Wielka Brytania: exit w żółwim tempie

Ostatnia aktualizacja: 
01.07.2018

W czerwcu 2016 r. Brytyjczycy powiedzieli „tak” wyjściu swojego kraju z Unii Europejskiej. Premier Theresa May zapowiedziała jednak, że obywatele UE, którzy żyją na Wyspach od minimum pięciu lat, będą mogli ubiegać się o status osoby osiedlonej. Zapewniła też, że prawa imigrantów z UE zostaną włączone do prawa brytyjskiego. Nieoficjalnie mówi się jednak, że po marcu 2019 r. rząd będzie systemowo zmniejszał liczbę imigrantów pracujących na Wyspach.

Wielka Brytania - kraj pierwszego wyboru

Papierkowa robota, czyli formalności

Meldunek. Obowiązek meldunkowy nie istnieje.

Legalizacja pobytu powyżej 3 miesięcy. Możesz wystąpić o udzielenie rezydentury czasowej, czyli wydanie registration certificate. Dokument ten, a właściwie nalepka zwana też winietą, będzie niezbędna np. w sytuacji, gdybyś chciał podjąć pracę, założyć konto w banku lub sprowadzić na Wyspy członków swojej rodziny, niebędących obywatelami UE.

By uzyskać registration certificate, będziesz musiał przedstawić ważny paszport lub dowód (oryginał!), akt urodzenia lub ślubu oraz dwa zdjęcia. Osoby zatrudnione będą też musiały przygotować zaświadczenie o tym, że pracują, studenci – potwierdzenie z uczelni, samozatrudnieni – dowód opłacania ubezpieczenia zdrowotnego (zarejestrowania w National Insurance), a żyjący z oszczędności – potwierdzenie ubezpieczenia i posiadania odpowiedniej ilości gotówki. Certyfikat mogą też uzyskać bezrobotni, emeryci i niezdolni do pracy.

Wniosek o udzielenie rezydentury tymczasowej (formularz EEA QP) oraz dalsze informacje dostępne są na stronie https://www.gov.uk/eea-registration-certificate/apply. Opłata za wydanie certyfikatu wynosi 65 funtów.

Po 5 latach mieszkania, pracy, studiowania lub samozatrudnienia w Wielkiej Brytanii można - ale nie trzeba - ubiegać się o rezydenturę stałą (prawo do stałego pobytu – permanent residence).

Formalności przy podejmowaniu pracy. W Wielkiej Brytanii nie jest regułą, aby podpisywać umowę o pracę między pracodawcą a pracownikiem, umowy o pracę bardzo często mają formę ustną. W takim wypadku pracodawca jest jednak zobowiązany w ciągu 2 miesięcy od dnia zatrudnienia pracownika (na okres co najmniej miesiąca lub więcej) dostarczyć mu na piśmie oświadczenie. Oświadczenie to (written statement of employment particulars) nie jest umową o pracę, ale zawiera główne warunki zatrudnienia.

Jednak jeśli zgodzisz się na wykonanie jakiejś określonej pracy dla kogoś, np. pomalowania mu domu, to nie zawierasz z nim umowy o prace a umowę na świadczenie usług (contract to provide services).

Rodzaje umów o pracę to: umowa o pracę w pełnym lub niepełnym wymiarze czasu pracy, umowa na czas określony, umowy dla pracowników agencyjnych, freelancerów, konsultantów i kontrahentów, umowy bez określenia wymiaru czasu pracy (zero hour contracts), zatrudnianie członków rodziny, wolontariuszy i osób młodocianych.

Warunki pracy

Godziny pracy. Maksymalna liczba godzin pracy tygodniowo to 48 godzin dla pracowników mających 18 lat i więcej. Jest to średni tygodniowy czas pracy liczony w siedemnastotygodniowym okresie odniesienia. Oznacza to, że pracownik może pracować więcej niż 48 godzin tygodniowo w danym tygodniu, jeśli w ciągu tych 17 tygodni odniesienia będą tygodnie kiedy pracował mniej godzin. Pracodawca nie może wymagać od pracownika, bez jego pisemnej zgody, aby pracował więcej niż 48 godzin tygodniowo. Pracując więcej niż 6 godzin dziennie masz prawo do 20 minut przerwy w ciągu dnia. Więcej informacji o warunkach zatrudnienia na stronie brytyjskiego rządu.

Podatki. W Wielkiej Brytanii podatek zapłacisz m.in. od zarobków z tytułu zatrudnienia, dochodów z samozatrudnienia, odsetek od oszczędności, dochodów z inwestycji oraz emerytury i zasiłków państwowych. Pracowników obowiązują obecnie trzy progi podatkowe: 20 proc. (przy dochodach rocznych do 45 tys. funtów), 40 proc. (dochody 45-150 tys. funtów) oraz 45 proc. (powyżej 150 tys. funtów).

Rok podatkowy trwa od 6 kwietnia do 5 kwietnia. Zeznanie podatkowe w formie papierowej składasz do 31 października, w formie elektronicznej – do 31 stycznia. Za niedotrzymanie terminów grozi kara – 100 funtów.

Do pewnej kwoty dochodu w roku podatkowym nie trzeba płacić podatku dochodowego. Jest to tzw. kwota wolna od podatku (ulga podatkowa). Standardowa ulga podatkowa w latach 2017/2018 wynosiła 11,500 GBP.

Podstawowa stawka VAT w Wielkiej Brytanii to 20 proc., obniżona – 5 proc.

Urlop. Jeśli jesteś zatrudniony na pełen etat i pracujesz 5 dni w tygodniu, masz prawo do nie mniej niż 28 dni płatnego urlopu rocznie, ale pracownicy zatrudnieni w niepełnym wymiarze czasu pracy i pracujący np. 3 dni tygodniowo mogą uzyskać maksymalnie 16,8 dni płatnego urlopu rocznie. Kalkulator urlopowy możesz znaleźć pod adresem https://www.gov.uk/calculate-your-holiday-entitlement

Zasiłek dla bezrobotnych. Świadczenie (jobseeker’s allowance, JSA) przysługuje osobom, które nie pracują lub pracują mniej niż 16 godzin tygodniowo. W Wielkiej Brytanii istnieją dwa rodzaje zasiłków: contributions-based JSA wypłacany jest osobom, które zapłaciły odpowiednią liczbę składek na ubezpieczenie społeczne (NICs) w ciągu dwóch lat poprzedzających rok podatkowy, w którym ubiegają się o zasiłek. Świadczenie wypłaca urząd pracy, maksymalnie przez 182 dni.

Druga forma zasiłku to income-based JSA, uzależniony od dochodów i oszczędności. Może go otrzymać osoba, która nie wpłaciła wystarczająco dużo składek NICs i ma niskie dochody.

Maksymalna stawka zasiłku contributions-based JSA dla osób w wieku 18-24 lata wynosi 57,90 funtów tygodniowo, dla osób w wieku 25 lat i więcej – 73,1 funtów (2017 r.) W przypadku income-based JSA maksymalne stawki są identyczne.

Więcej informacji o zasiłkach na stronie brytyjskiego rządu.

Zarobki i koszty życia

Ile zarobisz? Od 1 kwietnia 2016 r. Brytyjski Rząd wprowadził National Living Wage dla pracowników w wieku 25 lat i starszych. NLW ma zapewnić godne życie osobie pracującej. Od 1 kwietnia 2017 r. pracownicy poniżej 18. roku życia powinni otrzymać 4,05 funtów za godzinę, pomiędzy 18. a 20. rokiem życia są uprawnieni do otrzymania minimalnego wynagrodzenia 5,60 funtów za godzinę, pracownicy w wieku 21-24 lata – 7,05 GBP za godzinę, a w wieku 25 lat i powyżej – 7,50 GBP. Minimalne wynagrodzenie 3,50 GBP za godzinę powinien otrzymywać uczeń przyuczający się do zawodu mający mniej niż 19 lat oraz uczniowie w wieku 19 lat i więcej, którzy odbywają swój pierwszy rok nauki.

Krajowy Urząd Statystyczny (The Office for National Statistics) regularnie publikuje informacje na temat przeciętnego tygodniowego wynagrodzenia w Wielkiej Brytanii dla różnych zawodów. Wśród najlepiej zarabiających znajdują się specjaliści od finansów, pracownicy służby zdrowia, menedżerowie firm oraz specjaliści IT i telekomunikacji. Najniższe wynagrodzenia mają kelnerzy. Średnia tygodniowa pensja w marcu 2018 r. wynosiła 515 funtów.

Osoby legalnie pracujące, ale uzyskujące niskie dochody, mogą otrzymywać zasiłek dla osób o niskich dochodach – Working Tax Credit. W 2017 r. wynosił 1960 funtów rocznie.

Ile musisz wydać? W ostatnich latach wzrosły koszty utrzymania w Wielkiej Brytanii – podniosły się ceny m.in. ubezpieczenia samochodu i energii. Wraz z innymi rachunkami za media, benzyną i kosztami opieki nad dziećmi, mogą one stanowić znaczną część wydatków.

Koszty wynajęcia mieszkania różnią się w zależności od regionu Wielkiej Brytanii, np. w samym Londynie mogą wynosić od ok. 800 GBP do 2 tys. GBP. W regionach północnej Wielkiej Brytanii koszty wynajmu są niższe. Najwyższe opłaty są w Londynie i w regionie South East (w Londynie opłaty są wyższe o około 50 proc. w porównaniu do reszty kraju).

Jak założyć firmę

Własna działalność gospodarcza. Prowadząc własny biznes w Wielkiej Brytanii zapłacisz niższe składki na ubezpieczenie społeczne. Osoby jednocześnie pracujące i samozatrudnione, powinny to zgłosić w Urzędzie Podatkowym w Wielkiej Brytanii (HMCR – HM Revenue & Customs), aby nie płacić podwójnie składek na ubezpieczenie. Jeżeli chcesz rozpocząć pracę na zasadzie samozatrudnienia, musisz zarejestrować się w urzędzie podatkowym (HMRC) najszybciej jak to możliwe po rozpoczęciu działalności – tj. najpóźniej do 5 października w drugim roku podatkowym prowadzenia działalności i odprowadzać samodzielnie podatek i właściwe składki na ubezpieczenie społeczne oraz prowadzić odpowiednią ewidencję. Szczegółowe informacje znajdziesz na stronie: https://www.gov.uk/browse/business

Kogo wchłonie rynek pracy

Wyspy Brytyjskie to wciąż dobre miejsce do pracy – w styczniu 2018 r. stopa bezrobocia w Zjednoczonym Królestwie wynosiła zaledwie 4,3 proc. Pracę łatwo znajdą kucharze, kelnerzy, kierowcy oraz budowlańcy i rzemieślnicy. Problemu z zatrudnieniem nie będą miały również pielęgniarki, dentyści i opiekunowie osób starszych. Warunkiem zatrudnienia jest znajomość angielskiego – przynajmniej w stopniu komunikatywnym. Anglicy nie mają ochoty porozumiewać się z pracownikami na migi. Jest zbyt wielu chętnych, z którymi można się dogadać. Na największe pensje liczyć mogą oczywiście finansiści i pracownicy branży reklamowej.

Dozwolone od lat...

Pracę można rozpocząć w wieku 16 lat. Młodzi pracownicy (16-17 lat) mają specjalne zasady zatrudnienia: czas ich pracy jest ograniczony do 8 godzin dziennie i 40 godzin tygodniowo, zwykle nie mogą też pracować w nocy. Mają również prawo do hojniejszych i częstszych przerw w pracy i odpoczynku niż pracownicy pełnoletni.

Czy wiesz, że...?

  • 7,5 funtów wynosiło w 2017 r. minimalne wynagrodzenie za godzinę pracy dla osób w wieku powyżej 25 lat.
  • 4,3 proc. wynosiła stopa bezrobocia w Wielkiej Brytanii w styczniu 2018 r.
  • Londyńskie lotnisko Heathrow jest największe na świecie pod względem liczby międzynarodowych pasażerów i trzecie pod względem wszystkich pasażerów.