Studia we Francji

285 tysięcy studentów z różnych krajów świata nie może się mylić – Francja jest doskonałym miejscem do studiowania. Przybysze z zagranicy stanowią już 12 proc. ogółu słuchaczy uczelni wyższych, co daje Francji trzecie miejsce na świecie. Nad Sekwaną coraz więcej jest również Polaków.

Studia we Francji

System nauki i szkolnictwa wyższego

Uczelnie. Francuski system szkolnictwa wyższego obejmuje uczelnie o zróżnicowanej strukturze i charakterze. Studiować można na jednej z 3500 szkół wyższych publicznych lub prywatnych, m.in. na 83 uniwersytetach. Istnieją tu również nowoczesne kampusy szkół handlowych lub inżynierskich. Do wyboru są też elitarne Grandes Écoles, w tym szkoły administracji publicznej (ENA) oraz inne szkoły wyższe, m.in. biznesowe, techniczne i nauk politycznych (IEP). We Francji funkcjonują też ośrodki badań i szkolnictwa wyższego (PRES) zrzeszające uniwersytety, uczelnie specjalistyczne oraz instytucje badawcze. PRESy są przede wszystkim narzędziem promowania uczelni i instytucji członkowskich dzięki czemu te ostatnie zdobywają lepsze miejsce na arenie międzynarodowej. Obecnie we Francji istnieje około 20 PRESów. Szczegółowe informacje na temat francuskiego systemu szkolnictwa wyższego – m.in. wyszukiwarkę uczelni i kierunków – znajdziesz na stronie polskiego przedstawicielstwa Campus France.

Stopnie akademickie. Trzyletnie studia na uniwersytetach pozwalają na uzyskanie dyplomu licencjata (licence). Po kolejnych dwóch latach nauki można zostać magistrem (master recherche, master professionel, diplôme d’ingénieur), a na najambitniejszych czekają zwykle 3-letnie studia doktoranckie (tytuł doctorat). Nieco inaczej wygląda sytuacja w przypadku Grandes Écoles. By się na nie dostać, trzeba najpierw ukończyć dwuletnie studia CPGE (przygotowawcze) i zdać egzamin. Dopiero po nim rozpoczyna się 3-letnia nauka zakończona zdobyciem diplôme d’ingénieur lub diplôme de Grand Écoles. Szczegóły na campusfrance.org. Choć studia przygotowujące do nauki w Grandes Écoles są organizowane przez szkoły średnie, odpowiadają dwóm latom nauki na uniwersytecie. Można po nich przeskoczyć na trzeci rok.

Rekrutacja - wymagania i formalności

Tryb rekrutacji i dokumenty. By studiować na uczelni wyższej wystarczy matura (fr. baccalauréat). Rekrutacja na studia I stopnia dla obywateli UE odbywa się poprzez stronę www.admission-postbac.fr. Znajdziesz tam też szczegółowy przewodnik dla kandydatów (w jęz. francuskim). Z uznaniem polskiego dyplomu we Francji nie powinno być kłopotu – stosowna umowa między rządami obu krajów została zawarta już w 2008 r.

Terminy. Rejestracja w systemie Post-Bac trwa zwykle od połowy stycznia do połowy marca (w 2013 r. - od 20 stycznia do 20 marca). Niezbędne dokumenty dosłać należy do 2 kwietnia, konsultacje z kandydatami odbywają się w czerwcu i lipcu. Szczegółowe informacje na stronie www.admission-postbac.fr.

Egzaminy. Na większości uczelni studenci nie muszą zdawać egzaminów wstępnych – szkoły organizują zwykle konkursy świadectw lub przeprowadzają rozmowy kwalifikacyjne.

Znajomość języka, certyfikaty

Francuskie uczelnie oferują ponad 600 kierunków z wykładowym angielskim – od kandydatów wymagają certyfikatów TOEFL lub IELTS. Szczegółowe informacje na temat oferty znaleźć można na stronie www.campusfrance.org. Kto chce studiować po francusku musi posiadać dyplom DELF (Diplôme d’Études en Langue Française), DALF (Diplôme Approfondi de Langue Française) lub TCF/TCF-DAP (Test de Connaissance du Français/Demande d’Admission Préalable). Kursy oferują m.in. ośrodki Alliance Française lub instytuty francuskie.

Pozwolenie na pobyt

We Francji możesz mieszkać przez 90 dni bez żadnych dodatkowych formalności. Jeśli jednak rozpoczynasz studia i planujesz dłuższy pobyt, powinieneś potwierdzić swoje prawo pobytu. Formalności załatwisz bez problemu, jeżeli spełniasz trzy podstawowe warunki: zostałeś/łaś przyjęty/a na wyższą uczelnię, masz wystarczające środki finansowe, by utrzymać się bez pomocy francuskiej opieki społecznej oraz posiadasz niezbędne ubezpieczenie zdrowotne. Szczegółowe informacje na temat procedur i przepisów znajdziesz na stronie francuskiego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych.

Koszty studiów i zakwaterowania

Czesne. Za studia trzeba płacić, ale stawki na uczelniach publicznych – nawet dla Polaków – są symboliczne. Rok studiów licencjackich kosztuje 181 euro, magisterskich – 250 euro, doktoranckich – 380, a inżynierskich – 596 euro (2012 r.). Opłaty w szkołach technicznych wynoszą ok. 500 euro, a w prywatnych od 3 do 10 tys. euro.

Utrzymanie i zakwaterowanie. Tanio zjeść można w 450 restauracjach akademickich. Kompletny posiłek można tam kupić już za 3,05 euro – wystarczy mieć legitymację studencką. W zwykłych restauracjach jest drożej – obiad kosztuje 10-20 euro. W sumie na jedzenie wydać trzeba miesięcznie ok. 300-400 euro. Drugie tyle może pochłonąć zakwaterowanie. Teoretycznie najlepiej jest zamieszkać w akademiku – opłaty wynoszą zaledwie 120-350 euro miesięcznie. W praktyce to trudne: miejsca w bursach administrowanych przez CNOUS (Centre National des Œuvres Universitaires et Scolaires) i jej regionalne oddziały (CROUS) zajmują głównie stypendyści rządu francuskiego i uczestnicy programów wymiany studentów. Instytucja ta może jednak pomóc również w wynajęciu mieszkania na wolnym rynku (program Logement en Ville). Gdy już znajdziesz odpowiednią ofertą, będziesz musiał podpisać stosowną umowę i opłacić depozyt – najczęściej w wysokości miesięcznej stawki. Właściciele mieszkań od zagranicznych studentów często wymagają również przedstawienia gwaranta umowy – osoby lub instytucji, która zobowiąże się – w razie konieczności – do uregulowania czynszu. Takim gwarantem może być uczelnia. Brak gwaranta może oznaczać konieczność opłacenia czynszu za cały rok z góry. Wynajęcie mieszkania na wolnym rynku to koszt ok. 700-900 euro miesięcznie. Wśród wydatków uwzględnić należy również transport (ok. 45 euro), materiały dydaktyczne (50 euro), warto też wydać pieniądze na ubezpieczenie zdrowotne (od 42 euro). W sumie warto mieć ok. 1200–1400 euro miesięcznie, by żyć w miarę swobodnie i bezpiecznie.

Życie studenckie

Studia we Francji – szczególnie w największych ośrodkach – to słusznie szczyt marzeń tysięcy studentów. Baza naukowo-dydaktyczna, infrastruktura, organizacja pracy i tradycje stawiają francuską edukację w gronie najlepszych na świecie. Trudno tylko przyzwyczaić się do francuskiej niechęci do języka angielskiego.

Stypendia

Stypendiami przyznawanymi Polakom przez rząd francuski zarządza agencja Campus France. Informacji o stypendiach przyznawanych przez Ambasadę Francji szukaj na http://institutfrancais.pl/. Jako obywatel UE możesz postarać się również o dodatki mieszkaniowe. Więcej informacji na stronie www.campusfrance.org.

Praca dla studenta

Nie potrzeba pozwolenia na pracę, ale francuskie prawo pozwala studentom pracować tylko 964 godziny rocznie, czyli 60 proc. tego, co normalni pracownicy. Minimalna stawka za godzinę pracy (MIC) wynosi 9,40 euro (2012 r.). Zajęcia można szukać przez biura karier na uczelniach albo na wolnym rynku.