Węgry: dynamiczny wzrost nad Balatonem

Ostatnia aktualizacja: 
01.07.2018

Według szacunków ekspertów w 2017 r. wskaźnik PKB tego kraju rósł najszybciej w ciągu ostatnich dwunastu lat. Płace wzrastały i wzrastają, bo niedobór pracowników wymusza takie „zachęty” na węgierskich pracodawcach. Z danych Głównego Urzędu Statystycznego Węgier wynika, że przeciętne wynagrodzenie brutto wzrosło przez rok o 13 proc. i w listopadzie 2017 r. wynosiło 322 955 forintów, czyli ok. 4 360 złotych.

Budapeszt
Autor zdjęcia lub licencja: 
Danny Jarvis/flickr.com

Papierkowa robota, czyli formalności

Meldunek. Obowiązek meldunkowy nie istnieje.

Legalizacja pobytu powyżej 3 miesięcy. Jeśli planujesz mieszkać na Węgrzech dłużej niż przez 90 dni, musisz postarać się o potwierdzenie prawa pobytu. Będziesz musiał udowodnić urzędnikom, że pracujesz, prowadzisz firmę, studiujesz lub masz pieniądze na dalszy pobyt i nie będziesz obciążał węgierskiego systemu pomocy społecznej. Organem wydającym karty pobytu są biura Urzędu do Spraw Imigracji i Obywatelstwa (Bevándorlási és Állampolgársági Hivatal – BÁH).

Formalności przy podejmowaniu pracy. Generalnie węgierskie prawo dopuszcza trzy rodzaje umów: na okres próbny (zwykle na 30 dni, choć za zgodą pracownika można ją przedłużyć do 3 miesięcy), na czas określony (do 5 lat) oraz na czas nieokreślony. Możliwa jest także m.in. praca na część etatu, leasing pracowniczy i praca zdalna. Gdy podpiszesz umowę, twój pracodawca musi zgłosić zatrudnienie obcokrajowca w miejscowym urzędzie pracy najpóźniej w pierwszym dniu wykonywania przez ciebie obowiązków.

Warunki pracy

Godziny pracy. Według kodeksu pracy, zatrudnienie na pełny etat oznacza 8-godzinny dzień pracy i 40-godzinny tydzień pracy. Przepisy dotyczące zatrudnienia pozwalają jednak na krótszy lub dłuższy dzień pracy. Czas pracy może zostać skrócony w przypadku szkodliwych lub niebezpiecznych warunków pracy, jednak przepisy nie regulują limitu czasu pracy w takich warunkach.

Pracownicy mają prawo do przerwy co trzy kolejne godziny pracy. Pracodawca ma obowiązek zapewnić ci przerwy podczas pracy, nawet gdy nie zgłaszasz takiej potrzeby.

Podatki. Na Węgrzech obowiązuje podatek liniowy. Obecnie stawka podatku dochodowego od osób fizycznych wynosi 15 proc. i jest jedną z najniższych w Europie. Oprócz podatków centralnych miejscowe samorządy mogą w ramach przepisów prawnych ustalić podatki miejscowe na zabezpieczenie swych wydatków. Wysokość tych podatków w stosunku do podatków centralnych jest znaczna. Termin na złożenie zeznania podatkowego to 20 maja następującego po roku podatkowym.

Stawka podatku VAT w stosunku do większości towarów wynosi 27 proc. Istnieją jeszcze stawki VAT zredukowane do wysokości 18 proc. (na większość artykułów spożywczych) i 5 proc. (na większość lekarstw i artykułów medycznych).

Urlop. W każdym roku kalendarzowym przysługuje płatna przerwa urlopowa. Składa się ona z urlopu w wymiarze podstawowym i dodatkowych dni wolnych. Podstawowy wymiar uzależniony jest od wieku pracownika: do 25. roku życia – 20 dni roboczych, powyżej 25 lat – 21 dni roboczych, do 31. roku życia – dodatkowy dzień wolny co 3 lata, do 45. roku życia – dodatkowy dzień wolny co 2 lata, powyżej 45 lat – 30 dni roboczych.

Kodeks pracy nie wyklucza możliwości wydłużenia podstawowego wymiaru urlopu na podstawie układu zbiorowego lub umowy o pracę.

Zasiłek dla bezrobotnych. Na Węgrzech istnieją dwa rodzaje świadczeń dla osób bez pracy: zwykły zasiłek dla bezrobotnych oraz zasiłek przedemerytalny dla bezrobotnych.

Pierwszy z nich przysługuje osobom poszukującym pracy, które:

→ w ostatnich 3 latach były zatrudnione przez co najmniej 360 dni;

→ nie są uprawnione do emerytury lub renty ze względu na wypadek lub niepełnosprawność oraz nie otrzymują zasiłku chorobowego;

→ chcą podjąć pracę i współpracują z właściwym urzędem pracy – ale ten nie jest w stanie zaproponować im odpowiedniego zatrudnienia.

Zasiłki wypłacane są przed okres od 36 do 90 dni. Wysokość zasiłku jest obliczana na podstawie przeciętnego wynagrodzenia bezrobotnego otrzymywanego przez ostatnie cztery kwartały poprzedzające uzyskanie statusu osoby bezrobotnej. Kwota zasiłku wynosi 60 proc. średniej pensji osoby bezrobotnej ale nie więcej niż 100 proc. minimalnego wynagrodzenia. Zasiłek przedemerytalny jest wypłacany dopóki osoba bezrobotna nie uzyska prawa do emerytury. Kwota takiego zasiłku wynosi 40 proc. minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w czasie trwania prawa do pobierania zasiłku.

Zarobki i koszty życia

Ile zarobisz? Przeciętne wynagrodzenie brutto osób zatrudnionych w pełnym wymiarze godzin w okresie od stycznia do czerwca 2017 r. wyniosło 290 300 HUF. Osoby zatrudnione przez przedsiębiorstwa zarabiały średnio 304 400 HUF. Przeciętne wynagrodzenie pracowników publicznych wyniosło 81 700 HUF. Średnie wynagrodzenie brutto było najwyższe w finansach i ubezpieczeniach (574 100 HUF), a następnie w IT i komunikacji oraz w sektorze energetycznym. Najniższe płace to te w służbie zdrowia i opiece społecznej (179 800 HUF).

Pod koniec 2017 r. wynagrodzenia solidnie wzrosły z powodu podniesienia płacy minimalnej, a także podwyżki zarobków w niektórych obszarach sektora publicznego i państwowych przedsiębiorstwach użyteczności publicznej. W listopadzie 2017 r. przeciętne wynagrodzenie brutto wzrosło i wynosiło 322 955 forintów, czyli ok. 4360 złotych.

Ile musisz wydać? W 2016 r. miesięczne wydatki na życie jednej osoby wyniosły 77 100 forintów (HUF). 26,5 proc. całkowitych wydatków osobistych w węgierskich gospodarstwach domowych stanowiła żywność. Drugim największym kosztem było utrzymanie domu (22,1 proc.). Dla osób wynajmujących dom liczba ta była znacznie wyższa, sięgnęła 50-60 proc. Koszt codziennych podróży stanowił 10,6 proc. wydatków osobistych, a koszty związane z telekomunikacją – 7 proc. Kwotę pozostałą na inne potrzeby przeznaczano na odzież, kulturę, zakwaterowanie w hotelu i rozrywkę.

Cena paliwa wynosi ok. 350 HUF za litr. Czteroosobowa rodzina wydaje około 20000 HUF na artykuły spożywcze co tydzień. Kino i bilety do muzeum kosztują średnio 700 HUF-1500 HUF.

Wizyta u fryzjera to koszt rzędu 1500-3000 HUF, choć oczywiście mogą występować znaczne różnice między cenami w Budapeszcie i poza stolicą. Kolacja w średniej klasy restauracji kosztuje od 2500 do 3 500 HUF od osoby.

Jak założyć firmę

Własna działalność gospodarcza. Samodzielną działalność na Węgrzech możesz prowadzić na takich samych zasadach, jak obywatele tego kraju. W praktyce jedyną przeszkodą może być fakt skazania za przestępstwo umyślne na karę co najmniej roku (do czasu pełnego zwolnienia od karnych następstw prawnych czynu).

Uruchomienie firmy musisz zarejestrować w lokalnym urzędzie samorządu terytorialnego (Önkormányzati Okmány Iroda). Zgłoszenia dokonuje się drogą elektroniczną - urzędnicy wygenerują ci bezpłatną „bramka petenta" (ügyfélkapu). Po wprowadzeniu prawidłowo wypełnionej ankiety system automatycznie utworzy numer podatkowy i statystyczny przedsiębiorcy, a następnie przekaże jego dane organowi prowadzącemu ewidencję. Następnie przedsiębiorca otrzymuje zaświadczenie o nadanym numerze ewidencyjnym, a organ prowadzący ewidencję zawiadamia urzędy - podatkowy i statystyczny, zakład ubezpieczenia społecznego oraz urząd wg. siedziby spółki, o fakcie wpisania przedsiębiorcy do rejestru osób prowadzących działalność gospodarczą.

Rejestracja, wprowadzanie zmian, a także zgłoszenie zakończenia działalności są wolne od opłat. Większość dokumentów potrzebnych do rejestracji sprawdzana jest zazwyczaj post factum przez powołane do tego instytucje.

Kogo wchłonie rynek pracy?

Najłatwiej jest znaleźć zatrudnienie osobom, które znają język węgierski i angielski. Pracy nie brakuje w budownictwie, przemyśle przetwórczym i handlu. Zajęcie znajdą też inżynierzy i pielęgniarze/rki. W sezonie możesz pracować w rolnictwie – przy zbiorze winogron, słoneczników, oliwek i fig.

Dozwolone od lat…

Węgierski Kodeks pracy pozwala na zatrudnianie osób powyżej 16. roku życia. Młodocianych pracowników obowiązuje dwuletni okres ochronny: w tym czasie ich czas pracy nie może przekroczyć 8 godz. dziennie i 40 godzin w tygodniu. Jeżeli pracują minimum 4,5 godz., mają prawo do 30-min. przerwy, nie mogą być też zatrudnieni na nocnej zmianie.

Czy wiesz, że…?

  • Stopa bezrobocia na Węgrzech w kwietniu 2018 r. wyniosła 3,9 proc.
  • Tradycyjną potrawą węgierską jest gulasz jadany na ostro z papryką.
  • Kostka Rubika i długopis zostały wynalezione przez Węgrów.