Studia na Islandii

Co dwudziesty student na wyspie gejzerów to obcokrajowiec. To spore osiągnięcie, biorąc pod uwagę odległość, warunki klimatyczne i utrudniające komunikację wulkany. Kto jednak pozna islandzkie uczelnie od podszewki, przekona się, dlaczego przyciągają tak mocno: choć w większości są kameralne, oferują światowy poziom kształcenia.

Gejzery na Islandii
Autor zdjęcia lub licencja: 
fot. flickr.com
Opis zdjęcia: 
Wyspa Gejzerów z pewnością nie jest jednak miejscem dla szalonych imprezowiczów

System nauki i szkolnictwa wyższego

Uczelnie. Islandzkie szkolnictwo wyższe dynamicznie się rozwija. Na wyspie działa już siedem uniwersytetów oraz cztery stowarzyszone z nimi uczelnie, oferujące specjalistyczną wiedzę (energetyka, gospodarka morska, ale również wokalistyka). W sumie studiuje na nich 18 tys. osób, ok. 5 proc. z nich to obcokrajowcy. Szczegółowe informacje na temat szkół znajdziesz na stronie www.studyiniceland.is. Na uczelniach islandzkich obowiązuje skala ocen od 0 do 10. Egzaminy są w większości przypadków pisemne. Studenci islandzcy nie posiadają indeksów, tę rolę spełniają formularze w komputerach. Student nie zbiera też zaliczeń, aby być dopuszczonym do sesji. W wielu przypadkach obowiązkowa jest obecność na ćwiczeniach i wówczas może ona być podstawą dopuszczenia do egzaminu.

Stopnie akademickie. Po trzech latach studiów I stopnia uzyskuje się tytuł licencjata (m.in. bachelor of science, bachelor of arts lub bachelor of education). Dwuletnie studia II stopnia kończą się zdobyciem tytułu magistra (m.in. master of arts, master of science, isl. meistaragráða), a po studiach doktoranckich otrzymuje się tytuł PhD (isl. doktorsgraða). Można też wybrać cykl studiów zawodowych, trwający 4-6 lat, zakończony zdobyciem candidatus degree (isl. kandidatsgraða). Szczegóły na stronie www.studyiniceland.is.

Rekrutacja - wymagania i formalności

Tryb rekrutacji i dokumenty. Podstawowym warunkiem przyjęcia na studia jest świadectwo maturalne (tutaj zwane stúdentspróf), choć bywa też, że na studia przyjmowane są osoby, które swoją wiedzę i umiejętności są w stanie udowodnić w inny sposób (pod uwagę brane jest m.in. doświadczenie zawodowe, udział w wolontariacie itp.). Procedury rekrutacyjne mogą się różnić w zależności od uczelni, zwykle jednak wyglądają tak, jak na Uniwersytecie w Reykjaviku: na uczelnie należy dostarczyć tłumaczenie dyplomu ze szkoły średniej wraz z kartą ocen, curriculum vitae w języku islandzkim lub angielskim oraz listy: polecający i motywacyjny (do 500 słów). Dokumenty możesz złożyć osobiście lub przesłać zeskanowane drogą elektroniczną. Jeśli wszystko pójdzie dobrze – możesz spodziewać się zaproszenia na rozmowę kwalifikacyjną. Studenci z zagranicy mogą ją odbyć przez telefon lub za pośrednictwem programu Skype. Jeśli zostaniesz przyjęty – musisz uiścić opłatę rejestracyjną. Na Uniwersytecie w Reykjaviku wynosi ona 60 tys. koron (ok. 1450 zł, przy kursie 1 ISK=0,02 PLN). Jak wszędzie w Europie, by dostać się na studia II stopnia konieczne jest ukończenie studiów I stopnia.

Terminy. Rekrutacja dla kandydatów z zagranicy zaczyna się dość wcześnie – np. na Uniwersytecie Islandzkim dokumenty przyjmuje się do 5 grudnia (na semestr letni) oraz do 30 kwietnia (na semestr zimowy). W innych szkołach dokumenty na semestr zimowy przyjmowane są zwykle od marca do czerwca.

Egzaminy. Organizują je wyłącznie szkoły artystyczne. Pozostałe uczelnie przeprowadzają konkursy świadectw lub rozmowy kwalifikacyjne.

Znajomość języka, certyfikaty

Większość zajęć prowadzona jest w języku islandzkim. Obcokrajowcy mają jednak łatwy dostęp do specjalnych kursów organizowanych przez uniwersytety llub za pośrednictwem internetu, na stronie www.icelandic.hi.is. Listę kierunków z wykładowym angielskim (raczej krótką) znaleźć można na www.studyiniceland.is. Honorowane są m.in. certyfikaty TOEFL i IELTS.

Pozwolenie na pobyt

By wjechać na Islandię, wystarczy dowód osobisty. Jako obywatel Unii Europejskiej masz prawo do trzymiesięcznego pobytu. Jeśli zamierzasz zostać dłużej, powinieneś zgłosić się do Urzędu ds. Cudzoziemców (isl. Útlendingastofnun, IDI) w Reykjaviku po potwierdzenie prawa pobytu. Urzędnikom będziesz musiał okazać następujące dokumenty: fotokopię paszportu, zaświadczenie o przyjęciu na studia i zakwaterowaniu, oświadczenie o posiadaniu wystarczających środków na utrzymanie (125540 koron miesięcznie czyli ok. 3050 zł) oraz kartę ubezpieczenia zdrowotnego. By normalnie funkcjonować na Islandii, konieczne jest posiadanie Islandzkiego Osobistego Numeru Identyfikacyjnego (kennitala). Używa się go w celu potwierdzenia tożsamości np. w systemie opieki zdrowotnej, przy zapisach do szkoły, w systemie bankowym, a nawet przy wypożyczaniu filmów wideo. Numer składa się z 10 cyfr, pierwsze 6 oznaczają datą urodzenia (dzień, miesiąc, rok). Cudzoziemcy nie mogą samodzielnie ubiegać się o wydanie numeru: może to zrobić w ich imieniu np. urząd pracy lub pracodawca. Szczegóły w broszurze przygotowanej przez islandzkie biuro Eures. Szczegółowe informacje nt. formalności pobytowych znajdziesz na stronie IDI.

Koszty studiów i zakwaterowania

Czesne. Część uczelni jest płatnych, część bezpłatnych. Np. na Uniwersytecie Islandzkim studentów obowiązuje tylko opłata rejestracyjna, która w 2012 r. wynosiła 60 tys. koron (ok. 1525 zł). Uniwersytet w Reykjaviku za rok studiów I stopnia żąda 174 tys. koron (ok. 4400 zł), a za studia magisterskie 348-407 tys. koron (8800-10300 zł).

Utrzymanie i zakwaterowanie. Część szkół wyższych oferuje miejsca w akademikach, choć nie jest ich tyle, bo starczyło dla wszystkich. Szczegółowe informacje na stronach szkół: University of Akureyri, University Centre at the Westfjords i Bifröst University. Swój kampus ma również kompleks akademicki Keilir. By znaleźć zakwaterowanie w Reykjaviku, warto odwiedzić strony agencji pośrednictwa (np. www.leigulistinn.is i www.studentamidlun.is) lub skorzystać z usług studenckiego Biura ds. zakwaterowania (Byggingafélag námsmanna). Ceny mieszkań dla studentów są zróżnicowane – średnio za pokój zapłacić trzeba 40–60 tys. koron miesięcznie. Noc w hostelu kosztuje 3100 koron, bilet do kina 1200 koron, bilet miesięczny w Reykjaviku 7700 koron, litr benzyny 250 koron. W sumie miesięczne utrzymanie na Wyspie Gejzerów może kosztować ok. 140 tys. koron.

Życie studenckie

Islandia nie jest i nie będzie mekką studentów z całego świata. Częściej to miejscowi wyjeżdżają studiować – np. do Skandynawii. Nie znaczy to jednak, że islandzkie uczelnie nie mają czym zaimponować – komputeryzacja, infrastruktura, organizacja – tego wszystkiego większość polskich uczelni może zazdrościć. Studia nie są zbyt stresujące – studenci mają duży wpływ na ich przebieg, życie ułatwia też ograniczona biurokracja. Wyspa Gejzerów z pewnością nie jest jednak miejscem dla szalonych imprezowiczów – klimat jest dość surowy, przyzwyczajenia tubylców również. Na każdym kroku można jednak spotkać rodaka – i czuć się bardziej swojsko. Skala ocen stosowana na Islandii przypomina np. holenderską. Studenci otrzymują noty od 1 do 10, przy czym by zdać, trzeba zasłużyć przynajmniej na 5. Rok akademicki trwa od września do maja. Z ciekawostek: największy islandzki kampus dla studentów działa w dawnej bazie USA w Keflaviku.

Stypendia

Programy stypendialne prowadzą niektóre uczelnie (m.in. Uniwersytet w Reykjaviku i Uniwersytet Islandzki), a także miejscowe ministerstwo edukacji. To ostatnie wspiera przede wszystkim studentów filologii i historii Islandii. Szczegółowe informacje na stronie Instytutu im. Árni Magnússona.

Praca dla studenta

Jako obywatel UE nie potrzebujesz pozwoleń. Ofert pracy i adresów prywatnych agencji pośrednictwa pracy poszukać możesz poprzez islandzki Urząd Pracy (Vinnumalastofnun) lub islandzkie gazety: dwie największe to Morgunblađiđ i Fréttablađiđ. Czy sobie poradzisz? Raczej tak - bezrobocie na wyspie jest mikroskopijne, sięga zaledwie 2,4 proc. (dane z kwietnia 2017 r.). Przeciętne miesięczne wynagrodzenie wynosi 617 tys. koron (2017 r.), czyli ok. 4900 euro.