Grecja: na wakacje tak, do pracy nie

Ostatnia aktualizacja: 
01.07.2018

Wskaźnik bezrobocia w tym kraju nadal przekracza 20 proc. – to najwyższa wartość w całej Unii Europejskiej. W kolebce starożytności lepiej więc cieszyć się urokami klimatu i wypoczywać, bo z pracą, zwłaszcza „na biało”, a nie „na czarno”, wciąż jest duży problem.

Grecja

Papierkowa robota, czyli formalności

Meldunek. Obowiązek meldunkowy nie istnieje. Dokumentem uprawniającym do bezwizowego wjazdu i pobytu (do 90 dni niezależnie od celu) jest ważny paszport lub dowód osobisty.

Legalizacja pobytu powyżej 3 miesięcy. Pobyt powyżej 90 dni wymaga uzyskania pozwolenia (Adeia Diamonis). Aby je otrzymać, musisz zgłosić się do Wydziału Policji ds. Cudzoziemców (w rejonie Aten i Salonik) lub wydziału bezpieczeństwa publicznego lokalnego komisariatu policji. Powinieneś tam złożyć wypełniony wniosek wraz z kopią ważnego dokumentu tożsamości (dowód lub paszport), 3 zdjęciami oraz (w zależności od celu pobytu): zaświadczeniem pracodawcy o zatrudnieniu, potwierdzonym w Państwowej Inspekcji Pracy (dla pracowników najemnych), zaświadczeniem o prowadzeniu działalności gospodarczej (w przypadku samozatrudnienia), dokumentem potwierdzającym pokrewieństwo z obywatelem UE (dla osób przybyłych w celu łączenia rodzin), zaświadczeniem o zapisaniu się na studia, poświadczeniem ubezpieczenia zdrowotnego oraz poświadczeniem posiadania środków finansowych na okres pobytu (dla osób podejmujących studia).

Formalności przy podejmowaniu pracy. Będziesz musiał zdobyć swój numer podatkowy (Arithmo Forologiko Mitro – AMF, odpowiednik polskiego NIP-u) oraz numer ubezpieczenia społecznego (AMKA) w greckim odpowiedniku ZUS.

Umowy o pracę powinny mieć formę pisemną, jednak ze względu na kryzys wiele osób pracuje na czarno. Jeśli pracodawca nie chce zastosować wersji pisemnej, zgodnie z prawem w ciągu dwóch tygodni od przyjęcia pracownika powinien go poinformować o podstawowych warunkach zatrudnienia: m.in. pensji, godzinach pracy i wymiarze urlopu.

Obowiązkiem każdego pracodawcy jest dopełnienie formalności związanych z rejestracją pracownika w jednej z działających w Grecji kas ubezpieczeniowych (np. w Instytucie Ubezpieczeń Społecznych, Idryma Kinonikon Asfaliseon – IKA) zaraz po rozpoczęciu pracy przez zatrudnianego pracownika. Zatrudniony otrzymuje książeczkę ubezpieczonego i zbiera tzw. znaczki ubezpieczeniowe za przepracowane okresy.

Warunki pracy

Godziny pracy. Ustawowy tydzień pracy w Grecji to 40 godzin, zaś maksymalny dzienny czas pracy wynosi 10 godzin. Pod Akropolem istnieje też system nadgodzin płatnych w określony sposób. Pracownik, na polecenie pracodawcy, może pracować 5 dodatkowych godzin tygodniowo. Wynagrodzenie za nie wynosi 20 proc. więcej niż normalna stawka godzinowa. Praca przekraczająca 45 godzin tygodniowo jest traktowana jako „właściwe” nadgodziny i wynagradzana o 40 lub 60 proc. więcej niż standardowa stawka godzinowa. W ciągu 24 godzin pracownik ma prawo do 12-godzinnego nieprzerwanego odpoczynku. Jeżeli dzień pracy jest dłuższy niż 6 godzin, przysługuje ci co najmniej 15-minutowa przerwa.

Podatki. Grecki rząd ma duży problem ze ściąganiem podatku. Obecne przepisy (1 stycznia 2016 r.) ustanawiają 4 progi podatkowe: 22 proc. dla dochodów do 20 tys. euro rocznie, 29 proc. dla zarabiających powyżej 20 tys. euro, 37 proc. dla osób o dochodzie do 40 tys. euro oraz 45 proc. podatku powyżej 40 tys. euro rocznie. Obniżenie powyższego podatku, obliczane na podstawie liczby dzieci na utrzymaniu, ma zastosowanie, gdy dochód podlegający opodatkowaniu podatnika nie przekracza 20 tys. euro i nie dotyczy dochodów z działalności gospodarczej. Dochody pochodzące z jednoosobowych przedsiębiorstw obłożone są 22-proc. stawką podatku (jeżeli nie przekraczają 20 tys. euro rocznie) lub 29-45procentową stawką (gdy dochód przekracza 20 tys. euro). Standardowa stawka podatku VAT wynosi 24 proc. Prawo podatkowe zmienia się w Grecji bardzo często (ze względu na wciąż panujący kryzys). Więcej informacji – również o kwotach wolnych od podatków – znajdziesz na stronie: http://www.mnec.gr/?q=en 

Urlop. Płatny urlop wypoczynkowy przysługuje już w pierwszym roku pracy i wynosi 24 dni. Przez następne 2 lata corocznie pula dni urlopowych powiększa się o jeden dzień. Po przepracowaniu 2 lat pracownikowi przysługuje urlop w wysokości 26 dni.

Zasiłek dla bezrobotnych. Systemem ubezpieczeń z tytułu utraty pracy zarządza Organizacja ds. Zatrudnienia(OAED), która przyznaje bezrobotnym świadczenia z tytułu utraty pracy lub świadczenia z tytułu choroby. Wszyscy pracownicy najemni należący do systemu ubezpieczenia chorobowego są automatycznie objęci ubezpieczeniem od utraty pracy. Na zasiłek dla bezrobotnych składają się: kwota podstawowa oraz dodatki na każdego członka rodziny, który jest na utrzymaniu osoby pobierającej świadczenie. Zasiłek bazowy wynosi 360 euro i podlega zwiększeniu o 10 proc. na każdego członka rodziny.

Zarobki i koszty życia

Ile zarobisz? Płaca minimalna w Grecji wynosi 586,08 euro miesięcznie. Osoby poniżej 25. roku życia mogą zarabiać jeszcze mniej – minimalna stawka wynosi 510,95 euro miesięcznie.

Ile musisz wydać? Koszty życia w porównaniu do dochodów są dość wysokie. Pod względem cen towarów Grecja zajmuje 31. miejsce w światowym rankingu. Jak wszędzie – taniej jest w mniejszych i nieturystycznych miejscowościach. Przykładowe ceny: miesięczny koszt połączenia z Internetem – 19,43 euro, bilet komunikacji miejskiej – 1,40 euro, opłata startowa za taksówkę 3,40 euro, butelka wody (500 ml) z kiosku 0,5 euro, mleko (1 litr) z supermarketu 1,05 euro, bochenek chleba 0,80 euro, posiłek dla 1 osoby w restauracji 15 euro, kawa cappuccino 3 euro, hot dog od 0,90 euro, souvlaki (szaszłyk z mięsa) od 2 euro. Na rynku nieruchomości istnieje bogata oferta, ale niski popyt (ze względu na obecny kryzys finansowy). W związku z tym obniżono czynsze i ceny zakupu, a liczba nowych budów mieszkalnych maleje. Na przedmieściach Aten wynajem trzypokojowego mieszkania będzie cię miesięcznie kosztował ok. 435 euro, w centrum – 475 euro. W Salonikach nieco mniej, odpowiednio: 325 i 405 euro miesięcznie. Wynajęcie kawalerki to wydatek rzędu 300-400 euro.

Jak założyć firmę

Własna działalność gospodarcza. Swój biznes możesz założyć i prowadzić na takich samych zasadach, jak Grecy. By rozpocząć działalność, powinieneś wynająć siedzibę, zgłosić się do greckiego Urzędu Skarbowego (Katoikon Exoterikou – DOY) po osobisty numer identyfikacji podatkowej (Arithmo Forologiko Mitro – AFM) oraz uzyskać pozwolenie na pobyt na lokalnym Posterunku Policji ds. Cudzoziemców. Konieczne jest również zarejestrowanie się we właściwej kasie ubezpieczeniowej (np. w Instytucie Ubezpieczenia Społecznego, Idryma Kinonikon Asfaliseon – IKA lub Agencji Ubezpieczeń, Organismos Asfalisis Elefteron Epogelmaton – OAEE), sprawdzenie dostępności wybranej nazwy firmy oraz wpisanie się do rejestru odpowiedniej branżowo i miejscowo izby gospodarczej (w niektórych branżach wymagane są specjalne pozwolenia na działalność, których przyznanie uzależnione jest m.in. od kwalifikacji wnioskodawcy). Cała procedura może potrwać od 7 do 20 dni i kosztować maksymalnie 2 tys. euro (wliczając w to opłaty skarbowe, opłaty za usługi prawne oraz księgowe, wpisy i roczną składkę w izbie). Po więcej informacji możesz zgłosić się do Ambasady Grecji w Warszawie lub Ambasady RP w Atenach (do Wydziału Promocji Handlu i Inwestycji).

Kogo wchłonie rynek pracy

Nie ma się co oszukiwać – mimo tego, że najgorsze chwile kryzysu Grecja ma już chyba za sobą, sytuacja wciąż jest dramatyczna. Nie może być inaczej, skoro bezrobocie utrzymuje się na poziomie 20,7 proc. (styczeń 2018 r.), a wśród najmłodszych pracowników sięga 43 proc. (listopad 2017 r.). Nawet sezonowa praca w gastronomii jest zarezerwowana dla miejscowych – rodzimych użytkowników języka. Obcokrajowcy raczej nie mają na nią widoków. Realne szanse na zdobycie pracy w Grecji mają tylko wysokiej klasy specjaliści, m.in. inżynierowie i lekarze, znający chociaż podstawy języka greckiego oraz np. angielski czy niemiecki.

Czy wiesz, że…?

  • Stopa bezrobocia w Grecji wynosi 20,7 proc. (dane ze stycznia 2018 r.)
  • GDP per capita (produkt krajowy brutto na głowę) wynosi 16600 euro.
  • W dalszym ciągu dramatycznie wysoki jest wskaźnik bezrobocia wśród ludzi młodych. W grupie wiekowej 15-24 lata bezrobocie wyniosło 43,7 proc. (listopad 2017 r.) natomiast w grupie wiekowej 25-34 lat bezrobocie wyniosło 26,2 proc. (listopad 2017 r.). Najwyższą stopę bezrobocia 26 proc. zanotowano w Epirze – Zachodniej Macedonii. Najniższą – 17,1 proc. – na Krecie.