Portugalia: zachodni przyczółek Europy wraca do formy

Ostatnia aktualizacja: 
01.07.2018

Jeżeli nie mówisz zbyt dobrze po portugalsku, nie będzie ci łatwo znaleźć pracę w tym kraju. Choć bezrobocie w ciągu ostatnich 3 lat spadło tu prawie o połowę, to wciąż największe szanse na zatrudnienie mają specjaliści znający języki obce lub pracownicy sezonowi. Uważaj jednak na nieuczciwych pracodawców. Przed rozpoczęciem pracy w Portugalii sprawdź dokładnie pochodzenie oferty i nie zapomnij podpisać wstępnej umowy. Dzięki temu będziesz mógł egzekwować swoje należności, a w przypadku trudności liczyć na pomoc Konsulatu.

Portugalia

Papierkowa robota, czyli formalności

Meldunek. Obowiązek meldunkowy nie istnieje.

Legalizacja pobytu powyżej 3 miesięcy. Jeżeli zamierzasz przebywać w Portugalii dłużej niż 90 dni, musisz zwrócić się do lokalnego Oddziału Urzędu ds. Cudzoziemców i Granic (Direcção ou Delegação Regional do Serviço de Estrangeiros e Fronteiras – SEF) lub Urzędu Miasta (Câmara Municipal) z wnioskiem o wydanie Karty Pobytu Obywatela Unii Europejskiej (Certificado de Registo). Karta jest wydawana na 5 lat lub na przewidywany okres pobytu. Urzędnikom będziesz musiał przedstawić ważny paszport lub inny dokument tożsamości, dokumenty potwierdzające posiadanie ubezpieczenia zdrowotnego oraz środków wystarczających na pokrycie kosztów utrzymania siebie i rodziny, a także inne dokumenty uzasadniające cel pobytu, np. potwierdzenie przyjęcia na studia, wykonywania pracy (umowa o pracę) lub prowadzenia działalności gospodarczej.

Formalności przy podejmowaniu pracy.  Jeżeli chcesz podjąć legalne zatrudnienie w Portugalii, nie musisz ubiegać się o zezwolenie na pracę. Masz te same prawa, co pracownicy portugalscy. Aby podjąć zatrudnienie, powinieneś posiadać numer Identyfikacji Podatkowej (Número de Contribuinte, znany również jako Número de Identificacao Fiscal – NIF). W tym celu należy złożyć do Wydziału Finansowego (Repartiçao de Finanças) podanie wraz z paszportem lub dowodem osobistym i informacją o miejscu zamieszkanie w Portugalii.

Umowy o pracę powinny być sporządzane na piśmie. Tylko umowa o pracę na czas nieokreślony nie wymaga zachowania formy pisemnej. Poza tym rodzajem w Portugalii istnieją też umowy na czas określony, zastępstwo, wykonanie określonej pracy, telepracę i w niepełnym wymiarze czasu pracy. W świetle portugalskiego prawa pracy umowa na czas próbny (periodo experimental) nie wymaga odrębnej umowy. Termin początkowy okresu próbnego odpowiada pierwszemu dniowi stosunku pracy zgodnie z treścią umowy. Podczas trwania okresu próbnego każda ze stron może wypowiedzieć umowę o pracę bez zachowania okresu wypowiedzenia oraz bez podania usprawiedliwionej przyczyny (justa causa). W przypadku rozwiązania umowy w tym okresie pracownikowi nie przysługuje odszkodowanie.

Warunki pracy

Godziny pracy. Tygodniowy wymiar czasu pracy wynosi od 35 do 44 godzin. Ustawowy średni czas pracy to 40 godzin tygodniowo, 8 godzin dziennie. Układy zbiorowe ustanowiły tygodniowy wymiar czasu pracy na 38,9 godziny. Prawo pracy przewiduje w wyjątkowych okolicznościach dodatkowy czas pracy w wysokości 15 minut dziennie – na dokończenie rozpoczętej czynności, która nie mogła zostać zakończona w ustawowym czasie. Nie można pracować więcej niż 12 godzin dziennie i 60 tygodniowo. Portugalczycy pracują zwykle od godz. 9 do 18. Dodatkowo przysługuje im godzinna przerwa obiadowa – pomiędzy 12 a 14. Pracownik nie może pracować nieprzerwanie przez więcej niż 5 godzin. Pracownicy mają zagwarantowany minimum 11-godzinny ciągły odpoczynek pomiędzy dwoma kolejnymi dniami pracy.

Podatki. W Portugalii podatek dochodowy od osób fizycznych (Imposto Sobre o Rendimento das Pessoas Singulares, IRS) płacony jest – podobnie jak w Polsce – według skali progresywnej (zależy od wysokości dochodu), a odprowadzaniem zaliczek zajmują się pracodawcy. Małżeństwa oraz pary mieszkające razem mogą składać wspólne zeznanie podatkowe. W 2017 r. stawki podatkowe wynosiły: 14,5 proc., 28,5 proc., 37 proc., 45 proc. i 48 proc. Od średniej pensji płaci się 28,5 proc. podatku.

Podstawowa stawka podatku VAT (Imposto sobre Valor Acrescentado – IVA) wynosi 23 proc. (na kontynencie, bo na Maderze i Azorach – dwa autonomiczne regiony Portugalii – odpowiednio 22 i 18 proc.).

Urlop. Pracownikowi zatrudnionemu na cały etat na okres nie krótszy niż rok przysługują 22 dni robocze płatnego urlopu wypoczynkowego (po przepracowaniu pełnych 6 miesięcy). Urlop może zostać wykorzystany w całości lub w częściach. Pracownikowi przysługuje co najmniej 10-dniowy nieprzerwany odpoczynek w ciągu roku. Urlop niewykorzystany w danym roku kalendarzowym, po uzgodnieniu pomiędzy pracownikiem i pracodawcą, może zostać wykorzystany w następnym roku, najpóźniej do 30 kwietnia. Pracownikom przysługuje dodatkowo 14 dni ustawowo wolnych od pracy - 13 – w związku ze świętami państwowymi i religijnymi oraz 1 – w związku ze świętem lokalnym.

Zasiłek dla bezrobotnych. Prawo do zasiłku przysługuje bezrobotnemu, który opłacał składkę na ubezpieczenie społeczne przez okres przynajmniej 360 dni, w ciągu 24 miesięcy bezpośrednio poprzedzających datę przejścia na bezrobocie. Świadczenie wypłacane jest przez okres od 9 do 30 miesięcy, w zależności od wieku wnioskującego (im starszy – tym dłużej ma prawo) oraz liczby miesięcy opłacania składki. Dzienna stawka zasiłku wynosi 65 proc. średniego dziennego wynagrodzenia z ostatnich 12 miesięcy.

Świadczenia dla bezrobotnych w Portugalii obejmują: zasiłek dla bezrobotnych (subsídio de desemprego), częściowy zasiłek dla bezrobotnych oraz dodatek dla bezrobotnych (subsídio social de desemprego). Ten ostatni przysługuje osobom, którym skończył się zasiłek (lub w ogóle nie płaciły na ubezpieczenie), świadczenie częściowe otrzymują zaś osoby, które dostały pracę po okresie bezrobocia, ale w niepełnym wymiarze czasu.

Zarobki i koszty życia

Ile zarobisz? Wszyscy pracownicy mają zagwarantowane minimalne wynagrodzenie miesięczne, ustalane corocznie na podstawie specjalnych przepisów. W 2017 r. płaca minimalna wynosiła 557 euro miesięcznie, czyli trochę ponad 2300 zł. Wg OECD średnie roczne zarobki w Portugalii w 2016 r. były nieco niższe niż w Polsce i wynosiły 24529 dolarów (w Polsce 25921 dolarów).

Ile musisz wydać? Za wynajęcie kawalerki w Lizbonie zapłacisz od 550 do 1200 euro. Czynsz zazwyczaj nie obejmuje rachunków za wodę, elektryczność, gaz czy Internet. Większość domów i mieszkań jest nieumeblowana, choć niektóre z nich mogą mieć szafy czy w pełni wyposażone kuchnie. Lokum z centralnym ogrzewaniem lub klimatyzacją nadal nie jest powszechne. Do ceny mieszkania musisz doliczyć minimum 500 euro na jedzenie, transport i inne drobne wydatki.

Jak założyć firmę

Własna działalność gospodarcza. Proces zakładania swojego biznesu w Portugalii jest jednym z najprostszych w Europie. Wszystkich formalności związanych z założeniem, przekształceniem, a także rozwiązaniem firmy możesz dokonać w jednym miejscu – Centrum Formalności Przedsiębiorcy (Centro de Formalidades das Empresas – CFE). Składa się ono ze wszystkich potrzebnych publicznych instytucji i urzędów odpowiedzialnych za formalny proces rejestracji nowej firmy na poszczególnych etapach rozpoczynania działalności gospodarczej. W tym samym budynku znajduje się również biuro informacji dla przedsiębiorców (help desk). Obecnie w Portugalii działa 10 oddziałów Lojas da Empresa: w Combra, Braga, Aveiro, Lisboa, Porto, Leiria, Visem, Loulé, Funchal i Setúbal. Do załatwienia formalności będziesz potrzebował potwierdzenie prawa pobytu. 

Założenie firmy możliwe jest również przy wykorzystaniu portalu http://www.portaldaempresa.pt  („Firma Online”).

Więcej informacji znajdziesz na stronie http://info.portaldasfinancas.gov.pt/pt/Pages/homepage.aspx

Kogo wchłonie rynek pracy

Stopa bezrobocia w Portugalii w lutym 2018 r. wyniosła 8,1 proc. To więcej niż w Polsce, ale prawie połowę mniej niż 3 lata temu w Portugalii, gdy kraj znajdował się w kryzysie. Najwięcej ofert pracy oferuje znajdą lekarze, pielęgniarze oraz informatycy. Polacy w Portugalii najczęściej jednak podejmują pracę sezonową w rolnictwie – na plantacjach i w szklarniach przy zbiorze owoców (winogrona, gruszki, truskawki) i warzyw oraz w branży turystycznej – w hotelarstwie i gastronomii. Największe szanse na angaż mają osoby, które dobrze znają portugalski.

Przedstawiciele niektórych zawodów (np. lekarzy, dentystów, prawników) zobowiązani są do nostryfikacji dyplomów, co wymaga zdania egzaminów językowych i uznania kwalifikacji.

Dozwolone od lat…

Rozpoczęcie pracy może nastąpić po ukończeniu 16. roku życia. Nieletni mogą pracować tylko wtedy, gdy ukończyli obowiązkową naukę szkolną lub jednocześnie uczą się w szkole średniej lub zawodowej. Mogą wykonywać jedynie proste zadania, które nie zagrażają ich fizycznej integralności, bezpieczeństwu i zdrowiu lub edukacji czy kształceniu zawodowemu. Młodzi nie mogą brać nadgodzin – tego rodzaju praca jest dozwolona tylko w ściśle określonych przypadkach (takich jak udział w zajęciach artystycznych lub kulturalnych).

Czy wiesz, że...?

  • Stopa bezrobocia w Portugalii w lutym 2018 r. wyniosła 8,1 proc.
  • W Portugalii mieszka ok. 3 tys. Polaków.
  • W Lizbonie znajduje się najstarsza księgarnia na świecie założona w 1732 r.
  • Azulejos to powszechnie spotykane na terenie całej Portugalii niebieskie kafelki, które są artystycznymi dziełami i wypełniają wiele pomieszczeń w portugalskich domach. Nie są to zwykłe znane nam kafelki przemysłowe lecz mozaiki, z których tworzy się wyjątkowe dzieła.