Cypr: słońce w perspektywie

Ostatnia aktualizacja: 
01.07.2018

Od czasu kryzysu w 2013 r. bezrobocie wreszcie spadło tutaj do jednocyfrowej wartości. W dodatku podatki są stosunkowo niskie, a kwota wolna od podatku wysoka. Te informacje w połączeniu z gwarancją pięknej pogody i bogactwem krajobrazów oraz różnorodnością Cypru mogą kusić, by spróbować znaleźć swoje miejsce na wyspie Afrodyty.

drewniane molo

Papierkowa robota, czyli formalności

Meldunek. Obywatele polscy mają prawo wjazdu na Cypr na podstawie ważnego paszportu lub dowodu osobistego. Przy wjeździe nie ma żadnego obowiązku rejestracji pobytu.

Legalizacja pobytu powyżej 3 miesięcy. Jeżeli chcesz zostać na  Cyprze dłużej niż 90 dni i podjąć tam pracę, musisz uzyskać określone zezwolenia i dokumenty. Najpierw pójdź na najbliższy posterunek policji i zgłoś swój pobyt. Uzyskanie tego zaświadczenia jest formalnością – służy monitorowaniu cudzoziemców podejmujących pracę na wyspie. W większości przypadków rejestrację taką załatwia pracodawca, ale formalnie obowiązek zgłoszenia spływa na pracownika-cudzoziemca, warto więc tego dopilnować. Później należy złożyć wniosek o tzw. Registration Certificate dla obywateli UE (tzw. Yellow Slip) do Civil Registry and Migration Department (obecnie usługi te świadczy Wydział Imigracyjny na lokalnym posterunku policji). Odpowiedni formularz (uważaj, są jego różne rodzaje – w zależności od kategorii pobytu, o która się ubiegasz) musi być złożony nie później niż 4 miesiące od przyjazdu na Cypr wraz z: ważnym paszportem lub dowodem osobistym i 2 zdjęciami. Opłata wynosi 20 euro.

Formalności przy podejmowaniu pracy. Na Cyprze nie ma jednolitego systemu zawierania umów. Umowa w formie pisemnej nie jest wymagana przez tamtejsze prawo. W przypadku, gdy warunków zatrudnienia w danym przedsiębiorstwie lub branży nie reguluje układ zbiorowy, można zastosować zarówno umowę na czas określony, jak i nieokreślony. Układy zbiorowe między związkami zawodowymi a pracodawcami zwykle trwają 2 lata. Pracodawca musi poinformować pracownika o wszelkich zmianach warunków zatrudnienia w ciągu miesiąca. Jeżeli zamierza je zmienić, musi przed podjęciem tej decyzji uzgodnić ich zmianę z pracownikiem. Gdy pogorszy ona warunki zatrudnienia, pracownik może powołać się na przymusową rezygnację i przekazać sprawę do Sądu Sporów Pracowniczych.

Jako bezrobotny na Cyprze możesz się zarejestrować w dowolnym lokalnym biurze pracy (District Labour Office), okazując paszport lub dowód osobisty. Status bezrobotnego uzyskasz na maksimum 3 miesiące. Jeśli dostaniesz pracę, fakt ten należy zarejestrować w odpowiednim departamencie cypryjskiego Ministerstwa Pracy. Teoretycznie powinien zrobić to Twój pracodawca, ale czasami warto go przypilnować. Poprzez lokalne biuro pracy (District Labour Office) uzyskasz numer ubezpieczenia socjalnego (social insurance number). Bez niego będziesz traktowany jak pracujący na czarno. Koniecznie też musisz załatwić formalności w urzędzie podatkowym (Department of Inland Revenue), gdzie uzyskasz cypryjski numer NIP (Taxpayer’s Identification Code).

Warunki pracy 

Godziny pracy. Godziny pracy różnią się w zależności od branży i zawodu. Większość biur i firm pracuje od 08.00 do 17.30 z przerwą od 13.00 do 14.30. W wielu przypadkach jedno popołudnie, zwykle w środę, jest wolne – tego dnia pracuje się do 13:00. Sklepy są otwarte także w niedziele. Przestrzeganie zwyczajów sjesty od godziny 14.00 do 17.00 jest opcjonalne i obowiązuje tylko latem. Asystenci sklepu pracują 38-42 godzin. Pracownik w ciągu doby musi mieć zapewnione co najmniej 11 godzin nieprzerwanego odpoczynku. Liczba godzin nadliczbowych nie może przekraczać 8 tygodniowo (uśrednionych w okresie 4 miesięcy). Gdy dzienny czas pracy przekracza 6 godzin, masz prawo do co najmniej 15-minutowej przerwy.

Czas pracy (maksymalna liczba przepracowanych godzin) jest ustalony w układzie zbiorowym. Ogólnie rzecz biorąc, tygodniowy czas pracy w większości firm waha się od 38 do 40 godzin. Nadgodziny są wypłacane za pracę wykonaną poza określonymi godzinami pracy. Więcej informacji znajdziesz w broszurze pod adresem: http://www.mlsi.gov.cy/mlsi/dlr/dlr.nsf/All/9AF4442BB7CFB2AFC22579ED0030FF57/$file/2.pdf?OpenElement

Podatki. Dochód do 19,5 tys. euro rocznie jest wolny od podatku. Poza tym występują trzy progi podatkowe: 20 proc. (do 28 tys. euro), 25 proc. (do 36,3 tys. euro) oraz 30 proc. (powyżej 36,3 tys. euro). Podstawowa stawka VAT na Cyprze wynosi 19 proc. Zerowa stawka dotyczy żywności, leków itp. Obniżona stawka (5 proc.) – książek, gazet, zaopatrzenia w wodę itp. 9-proc. VAT płaci się za usługi gastronomiczne, opłaty za taksówki, autobusy wiejskie i turystyczne. Uwaga, dobra wiadomość: Polska i Cypr maja podpisaną umowę o unikaniu podwójnego opodatkowania.

Urlop. Minimalny urlop roczny to 4 tygodnie (20 dni roboczych dla pracowników pracujących w systemie pięciodniowego tygodnia oraz 24 dni robocze dla pracowników pracujących w systemie sześciodniowego tygodnia pracy). Przepisy o urlopie rocznym są również ustalane w umowach pomiędzy pracodawcami a przedstawicielami pracowników. Takie przepisy nie mogą być sprzeczne z ustawodawstwem o minimalnym urlopie rocznym. Każde przedsiębiorstwo ustala okres, w którym jego pracownicy mogą wziąć przysługujący im urlop roczny, zgodnie ze swoimi wymaganiami.

Zasiłek dla bezrobotnych. Należy się osobom w wieku od 16 do 63 lat, które były objęte ubezpieczeniem od bezrobocia przez co najmniej 26 tygodni do dnia utraty pracy. Zasiłek wypłacany jest maksymalnie przez 156 dni. Tygodniowa stawka zasiłku dla bezrobotnych wynosi 60 proc. tygodniowej wartości punktu ubezpieczeniowego wynagrodzenia za rok poprzedni, od którego opłacone są składki ubezpieczeniowe i jest zwiększana do 80, 90 i 100 proc., w zależności od liczby osób na utrzymaniu w gospodarstwie domowym. Osoba ubiegająca się o świadczenie musi być zarejestrowana jako poszukująca pracy w lokalnym biurze pracy oraz w lokalnym biurze departamentu zabezpieczenia społecznego. Więcej informacji uzyskasz w Departamencie Zabezpieczeń Społecznych w Nikozji (tel.: +357 22401809 e-mail: interrel@sid.mlsi.gov.cy www.mlsi.gov.cy/sid).

Zarobki i koszty życia

Ile zarobisz? Płace minimalne na Cyprze ustalane są przez Ministerstwo Pracy i dotyczą jedynie niektórych zawodów, np. pracowników biurowych, sprzedawców, pielęgniarek asystujących, opiekunek przedszkolnych i szkolnych. Rada Ministrów ustaliła płacę minimalną na poziomie 870 euro miesięcznie, a 924 euro miesięcznie po sześciu miesiącach pracy u tego samego pracodawcy (stan na grudzień 2017 r.). Wypłatę dostaje się co miesiąc lub co tydzień. Pracodawca pobiera z wynagrodzenia obciążenia obowiązkowe (składki na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz podatek dochodowy). Jeżeli firma zatrudniająca obcokrajowców zapewnia im lokum i wyżywienie, wynagrodzenie pieniężne obcokrajowca może być obniżone. Przykładowe miesięczne pensje dla wybranych zawodów to: stolarze: 1484 euro, pracownicy sezonowi w rolnictwie: 767euro, pracownicy budowlani: 1768 euro, pracownicy piekarni: 774 euro, piekarze: 1004 euro, pielęgniarki: 1014 euro, opiekunowie osób starszych: 842 euro, barman: 1005 euro, kelner: 895- 1079 euro (w zależności od doświadczenia), szef kuchni: 1695-2065 euro.

Ile musisz wydać? Koszty życia na Cyprze są stosunkowo wysokie (wyższe niż w Polsce). Wynajem nieumeblowanego, dość nowego mieszkania kosztuje od 7 do 15 euro za 1m2. Za kawalerkę zapłacisz min. 350 euro/miesiąc, mieszkanie dla dwóch osób to koszt 450-650 euro, a dla trzech – 500-800 euro. Umowa najmu zawierana jest zazwyczaj na rok lub dwa lata. Po wygaśnięciu można ją zwykle odnowić. Rachunki (woda, elektryczność, ogrzewanie itp.) nie są wliczone w czynsz najmu mieszkania. Zazwyczaj zostaniesz poproszony o wniesienie kaucji w wysokości jednomiesięcznego czynszu wraz z czynszem za pierwszy miesiąc (jest on z reguły płatny z góry). Jedynym dokumentem, którego podpisanie jest potrzebne do wynajęcia mieszkania, jest umowa (na standardowym formularzu). Jeśli jedziesz do pracy na Cypr, możesz poprosić pracodawcę o pomoc w znalezieniu miejsca zamieszkania. Jego znajomość lokalnych warunków może być bezcenna. Przykładowe ceny (w mniejszych miasteczkach mogą być odrobinę niższe): chleb – 2 euro, bułka – 0,65 euro, mleko 1litr – 1,50 euro, płatki owsiane  1kg – 2,70euro, ser edam 1kg – 5,50 euro, makaron – 0,90euro, pomidory 1kg – 1,10 euro, puszka kukurydzy – 0,90euro, dżem – 1,90 euro, banany 1kg – 1,60 euro, pierś z kurczaka 1kg – 9 euro, 12 jajek – 3 euro, woda mineralna 0,5 l – 0,50 euro.

Jak założyć firmę

Własna działalność gospodarcza. Jeżeli chcesz założyć swoją firmę, musisz zgłosić się do Departamentu Rejestracji Firm (Department of Registrar of Companies) w miejscowym Ministerstwie Energetyki, Handlu, Przemysłu i Turystyki. W pierwszej kolejności powinieneś sprawdzić, czy wybrana przez ciebie nazwa przedsiębiorstwa jest wolna i złożyć odpowiednie formularze rejestracyjne. Koszt procedury to 12 euro, a w trybie przyspieszonym – 25 euro. Następnie musisz udać się do lokalnego biura Departamentu Ubezpieczeń Społecznych (Social Insurance Services), podlegającego Ministerstwu Pracy, z prośbą o wydanie formalnego pozwolenia oraz odpowiedniego numeru ubezpieczenia społecznego (Social Security Number). Zgoda na prowadzenie działalności w ramach samozatrudnienia jest ważna przez pięć lat. Po tym terminie jest automatycznie przedłużana. Zarejestrowanie działalności gospodarczej jest podstawą do wydania zezwolenia na pobyt. Własną działalność należy też zgłosić w Urzędzie Podatkowym (Department of Inland Revenue), aby uzyskać nr NIP (Taxpayer Identification Code).

Kogo wchłonie rynek

W marcu 2017 r. publiczne służby zatrudnienia oferowały ponad 1600 wolnych miejsc pracy: 574 stanowisk dla niewykwalifikowanych pracowników, 478 miejsc w sektorze usług, 360 dla specjalistów oraz 204 dla pracowników technicznych. Poszukiwani są głównie wykwalifikowani pracownicy budowlani, sprzedawcy, kelnerzy, kucharze, dostawcy usług w branży turystycznej, asystenci produkcji, pielęgniarki/pielęgniarze, opiekunki do dzieci. Wśród wyżej wykształconych pracowników poszukiwani są programiści, konsultanci usług technicznych, inżynierowie elektrycy, ekonomiści, finansiści i księgowi.

Dozwolone od lat...

Minimalny wiek, w którym możliwe jest zawarcie umowy o pracę, wynosi 15 lat.

Czy wiesz, że...?

  • Stopa bezrobocia wynosi 9,8 proc.
  • Autostrady na wyspie są darmowe. Cypr ma bardzo dobrą sieć dróg – miasta są połączone czteropasmowymi autostradami. Prawie każda rodzina posiada przynajmniej jeden samochód, dlatego transport publiczny nie jest na wyspie dobrze rozwinięty.