Rumunia: zmienia się w oczach

Ostatnia aktualizacja: 
01.07.2018

Własna firma w Rumunii? Czemu nie! To szybko rozwijający się kraj, który charakteryzuje się niskimi kosztami pracy, niską stawką podatków CIT i PIT (16 proc.) oraz korzystnym położeniem, ułatwiającym rozwój biznesu na Bałkanach i w Turcji.

Rumunia

Papierkowa robota, czyli formalności

Zamelduj się. W Rumunii istnieje obowiązek rejestracji miejsca zamieszkania. Jeśli zdecydujesz się zatrzymać na przykład w hotelu, zajmie się on formalnościami. Jeśli jednak sam będziesz musiał się tym zająć, pamiętaj, że obowiązek meldunkowy powstaje po 15 dniach pobytu w danej miejscowości. Zgłoś się wówczas na posterunek Policji Granicznej, policji lub do Urzędu ds. Imigrantów (Inspectoratul General pentru Imigrări).

Legalizacja pobytu powyżej 3 miesięcy. Jako obywatel kraju UE masz prawo do pobytu w Rumunii przez ponad 90 dni jeśli spełniasz jeden z poniższych warunków: jesteś zatrudniony w Rumunii lub prowadzisz w niej działalność gospodarczą; posiadasz pełne ubezpieczenie zdrowotne i odpowiednie środki do utrzymania; podejmujesz w Rumunii naukę, w tym szkolenie zawodowe (wówczas też wymagane są pełne ubezpieczenie zdrowotne i posiadasz odpowiednie środki do utrzymania).

W celu legalizacji swojego pobytu powinieneś zarejestrować się w oddziale Urzędu ds. Imigrantów właściwym dla miejsca pobytu i uzyskać odpowiednie zaświadczenie. Otrzymasz je w dniu złożenia wniosku na okres 5 lat. W tym celu musisz wypełnić formularz oraz przedstawić odpowiednie dokumenty. Szczegółowe informacje znajdziesz na stronie: http://www.igi.mai.gov.ro/en.

Obywatele krajów UE mogą po 5 latach legalnego i nieprzerwanego pobytu starać się o prawo do pobytu stałego na 10 lat.

Formalności przy podejmowaniu pracy. Pamiętaj, że w Rumunii wszelkie umowy o pracę muszą być zarejestrowane w lokalnym inspektoracie pracy w chwili rozpoczęcia pracy. Umowa o pracę powinna być sporządzona w języku rumuńskim w formie pisemnej. Upewnij się, że zawiera ona następujące informacje: imiona i nazwiska stron umowy, nazwę i adres prawny pracodawcy, miejsce wykonywania pracy, zakres twoich obowiązków, czas pracy, opis potencjalnych zagrożeń, czas zawarcia umowy i rodzaj umowy, informację o wysokości wynagrodzenia oraz dodatków (a także częstotliwość ich wypłaty), a także liczbę dni płatnego urlopu.

W Rumunii umowa o dzieło i umowa zlecenia nie istnieją. Co do zasady pracodawca będzie proponował ci umowę o pracę na czas nieokreślony. Maksymalny wymiar umowy na czas określony to 36 miesięcy. Możliwe jest też zawarcie w umowie o pracę klauzuli o okresie próbnym.

Warunki pracy

Godziny pracy. W Rumunii pracuje się co do zasady od poniedziałku do piątku przez 8 godzin dziennie, 40 godzin w skali tygodnia. Maksymalnie możesz pracować 48 godzin tygodniowo (wliczając nadgodziny). Jeśli decydujesz się na pracę zmianową, możesz pracować dłużej niż 8 godzin dziennie i 48 godzin tygodniowo, ale średnia liczba przepracowanych godzin w skali 3 tygodni nie może być wyższa niż powyższe limity. W szczególnych przypadkach i od tej reguły istnieją wyjątki: wówczas jednak średnia liczba przepracowanych godzin w skali 3 miesięcy nie może być wyższa niż powyższe limity.

Jeśli pracujesz przez 12 godzin w sposób ciągły, masz prawo do 24-godzinnego odpoczynku. Praca wykonywana między godzinami 22 wieczorem i 6 rano jest uznawana za pracę nocną.

Nadgodziny są dopuszczalne. Otrzymasz za nie bądź wynagrodzenie, bądź płatny czas wolny.

Podatki. Rok podatkowy pokrywa się z rokiem kalendarzowym. Aby płacić podatki w Rumunii otrzymasz numer indentyfikacyjny (Codul Fiscale) w oddziale terenowym Narodowej Agencji ds. Administracji Podatkowej (www.anaf.ro).

Podatek dochodowy od osób fizycznych jest liniowy i wynosi 16 procent. Podstawą opodatkowania będzie dochód pomniejszony o składki ubezpieczeń społecznych, składki na prywatny fundusz emerytalny, koszty uzyskania przychodu i ewentualne ulgi.

Zeznanie podatkowe złożysz w urzędzie skarbowym do 15 maja roku następującego po roku podatkowym, w którym osiągnąłeś dochód. Rumuńskie prawo przewiduje dwie kategorie pracowników, którzy są zwolnieni z płacenia podatku dochodowego. Są to spełniające dane kryteria osoby niepełnosprawne oraz pracujące w sektorze IT.

Z kolei stawka VAT wynosi 19 procent. W określonych przypadkach stosuje się też stawki obniżone: 9 procent i 5 procent. Pamiętaj również, że dodatkowe podatki i opłaty nakładać mogą władze samorządowe.

Urlop. Minimalny wymiar płatnego urlopu to 20 dni w ciągu roku. Istnieją kategorie osób, których przysługują dodatkowe dni: osoby niepełnosprawne (3 dni), osoby pracujące w określonych przez ustawę warunkach (co najmniej 3 dni), osoby niewidzące (6 dni).

Dni wolne od pracy to 1 i 2 stycznia, 24 stycznia, pierwszy i drugi dzień Wielkanocy (święta religijne określane według kalendarza prawosławnego), 1 maja, pierwszy i drugi dzień Zielonych Świątek, 1 czerwca, 15 sierpnia, 30 listopada, 1 grudnia, 25 i 26 grudnia.

Zasiłek dla bezrobotnych. Jeśli chcesz ubiegać się o zasiłek dla bezrobotnych, musisz zarejestrować się jako bezrobotny.  Aby otrzymać świadczenie, powinieneś spełnić następujące warunki: nie posiadasz pracy, zwolnienie z pracy nie nastąpiło z twojej winy, wyrażasz wolę wzięcia udziału w rekrutacji, poszukujesz pracy i zarejestrowałeś się w miejscowym urzędzie pracy, posiadasz miejsce zamieszkania lub zameldowania na terytorium Rumunii. Konieczne jest także opłacanie przez ciebie składek na ubezpieczenie społeczne przez 12 z 24 ostatnich miesięcy, które poprzedzają zarejestrowanie się jako bezrobotny (wyjątkiem są osoby, które po zakończeniu nauki przez 60 dni nie znalazły pracy).

Zasiłek wypłaca Narodowa Agencja Zatrudnienia (ANOFM; http://www.anofm.ro). Wniosek o przyznanie świadczenia złóż w miejscowym urzędzie pracy. Od zasiłku nie musisz odprowadzać podatku dochodowego.

Czas, przez jaki będzie przysługiwało ci prawo do otrzymywanie świadczenia z tytułu bezrobocia, jest zależny od tego, przez jaki okres opłacałeś składkę na ubezpieczenie społeczne (zawierające ubezpieczenie na wypadek bezrobocia). Prawo takie będziesz posiadał odpowiednio: przez 6 miesięcy, gdy składkę płaciłeś od 1 do 5 lat; 9 miesięcy, gdy płaciłeś od 5 do 10 lat; 12 miesięcy jeśli uiszczałeś ją przez przeszło 10 lat.

A jak wysoki zasiłek będziesz otrzymywał? Zależy to od 3 czynników: określonego przez rząd społecznego wskaźnika bazowego, wysokości twoich dochodów na przestrzeni ostatnich 12 miesięcy pracy oraz tego, jak długo opłacałeś składkę ubezpieczeniową.

Zarobki i koszty życia

Ile zarobisz? W Rumunii obowiązującą walutą jest lej (kurs leja do złotego to w przybliżeniu jeden do jednego). Minimalna pensja miesięczna szybko rośnie i wynosi obecnie około 1900 lei (stawki podane brutto). Według zaś danych na styczeń 2018 roku średnia miesięczna pensja – wyniosła nieco ponad 4100 lei.

Wysokość zarobków będzie zróżnicowana w zależności od regionu. Najwięcej zarobisz w regionie Bukareszt-Ilfov oraz w regionach zachodnim i północno-zachodnim.

Ile musisz wydać? Ceny w sklepach są porównywalne do polskich. Przykładowe ceny produktów to: mleko (1 litr) – 0,9 euro; ryż (1 kilogram) – 1,4 euro; ziemniaki (1 kilogram) – 0,3 euro; chleb biały (0,5 kilograma) – 0,4 euro; butelka piwa (0,5 litra) – 0,7 euro; obfity obiad dla jednej osoby w restauracji – 8 euro.

W stolicy za dwupokojowy pokój zapłacisz około 1300-1500 złotych za miesiąc (z rachunkami).

Jak założyć firmę

Własna działalność gospodarcza. Rumunia to atrakcyjne miejsce dla zagranicznych inwestorów. Szybko rozwijający się kraj charakteryzuje się niskimi kosztami pracy, niską stawką podatków CIT i PIT (16 procent) oraz korzystnym położeniem, ułatwiającym rozwój biznesu na Bałkanach i w Turcji. Inwestorom pomóc ma specjalny serwis rządowy www.investromania.gov.ro. W Rumunii istnieje sześć sektorów priorytetowych: sektor technologiczno-komunikacyjny, przemysł motoryzacyjny, lotniczy, kreatywny, rolnictwo i biogospodarka.

Spółki zagraniczne i organizacje gospodarcze mogą zakładać przedstawicielstwa w Rumunii, ale wymagana jest zgoda ministerstwa odpowiedzialnego za gospodarkę.

Jeśli zamierzasz założyć spółkę prawa handlowego w Rumunii, pamiętaj, że musisz zarejestrować ją w podlegającym Ministerstwu Sprawiedliwości Rejestrze Handlowym (Registrul Comertului, https://www.onrc.ro/index.php/en/). Warto zwrócić się w tym celu do kancelarii adwokackiej, które specjalizują się w prawie gospodarczym lub do izb przemysłowo-handlowych. Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością (najpopularniejsza forma organizacji gospodarczej w Rumunii) zarejestrujesz w minimum od 3 do 4 tygodni, choć procedury mogą trwać dłużej – zależne jest to od twojej branży.

Rejestrując spółkę z o.o. musisz zacząć od rejestracji jej nazwy w Rejestrze Handlowym – w przypadku dostępności danej nazwy uiścisz opłatę w wysokości 72 leje za jej zastrzeżenie. Następnie wymagane jest złożenie poświadczonych notarialnie dokumentów spółki (to m.in. akt założycielski spółki, deklaracje wspólników, uprawomocnienie zarządcy spółki – więcej informacji szukaj na wspomnianej stronie www.investromania.gov.ro), udokumentowanie adresu prawnego spółki, podanie wzoru podpisu zarządzającego spółką. Później powinieneś złożyć w banku kapitał założycielski (to depozyt – dla omawianej formy działalności gospodarczej wynosi 200 lei).

Po wykonaniu tych czynności o wpisie do Rejestru Handlowego (sam wpis kosztuje około 585 lei) zadecyduje sąd. Wymagana jest wówczas publikacja w Gazecie Oficjalnej, rejestracja do celów podatkowych (otrzymasz numer identyfikacji podatkowej), rejestracja w celach statystycznych i rejestracja związana z ubezpieczeniem społecznym. Po otrzymaniu wpisu dostaniesz Certyfikat Rejestracji. Pamiętaj – o czym wspominaliśmy już w sekcji „Formalności przy podejmowaniu pracy” – że umowy o pracę zatrudnionych w firmie muszą być zarejestrowane w miejscowym inspektoracie pracy w momencie rozpoczęcia pracy. Gdy wykonałeś wszystkie powyższe czynności musisz złożyć w okresie do 30 dni od założenia firmy deklarację podatkową w Urzędzie Skarbowym.

Kogo wchłonie rynek pracy

Pracę łatwo możesz znaleźć w handlu i gastronomii (zarobki w tych sektorach nie należą jednak do najwyższych), a w okresie budowlanym także na budowach. Wykwalifikowani pracownicy mogą otrzymać atrakcyjne wynagrodzenie w sektorze IT oraz w sektorze energetycznym (ropy i gazu).

Bezrobocie w Rumunii jest niskie, wynosi około 5 procent.

Dozwolone od lat...

Jeśli masz mniej niż 18 lat, nie możesz pracować więcej niż 6 godzin w skali dni i 30 godzin w skali tygodnia. W Rumunii osoba, która ukończyła 16 lat, może pracować. W niektórych przypadkach rumuńskie prawa dopuszcza nawet podpisanie umowy o pracę z 15-latkiem, jednak wówczas spełnione muszą być warunki: wymagana jest zgoda rodziców (lub opiekunów prawnych), praca musi być adekwatna do możliwości nieletniego, nie może przeszkadzać mu w pobieraniu nauki, nie może być wykonywana w warunkach szczególnych albo szkodliwych.

Osobom poniżej 18 roku życia, jeśli pracują ponad 4,5 godziny dziennie, przysługuje 30-minutowa przerwa obiadowa. Mają też prawo do dodatkowego płatnego urlopu wypoczynkowego w wymiarze co najmniej 3 dni.

Czy wiesz, że...?