Studia w Portugalii

Ostatnia aktualizacja: 
08.01.2018

Na największych miejscowych uczelniach przybysze z zagranicy stanowią ponad 10 proc. ogółu. To spore osiągnięcie jak na kraj, w którym poziom organizacji i finansowania wyższych uczelni nie jest tak wysoki, jak w najbogatszych państwach UE. Zalety Portugalii coraz częściej doceniają także Polacy.

Dwoje młlodych ludzi przed wieżą w Belem w Lizbonie

System nauki i szkolnictwa wyższego

Uczelnie. Publiczne szkolnictwo wyższe w Portugalii obejmuje 13 uniwersytetów, jeden instytut uniwersytecki (ISCTE), pięć państwowych uczelni wojskowych, morskich i policyjnych oraz 20 szkół zawodowych, m.in. technicznych, hotelarskich czy pielęgniarskich. W sektorze prywatnym do wyboru jest kilkadziesiąt kolejnych szkół szczebla uniwersyteckiego i pozauniwersyteckiego. Pełen wykaz uczelni znaleźć można na stronie portugalskiej Dyrekcji Generalnej ds. Szkolnictwa Wyższego (Direcção-Geral do Ensino Superior, DGES), pełniącej m.in. rolę miejscowego ośrodka sieci ENIC-NARIC. Więcej szczegółowych informacji na stronie studyinportugal.edu.pt.

Stopnie akademickie. Studia licencjackie (licentiatura) na uniwersytetach i politechnikach trwają 3 lub 4 lata i umożliwiają uzyskanie tytułu licenciado. Studia II stopnia (mestrado) – trwające od 1,5 roku do dwóch lat – kończą się zdobyciem tytułu magistra (mestre). Tytuł doktora (doutor) otrzymuje się po kolejnych 3 latach nauki, zakończonej obroną pracy doktorskiej. W przypadku niektórych kierunków - głównie medycznych - dostępna jest też ścieżka zintegrowana, tzn. 5- lub 6-letnie studia magisterskie (od razu po maturze).

Rekrutacja - wymagania i formalności

Tryb rekrutacji i dokumenty. By rozpocząć naukę w Portugalii, konieczne jest świadectwo maturalne (oraz kilka innych, standardowych dokumentów). O miejscu na studiach decyduje centralny konkurs świadectw, organizowany przez miejscowe ministerstwo. Wszystko odbywa się przez internet, a procedura jest kilkustopniowa: kandydaci spoza Portugalii muszą najpierw zdobyć numer identyfikacyjny (internal number, wydawany w biurach ds. szkolnictwa wyższego lub Dyrekcji Generalnej ds. Szkolnictwa Wyższego), następnie utworzyć hasło w systemie rekrutacyjnym i kliknąć w link uwierzytelniający, co pozwoli uzyskać kod aktywacyjny. W efekcie uzyskuje się dostęp do prywatnego profilu, na którym można wskazać sześć interesujących nas szkół (i poprzez który należy przesłać pozostałe dokumenty, m.in. przetłumaczoną i poświadczoną kopię świadectwa maturalnego).
Liczba miejsc na poszczególnych kierunkach publicznych uczelni jest corocznie ogłaszana przez uczelnie w porozumieniu z portugalskim ministerstwem nauki. Uznawalnością dyplomów zajmuje się biuro sieci ENIC-NARIC.
Więcej informacji na temat zasad rekrutacji na stronie studyinportugal.edu.pt.

Egzaminy. Egzaminy wstępne na studia I stopnia nie są organizowane - DGES organizuje centralny konkurs świadectw. Inne zasady rekrutacji mogą panować na uczelniach artystycznych i sportowych (testy predyspozycji).
Uwaga! Wybrany kierunek studiów musi mieć związek z przedmiotami zaliczonymi w szkole średniej. Dodatkowe informacje na stronie studyinportugal.edu.pt.

Znajomość języka, certyfikaty

By podjąć studia na portugalskich uczelniach, trzeba wykazać się znajomością miejscowego języka. Specjalne kursy dla cudzoziemców organizują wszystkie większe uczelnie. Najpowszechniej honorowanym certyfikatem jest PLIC (Portuguese Language International Certificate).
W Portugalii można też studiować w języku angielskim – np. na Instytucie Uniwersyteckim w Lizbonie.

Pozwolenie na pobyt

By wjechać do Portugalii, wystarczy dowód osobisty lub paszport. Pobyt trwający nie dłużej niż 90 dni nie wymaga dopełniania żadnych formalności. Jeśli jednak chcesz zostać w Portugalii dłużej, powinieneś/nnaś potwierdzić swoje prawo pobytu w Urzędzie ds. cudzoziemców i granic (Serviço de Estrangeiros e Fronteiras). Po złożeniu stosownych dokumentów (dowód osobisty, dwa zdjęcia, dowód ubezpieczenia i przyjęcia na studia oraz potwierdzenie posiadania wystarczających środków finansowych) dostaniesz kartę pobytu (Cartão de Residência para Cidadão Comunitário). Wniosek znajdziesz tutaj.

Koszty studiów i zakwaterowania

Czesne. Nauka jest płatna, a wysokość opłat ustalają uczelnie. Czesne na studiach licencjackich i magisterskich wynosi od 656 do 1063 euro za rok (dane Eurydice).

Utrzymanie i zakwaterowanie. Ceny w Portugalii są tylko nieznacznie wyższe niż w Polsce, koszty utrzymania nie powinny więc stanowić problemu. Bilet do kina kosztuje 5 euro, bilet na metro w Lizbonie 75 eurocentów, autobusowy – 1,3 euro. Kawę kupisz za 60 eurocentów, a za wejście na dyskotekę zapłacisz 10 euro. W sumie miesięcznie na jedzenie, transport i drobne przyjemności wydasz ok. 600-800 euro. Warto postarać się o kartę studencką i korzystać z uczelnianych barów i cafeterii. Dla przykładu na Uniwersytecie w Lizbonie dwudaniowy obiad ze szklanką soku lub mleka i deserem kosztuje ok. 3 euro, w niedrogiej restauracji – ok. 7 euro.
Największą część miesięcznego budżetu pochłoną koszty zakwaterowania. Znalezienie wolnego pokoju czy mieszkania dla studenta po rozpoczęciu roku szkolnego jest trudne – warto więc rozglądać się dużo wcześniej. Szukając miejsca w hostelach, koniecznie wejdź na stronę pousadasjuventude.pt - znajdziesz tam listę tych obiektów w Portugalii oraz wskazówki, jak zarezerwować sobie miejsce w jednym z nich. Jeśli wolisz mieszkanie „na mieście”, skontaktuj się ze zrzeszeniem studentów na swojej uczelni – zwykle dysponują bazą ofert. Przygotuj się jednak na poważniejszy wydatek. Za wynajęcie małego mieszkania w dużym portugalskim mieście zapłacić trzeba ok. 300-500 euro miesięcznie – plus depozyt tuż po podpisaniu umowy.

Życie studenckie

Portugalski system oceniania może cię zaskoczyć: studenci dostają oceny od 0 do 20, przy czym by zdać, trzeba zasłużyć przynajmniej na 10. Ocena dobra to 14 i 15, ocena doskonała – 20. Rok akademicki zaczyna się w październiku i składa z dwóch 16-tygodniowych semestrów. Po każdym z nich następuje 4-tygodniowa sesja egzaminacyjna.

Stypendia

Można liczyć zarówno na stypendia socjalne, jak i naukowe. Te pierwsze wynoszą od 1063 do 5675 euro rocznie, w zależności od dochodów studenta i wysokości czesnego, które płaci. W roku akademickim 2016/2017 wsparcie socjalne otrzymywało 22 proc. studentów.
Stypendia naukowe wynoszą 2750 euro rocznie - na pieniądze te może liczyć co 500 student. Dodatkowe wsparcie (1500 euro) mogą też uzyskać studenci z odległych regionów kraju.
W Portugalii działa również system kredytów studenckich gwarantowanych przez państwo, wprowadzono też ulgi podatkowe dla rodziców oraz dodatki na studiujące dzieci. Szczegóły w broszurze Eurydice.

Praca dla studenta

Pozwolenie na pracę nie jest wymagane, nie łudź się jednak, że pracując po zajęciach zarobisz na swoje utrzymanie. Portugalia należy do najbiedniejszych państw Unii Europejskiej, zarobki nie są więc szczególnie atrakcyjne. W dodatku bezrobocie jest tu wyższe nie tylko od tego, które mamy w Polsce, ale również od średniego w Unii Europejskiej. Według Eurostatu we wrześniu 2017 r. wynosiło 8,6 proc. Nic dziwnego, że marzeniem wielu Portugalczyków jest wyjazd za pracą do Wielkiej Brytanii.
W poszukiwaniu pracy lub fachowej porady warto udać się do biura karier na swojej uczelni. Jego pracownicy doradzą, jak napisać CV lub list motywacyjny, udostępniają też bazę danych o ofertach pracy dla studentów i absolwentów. Minimalne wynagrodzenie w Portugalii wynosi niecałe 650 euro (2017 r.), a średnia płaca brutto 1158 euro.