wspólnoty – warunki, aby zyskać pozwolenie na dłuższy pobyt. Musisz udowodnić, że masz pracę lub prowadzisz własną działalność gospodarczą, jesteś ubezpieczonym uczniem/studentem lub też posiadasz wystarczająco dużo oszczędności, by nie korzystać ze świadczeń opieki społecznej tego kraju. Dodatkowe informacje znajdziesz pod adresem: http://www.investbg.government.bg/en/pages/starting-a-business-residence-permits-certificates-cards-121.html

Formalności przy podejmowaniu pracy. W Bułgarii pracownicy są zatrudniani na umowy o pracę, ale – podobnie jak w Polsce – występują też umowy zlecania. Każdą z nich należy zawrzeć na piśmie. Umowa o pracę definiuje miejsce, stanowisko i charakter pracy, datę zawarcia umowy i datę jej wejścia w życie, czas trwania umowy, wymiar płatnego i bezpłatnego urlopu w skali roku, wysokość wynagrodzenia oraz wymiar godzin dnia bądź tygodnia pracy. W ciągu 3 dni od daty podpisania pracodawca ma obowiązek pisemnie powiadomić regionalny oddział urzędu skarbowego.

Gdy stanowisko pracy wymaga sprawdzenia umiejętności pracownika bądź pracownik chce upewnić się, że praca ta jest dla niego odpowiednia, ostateczna umowa o pracę może być poprzedzona kontraktem na okres próbny (do 6 miesięcy).

Pracy możesz szukać sam lub z pomocą bułgarskiej Agencji Zatrudnienia. Jeżeli chcesz skorzystać z pomocy bułgarskiego odpowiednika urzędu pracy, powinieneś przygotować dokument potwierdzający meldunek (miejsce zamieszkania), dowód osobisty lub paszport. Jeżeli od twojego przyjazdu minęło więcej niż 90 dni – również potwierdzenia prawa pobytu. Warto wziąć ze sobą z kraju poświadczone kopie wszelkich świadectw i dyplomów potwierdzających twoje kwalifikacje zawodowe.

Warunki pracy

Godziny pracy. Standardowy czas pracy dla pięciodniowego tygodnia pracy wynosi 40 godzin, a dla sześciodniowego tygodnia pracy 46 godzin. W kodeksie pracy sformułowana jest ogólna zasada, że praca w godzinach nadliczbowych jest zabroniona. Uważa się za nią pracę wykonywaną na polecenie lub za wiedzą pracodawcy poza godzinami pracy.

Podatki. W Bułgarii od 2008 r. obowiązuje jedna, tzw. liniowa, stawka podatku dla wszystkich osób fizycznych – 10 proc. od dochodu. Zastąpiła ona obowiązującą w latach ubiegłych progresywną skalę podatkową wynoszącą od 10 do 24 proc.

Urlop. Pracownik nabywa prawo do płatnego urlopu po przepracowaniu 8 miesięcy. Długość podstawowego urlopu płatnego nie może być mniejsza niż 20 dni. W trakcie urlopu macierzyńskiego, trwającego 315 dni (i obejmującego czas 45 dni przed urodzeniem dziecka), kobiecie przysługuje zasiłek macierzyński w wysokości 90 proc. wynagrodzenia, który jest wypłacany przez Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Ponadto, Kodeks pracy przewiduje dodatkowy płatny urlop wychowawczy na wychowanie dziecka do ukończenia przez nie 2 lat. Na urlopie wychowawczym matce przysługuje zasiłek wychowawczy w wysokości płacy minimalnej, wypłacany przez Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Zasiłek dla bezrobotnych. Jeżeli pracodawca opłacał za ciebie składki na ubezpieczenie od utraty pracy przez co najmniej 9 miesięcy w ciągu 15 miesięcy poprzedzających zakończenie ubezpieczenia, masz prawo do zasiłku dla bezrobotnych. W tym celu musisz zarejestrować się jako bezrobotny w agencji ds. zatrudnienia. Świadczenie wypłacane jest przez okres od 4 do 12 miesięcy, w zależności od długości całkowitego okresu ubezpieczenia osoby. Dzienne świadczenie z tytułu bezrobocia wynosi 60 proc. średniego wynagrodzenia lub średniego dochodu podlegającego oskładkowaniu, od którego odprowadzane były należne składki na ubezpieczenie od utraty pracy.

Zarobki i koszty życia

Ile zarobisz? W Bułgarii obowiązuje minimalna płaca miesięczna lub godzinowa ustalana corocznie przez rząd. Minimalne miesięczne wynagrodzenie od stycznia 2017 r. wynosi 460 BGN, natomiast stawka godzinowa 2.61 BGN. Wynagrodzenie jest zazwyczaj wypłacane miesięcznie.

Ile musisz wydać? Bułgaria ma jedne z najniższych kosztów życia w UE. Dla przeciętnego Bułgara ceny są jednak wysokie, szczególnie dla emerytów.

Jak założyć firmę

Własna działalność gospodarcza. Ze względu na korzystne przepisy podatkowe (liniowe, 10-proc. stawki PIT i CIT) oraz niskie koszty pracy coraz więcej przedsiębiorców interesuje się bułgarskim rynkiem pracy.

Samodzielną działalność (ednolichen targovets – ET) możesz założyć w każdym rejonowym oddziale Agencji ds. rejestracji firm (Agencja po wpiswanijata). Działa ona w strukturach Ministerstwa Sprawiedliwości, stąd jej oddziały mieszczą się zwykle w siedzibach sądów rejonowych. Pamiętaj, że zgłoszenie możesz złożyć również w formie elektronicznej, przy zachowaniu przepisów dotyczących podpisu elektronicznego.

Zgłoszenie i załączniki należy sporządzić w języku bułgarskim. Dokumenty mogą być wypełnione w każdym z języków Unii Europejskiej, przy czym należy dołączyć poświadczone notarialnie tłumaczenia na język bułgarski.

Po zarejestrowaniu firmy czeka się jeszcze kilka innych formalności – m.in. wizyta w urzędzie gminy, statystycznym i oddziale Krajowej Agencji ds. Przychodów (Nacjonalna Agencja po prihodite).

Kogo wchłonie rynek pracy?

Poszukiwani są głównie kucharze, osoby do obsługi barów, fryzjerzy, kosmetyczki, inspektorzy biletów komunikacji miejskiej, osoby do obsługi branży rozrywkowej. Duża liczba miejsc pracy oferowana jest w przemyśle wydobywczym i przetwórczym. Poszukiwani są też rolnicy, leśnicy, ogrodnicy, plantatorzy roślin, hodowcy. Nieustannie potrzebni są pracownicy służby zdrowia (zarówno dla dorosłych, jak i dla dzieci), kierowcy samochodów ciężarowych, osobowych i autobusów oraz ochroniarze. Pracę znajdą też pokojówki, operatorzy urządzeń czy asystenci produkcji żywności.

Czy wiesz, że...?

  • W czwartym kwartale 2016 r. liczba osób zatrudnionych w wieku 15 lat i więcej wynosiła 3 005 900, z czego 2 941 900 osób było w wieku 15-64. Wskaźnik zatrudnienia w tej grupie wiekowej wyniósł 63,4%. Największy odsetek pracujących (61,3% lub 1 843 300 osób) nadal pracuje w sektorze usług, następnie zatrudnionych w przemyśle (30,1% lub 905 800 osób) oraz w sektorze rolniczym (7,4% lub 189 100 osób).
  • Dla Bułgarów kiwanie głową to zaprzeczanie, a kręcenie głową w lewo i prawo to potwierdzenie.