Studia w Szwajcarii

Ostatnia aktualizacja: 
03.01.2018

Szwajcaria nie należy do Unii Europejskiej, ale uczestniczy w Procesie bolońskim. To oznacza, że organizacja studiów wygląda podobnie jak w innych krajach Europy. Nauka na uniwersytetach jest płatna, ale nie tak droga, jak można by się było spodziewać – najniższe czesne wynosi tysiąc euro.

Dwóch narciarzy w szwajcarskich Alpach

System nauki i szkolnictwa wyższego

Uczelnie. Działa tu 12 uniwersytetów badawczych (dziesięć prowadzonych przez kantony i dwa federalne: w Lozannie (EPFL) i Zurichu (ETHZ), są dwie szkoły wyższe (w Genewie i Brig) oraz wiele innych uczelni,
m.in. osiem szkół zawodowych (niem. Fachhochschulen, fr. Hautes écoles specialisées) i artystycznych (UAS), a także 20 pedagogicznych i teologicznych. W roku akademickim 2016/2017 studiowało na nich 244 tys. osób, z czego 51 proic. stanowiły kobiety, a 25 proc. - cudzoziemcy.
Liczba miejsc na niektórych kierunkach jest odgórnie ograniczana. Listę szkół wyższych wraz z danymi kontaktowymi znajdziesz na stronie swissuniversities.ch, prowadzonej przez Szwajcarską Konferencję Instytucji Szkolnictwa Wyższego (ang. Swiss Conference of Higher Education Institutions, niem. Geschäften der Schweizerischen Hochschulkonferenz, SHK). Wykaz oferowanych kierunków dostępny jest na stronie studyprogrammes.ch.
Rok akademicki w Szwajcarii podzielony jest na semestr jesienny (zaczyna się w 37. tygodniu roku, kończy w 51.) oraz wiosenny (start w 8. tygodniu, koniec maksymalnie w 24.).

Stopnie akademickie. Pierwszy etap to studia licencjackie (bachelor studies), trwające 3 lata. Po nich można kontynuować naukę na studiach magisterskich (zwykle 2 lata), które kończą się uzyskaniem tytułu magistra w danej dziedzinie (master of theology, law, medicine, dental medicine, veterinary medicine, arts, science, engineering). Najwyższy poziom to studia doktoranckie, trwające minimum od 3 do 5 lat. Te ostatnie odbyć można wyłącznie na publicznych uniwersytetach i w instytutach federalnych. Na niektórych kierunkach uczelnie oferują też zintegrowaną ścieżkę nauczania, łączącą I i II etap studiów. Nauka trwa od 4 do 6 lat i kończy się uzyskaniem Lizenziat Dyplom – wbrew nazwie odpowiada on polskiemu magistrowi. Absolwenci studiów licencjackich, magisterskich i doktoranckich mają do wyboru wiele dalszych kursów: Master of Advanced Studies (co najmniej roczne), Diploma of Advanced Studies (co najmniej półroczne), Certificate of Advanced Studies (co najmniej 2-3 miesięczne) i Teaching Diploma for Academic Upper Secondary Schools (roczne). Więcej informacji na stronie swissuniversities.ch.

Rekrutacja - wymagania i formalności

Tryb rekrutacji i dokumenty. Szczegółowe zasady rekrutacji określają same uczelnie. Warunkiem podjęcia studiów I stopnia w Szwajcarii jest zdanie matury (zwanej tu Berufsmaturität). Umożliwia ona naukę na uniwersytetach naukowo-badawczych i nauczycielskich oraz instytutach technologicznych. Trzeba jednak pamiętać, że przepisy dotyczące uznawalności wykształcenia zdobytego zagranicą są w Szwajcarii zróżnicowane – każdy kraj związkowy ma prawo zdefiniować je inaczej.
Dokumenty składa się przez internet, rekrutacja jest zwykle dwuetapowa. W pierwszej fazie kandydaci przesyłają wyłącznie zgłoszenie, w drugiej (jeśli okaże się, że jest dla nich miejsce) - pozostałe dokumenty: m.in. dyplom ukończenia szkoły średniej (przetłumaczony i potwierdzony), kopię dowodu tożsamości, zdjęcie i potwierdzenie znajomości języka wykładowego (certyfikat).
Zagraniczni studenci zainteresowani studiowaniem medycyny, stomatologii i weterynarii muszą składać dokumenty elektronicznie - poprzez portal swissuniversities.ch (w 2018 r. termin przyjmowania zgłoszeń mijał 15 lutego). Szanse na podjęcie nauki na tych kierunkach są jednak małe - przyjmowane są wyłącznie te osoby, które uzyskały w Szwajcarii prawo wykonywania pracy (Erwerbstätigkeit). Szczegóły na stronie swissuniversities.ch.

Terminy. Dokumenty przyjmowane są zwykle od stycznia do kwietnia. Szczegółowy harmonogram (w jęz. niemieckim) znajdziesz na stronie swissuniversities.ch.

Egzaminy. Egzaminy wstępne organizuje tylko jedna szkoła wyższa – Uniwersytet w St. Gallen, który postanowił ograniczyć liczbę zagranicznych studentów do 25 proc. Inne uczelnie zastrzegają sobie wyłącznie prawo do sprawdzenia umiejętności językowych kandydata. Więcej o egzaminach w St. Gallen na stronie uniwersytetu.

Znajomość języka, certyfikaty

Wszystkie uczelnie wymagają dobrej znajomości języka wykładowego. Pierwsze, co trzeba zrobić, to zorientować się, czy na danej uczelni używa się języka francuskiego (m.in. w Genewie, Neuchâtel i Lozannie), niemieckiego (m.in. Zurich, Lucerna, St. Gallen) czy włoskiego (Uniwersytet w Lugano). Każda uczelnia na swojej strionie informuje, jakich certyfikatów wymaga. Z roku na rok przybywa też kierunków nauczanych w języku angielskim. Szczegółowe informacje na ten temat w broszurze wydanej przez Szwajcarską Konferencję Instytucji Szkolnictwa Wyższego.

Pobyt i ubezpieczenie

Rozpoczynając studia w Szwajcarii, musisz dopełnić formalności pobytowych. Po przyjeździe masz 14 dni na złożenie w lokalnym urzędzie (niem. Einwohnerkontrolle, ang. Residents' Registration Office) podania o rejestrację pobytu. Urzędnicy poproszą cię o przedstawienie wypełnionego wniosku, okazanie dowodu tożsamości, zaświadczenia o przyjęciu na studia i miejscu zakwaterowania oraz złożenie dwóch fotografii. Najtrudniejsze może być spełnienie ostatniego warunku: trzeba udowodnić, że posiada się odpowiednie środki na przeżycie, przedstawiając np. wyciąg z rachunku bankowego.

Koszty studiów i zakwaterowania

Czesne. Nauka jest płatna, ale stosunkowo niedroga. Według Eurydice studenci płacą od 876 do 3,5 tys. franków szwajcarskich za rok nauki, przy czym czesne dla zagranicznych studentów jest wyższe - wynosi od tysiąca euro za rok (w Genewie) do 8 tys. (Lugano). Szczegółowy wykaz na rok 2018 (w jęz. niemieckim) na stronie www.swissuniversities.ch.

Utrzymanie i zakwaterowanie. Szwajcaria to jeden z najdroższych krajów świata. Zakwaterowania szukaj w internecie (m.in. www.wgzimmer.ch) oraz w uczelnianych biurach ds. studentów i biurach organizacji studenckich. Ich listę znajdziesz tutaj. Wynajęcie pokoju w akademiku będzie cię kosztować ok. 400 franków miesięcznie, stancja „na mieście” to wydatek ok. 700 franków. Za wyżywienie zapłacisz miesięcznie ok. 550 franków. Jeśli twój budżet nie jest z gumy, będziesz się musiał ograniczyć do barów studenckich. Restauracje, szczególnie w centrach miast, są tak drogie, że limit przekroczyłbyś w jedno popołudnie zwykły obiad kosztuje w przeliczeniu ok. 150 złotych. W sumie roczny pobyt w kraju Helwetów może kosztować od 21 do 31 tys. franków szwajcarskich (75-110 tys. zł, przy kursie 1 CHF=3,59 zł).
 

Życie studenckie

Małe grupy, kameralne kampusy, przyjazna atmosfera, doskonale wyposażone instytuty badawcze i laboratoria oraz zaangażowani w swoją pracę wykładowcy. To nie cytat z broszury reklamowej – to streszczenie wpisów na forach internetowych, których autorami są studiujący w Szwajcarii. Dużo trudniej wśród tych wpisów znaleźć opisy balang w akademikach czy wielodniowych wypraw na narty. Studia w Szwajcarii to poważne wyzwanie – egzaminy są trudne, lektur sporo, a sposób prowadzenia zajęć zmusza do aktywnego myślenia.

Stypendia

Wsparcia finansowego dla zagranicznych studentów udziela m.in. rząd Szwajcarii poprzez miejscowe ministerstwo edukacji, badań i innowacji (ang. The State Secretariat for Education, Research and Innovation, fr. Secrétariat d’Etat à la formation, à la recherche et à l'innovation – SEFRI). Koordynuje ono m.in. przyznawanie stypendiów naukowych dla najzdolniejszych absolwentów, którzy nie ukończyli 35. roku życia i którzy znają język, w którym studia przebiegają (niemiecki, francuski, włoski lub angielski). Stypendia te są udzielane na pobyty badawcze oraz studia postdoktorskie (wyjątkowo w przypadku stypendiów artystycznych możliwe jest przyznanie stypendium na studia na poziomie magisterskim). Wsparcie udzielane jest przez okres dwunastu miesięcy i nie może być pobierane równolegle z innym stypendium. Szczegóły na stronie Ambasady Szwajcarii w Polsce.
Studenci w Szwajcarii mogą też liczyć na stypendia socjalne, w wysokości od 7,5 do 14 tys. franków rocznie (w zależności od kantonu). Więcej informacji w broszurze Eurydice oraz na stronie www.euraxess.ch.

Praca dla studenta

Obywatele Unii Europejskiej, którzy dostaną się na studia w Szwajcarii, moga pracować przez 15 godzin tygodniowo - pod warunkiem, że poinformują urząd imigracyjny o podjęciu zatrudnienia. Zdobycie pracy nie powinno być szczególnym problemem - według tradingeconomics.com w listopadzie 2017 r. stopa bezrobocia u Helwetów wynosiła 3,1 proc. i należała do najniższych w Europie. Zarobki są za to bardzo wysokie - przeciętna płaca brutto wynosi 5386 euro (czyli ok. 19,1 tys. zł przy kursie 1 CHF=3,55 PLN).

W poszukiwaniu pracy zwróć się do uczelnianych biur karier. Twoje pojawienie się nikogo nie zdziwi – co piąty pracownik w Szwajcarii to obcokrajowiec. Ofert możesz też poszukać na niemieckojęzycznym portalu www.students.ch. Więcej szczegółów na stronie www.swissuniversity.ch.