Chorwacja: dobra, ale tylko w sezonie

Ostatnia aktualizacja: 
01.07.2018

Choć od 2015 r. bezrobocie w tym kraju nieco spadło, to wciąż utrzymuje się na jednym z najwyższych poziomów w Europie – 12,2 proc. mieszkańców wciąż nie ma zatrudnienia. Dlatego jeśli koniecznie chcesz wyjechać do Chorwacji, szukaj szczęścia raczej przy pracach sezonowych.

Cavtat, Chorwacja
Autor zdjęcia lub licencja: 
Fot. Binder.donedat/flickr.com

Papierowa robota, czyli formalności

Meldunek. Polscy obywatele i członkowie ich rodzin mają prawo przebywać i pracować na terenie Chorwacji bez pozwolenia na pobyt i pracę przez okres do 90 dni.

Legalizacja pobytu powyżej 3 miesięcy. Jeżeli po upływie 90 dni wciąż zamierzasz mieszkać w Chorwacji, powinieneś w ciągu 8 dni zgłosić tymczasowy pobyt (Privremeni boravak) na właściwym twojemu miejscu zamieszkania posterunku policji. Dłuższy pobyt jest uzasadniony, gdy podjąłeś pracę w Chorwacji (także w charakterze pracownika delegowanego) lub założyłeś własną działalność gospodarczą, rozpocząłeś studia, badania naukowe lub naukę w szkole średniej albo wyjechałeś na misję humanitarną. Aby załatwić formalności, powinieneś przygotować ważny dowód osobisty lub paszport, potwierdzenie nawiązanego stosunku pracy lub samozatrudnienia (bądź dowód o innym celu pobytu), zaświadczenie o posiadanych środkach na utrzymanie (min. 2000 kun miesięcznie) oraz ważne ubezpieczenie zdrowotne.

Formalności przy podejmowaniu pracy. Umowę zatrudnienia zwykle zawiera się w pełnym wymiarze czasu pracy, na czas nieokreślony. Umowy na czas określony mogą być podpisywane tylko w wyjątkowych przypadkach: z powodu tymczasowego zwiększenia zakresu prac, zastąpienia nieobecnych pracowników itp. Okres próbny w umowach o pracę nie może być dłuższy niż 6 miesięcy. Jeżeli zawarłeś umowę w niepełnym wymiarze czasu pracy u jednego pracodawcy, możesz jeszcze podpisać dwie lub więcej umów z innymi pracodawcami, tak aby twój czas pracy łącznie „dawał” pełny etat.

W Chorwacji dość popularne jest sezonowe zatrudnienie (zwłaszcza w turystyce, hotelarstwie, rolnictwie, handlu i przemyśle spożywczym). Jeśli działalność pracodawcy jest głównie sezonowa, może z tobą zawrzeć tzw. umowę o stałej pracy sezonowej. W takim przypadku jest zobowiązany do opłacania pracownikowi składek emerytalnych w okresie jego bezczynności.

Umowa o pracę powinna być zawarta na piśmie. Jeśli pracodawca nie zawrze z pracownikiem pisemnej umowy i nie wyda pisemnego potwierdzenia zawarcia umowy, jest ona uważana za zawartą na czas nieokreślony. Pamiętaj! Pracodawca ma obowiązek dostarczyć ci kopię wniosku o zgłoszeniu cię do obowiązkowej emerytury i ubezpieczenia zdrowotnego w ciągu 15 dni od dnia zawarcia umowy o pracę lub równo z rozpoczęciem pracy.

Warunki pracy

Godziny pracy. Pracownik, który pracuje co najmniej sześć godzin dziennie, ma prawo do trzydziestominutowej przerwy, która jest płatna i wliczona do czasu pracy. Za pracę na pełen etat uważana jest praca przez 8 godzin dziennie i 40 godzin tygodniowo.

Gdy istnieją uzasadnione powody, dozwolona jest praca w godzinach nadliczbowych na wniosek pracodawcy, ale nie więcej niż 8 godzin w tygodniu, 32 godziny na miesiąc lub 180 godzin rocznie.

Podatki. Wprowadzaniem w życie aktów prawnych i rozporządzeń w zakresie prawa podatkowego zajmuje się Urząd Podatkowy Ministerstwa Finansów. Podstawą prawną systemu podatkowego jest „Powszechna ustawa podatkowa” (Opći porezni zakon). Ponadto szereg ustaw reguluje konkretne zobowiązania podatkowe.

W Chorwacji obowiązują dwie stawki podatku dochodowego od osób fizycznych: 24 albo 36 proc. To, w której z nich się znajdziesz, zależy od wysokości twoich dochodów. Standardowa stawka VAT wynosi 25 proc. W przypadku niektórych produktów i usług obowiązują stopy dyskontowe w wysokości 13 proc. i 5 proc.

Urlop. Po upływie 6 miesięcy od rozpoczęcia pracy, masz prawo do płatnego urlopu. Wymiar urlopu wynosi co najmniej 4 tygodnie w każdym roku kalendarzowym. Osobom niepełnoletnim i tym, które pracują w niebezpiecznych warunkach, przysługuje co najmniej 5 tygodni płatnego urlopu rocznie. Święta i dni wolne od pracy określone przez prawo nie są wliczone w czas trwania urlopu. Pracownik nie może zrzec się prawa do urlopu, ani wymieniać niewykorzystanego urlopu na pieniądze.

W ciągu roku kalendarzowego masz też prawo do płatnego urlopu okolicznościowego – do 7 dni w przypadku ważnych potrzeb osobistych (ślub, poród, ciężka choroba lub śmierć bliskiego członka rodziny). Dłuższy okres płatnego urlopu może być ustawiony w układzie zbiorowym, regulaminie pracy lub przepisach o pracy. Pracodawca może przyznać na wniosek pracownika urlop bezpłatny, w czasie, którego prawa i obowiązki wynikające z zatrudnienia są zawieszone.

Zasiłek dla bezrobotnych. O zasiłek dla bezrobotnych mogą ubiegać się osoby, które w ciągu ostatnich 2 lat przed utratą zatrudnienie przepracowały co najmniej 9 miesięcy (wliczają się do tego zwolnienia lekarskie oraz urlopy macierzyńskie i wychowawcze).

By otrzymać zasiłek, musisz w ciągu 30 dni od utraty zatrudnienia, zarejestrować się w urzędzie pracy. Świadczenie nie zostanie przyznane, jeżeli sam się zwolniłeś lub pracodawca wyrzucił cię dyscyplinarnie.

Wysokość zasiłku zależy od średniego wynagrodzenie z ostatnich 3 miesięcy zatrudnienia. Przez pierwsze 90 dni wysokość zasiłku wynosi 70 proc. podstawy obliczenia, a przez  kolejne dni – 35 proc. Świadczenie nie może być niższe niż 50 proc. najniższego wynagrodzenia pomniejszanego o obowiązkowe składki ubezpieczeniowe.

Zarobki i koszty życia

Ile zarobisz? W Chorwacji najdostatniej żyje się na wybrzeżu. Przeciętne miesięczne wynagrodzenie w kraju w październiku 2016 r. wynosiło 7 681,00 kun chorwackich brutto (5 642,00 netto). Wyższe przeciętne wynagrodzenia notuje się w sektorach pośrednictwa finansowego, informacji i komunikacji, wydobycia, zaopatrzenia w produkty energetyczne oraz działalności naukowej i technicznej. Najniższe wynagrodzenia wypłacane są w usługach administracyjnych i pomocniczych, budownictwie, hotelarstwie i gastronomii, przemyśle wytwórczym i rolnictwie.

Ile musisz wydać? Wydatki na żywność i napoje (z wyłączeniem napojów alkoholowych) stanowią jedną trzecią całkowitych wydatków gospodarstw domowych Chorwacji, a wraz z kosztami mieszkaniowymi (15,7 proc.) stanowią ponad połowę całkowitych kosztów utrzymania. Na kolejnych miejscach znajdują się koszty transportu (9 proc.) oraz odzież i obuwie (6 proc.). Ceny żywności różnią się w zależności od sezonu oraz punktu zakupu (rynek, supermarket lub mały sklep) czy też ofert specjalnych. Sklepy odzieżowe mają sezonowe rabaty w wysokości 20-70 proc., a gdy kupujesz poprzez portale internetowe możesz zaoszczędzić nawet 90 proc.! Centra handlowe są otwarte siedem dni w tygodniu, zwykle od  godz.9 do 21. Inne sklepy są czynne od poniedziałku do soboty, rzadziej w niedziele.

Średnie ceny żywności (1 kuna chorwacka to 57 polskich groszy, wg kursu z marca 2018 r.):

  • Chleb (bochenek, około 700 g): 7-12 kun (HRK)
  • Mleko (litr): 5-8 kun
  • Jaja (10): 13-20 kun
  • Ziemniaki (kg): 2-10 kun
  • Jabłka (kg): 7-15 kun
  • Pizza w pizzerii: 30-60 kun
  • Hamburgery: 20-40 kun

Wskaźnik własnościowych nieruchomości w Chorwacji jest jednym z najwyższych wśród krajów Europejskiego Obszaru Gospodarczego. Dla większości osób wynajem mieszkania jest rozwiązaniem tymczasowym. Wynika to zarówno z tradycji, jak i słabo zorganizowanego, chaotycznego rynku nieruchomości. W wiejskich i wschodnich częściach Chorwacji ceny są niskie, a w ofercie jest wiele mieszkań. Gorzej jest w dużych i nadmorskich miastach – ceny, zarówno kupna jak i wynajmu – są tam często bardzo wysokie.

Jak założyć firmę

Własna działalność gospodarcza. Jeśli chcesz rozpocząć działalność gospodarczą jako osoba fizyczna, musisz zarejestrować się w Rejestrze Rzemieślników (Obrtni registar). Możesz wybrać działalność wolną, wiązaną (możliwą pod warunkiem zdania egzaminu zawodowego lub egzaminu mistrzowskiego) lub koncesjonowaną (możliwą po uzyskaniu koncesji). Wszystkie potrzebne formularze i dowody wpłaty niezbędne do rejestracji otrzymasz bezpłatnie w punktach serwisu HITRO.HR. Tam też należy odebrać dokument potwierdzający zawód rzemieślnika, założyć konto bankowe i zgłosić się do ubezpieczenia zdrowotnego (HZZO). W ciągu 8 dni od rozpoczęcia wykonywania działalności rzemieślniczej należy zgłosić się do Urzędu Skarbowego w celu wpisu do rejestru podatników.

Kogo wchłonie rynek pracy?

Najważniejsze sektory, w których możesz znaleźć pracę w Chorwacji to przemysł wytwórczy i przetwórczy, budownictwo, handel, usługi, edukacja oraz transport. Poszukiwani są przede wszystkim ślusarze, piekarze, tokarze, spawacze, stolarze, inżynierowie budowlani, kucharze, kelnerzy, pomoc kuchenna i pokojówki, ale również nauczyciele matematyki czy fizyki, pielęgniarki czy fizjoterapeuci. Choć najgorszy okres na rynku pracy Chorwacja wydaje się mieć już za sobą (w maju 2015 r. bezrobocie wynosiło prawie 16 proc.!), to wciąż niełatwo znaleźć pracę, tym bardziej dobrze płatną. Szczęścia próbuj raczej podczas pracy sezonowej w kurortach, bowiem bezrobocie w Chorwacji nadal utrzymuje się na wysokim poziomie – wynosi aż 12,2 proc. (dane ze stycznia 2018 r.).

Dozwolone od lat…

Osoby powyżej 15. roku życia mogą być zatrudnione, jednak pod warunkiem, że zakończyły już obowiązkową edukację. Nieletni nie mogą być zatrudnieni w zawodzie, który mógłby zagrozić ich bezpieczeństwu, zdrowiu, moralności lub rozwojowi.

Czy wiesz, że...?

  • W przypadku podjęcia pracy tymczasowej za pośrednictwem agencji pośrednictwa pracy, pracownicy podpisują z agencją umowy na czas określony lub nieokreślony, a Agencja zawiera umowę z pracodawcą użytkownikiem o wyznaczeniu pracowników na okres do jednego roku. Jeśli agencja zawarła z pracownikiem umowę o pracę na czas nieokreślony jest obowiązana, w okresie, gdy pracownik nie jest skierowany do żadnego pracodawcy użytkowania, płacić mu wynagrodzenie.