Studia we Włoszech

Ostatnia aktualizacja: 
21.12.2017

Historia niektórych włoskich uniwersytetów jest niemal tak samo długa, jak historia Europy. Na Półwysep Apeniński po naukę jeździło się już setki lat temu. Od tego czasu konkurencja innych krajów znacznie się zwiększyła, ale uniwersytety Italii wciąż kuszą poziomem, klimatem i kulturą.

Krzywa wieża w Pizie

System nauki i szkolnictwa wyższego

Uczelnie. Włoski system szkolnictwa wyższego dzieli się na dwa sektory: uniwersytecki i pozauniwersytecki. W skład tego pierwszego wchodzi 89 uczelni, w tym 58 państwowych uniwersytetów, 17 uniwersytetów niepaństwowych, dwie uczelnie dla obcokrajowców, sześć szkół wyższych oferujących studia podyplomowe oraz sześć uczelni kształcących przez internet. Sektor pozauniwersytecki obejmuje m.in. wyższe szkoły artystyczne (tzw. system Afam - Sistema dell’Alta formazione artistica e musicale), językowe, techniczne oraz wojskowe i dyplomatyczne. Więcej szczegółów na stronie www.cimea.it.
Rok szkolny podzielony jest na dwa semestry – pierwszy zaczyna się we wrześniu lub październiku i trwa do stycznia lub lutego, drugi – kończy się w czerwcu. Zwykle oba składają się z 14 tygodni nauki i 6-tygodniowych sesji egzaminacyjnych. Skala ocen na egzaminach (zwykle ustnych) sięga od 0 do 30 punktów, by zdać, trzeba uzyskać co najmniej 18 oczek.

Stopnie akademickie. Kierunki nauczane na włoskich uniwersytetach podzielono na pięć zasadniczych grup. To nauki o zdrowiu, humanistyczne (m.in. artystyczne), ścisłe, społeczne i technologiczne. Nauka w szkołach wyższych podzielona jest na studia I, II i III stopnia. Te pierwsze, zwykle 3-letnie, kończą się zdobyciem tytułu licencjata (laurea di 1° livello), te drugie, najczęściej 2-letnie, pozwalają uzyskać tytuł magistra – laurea di 2° livello/laurea magistrale. Zarówno po studiach I, jak i II stopnia można wybrać się na co najmniej roczne studia specjalistyczne, po których uzyskuje się odpowiednio tytuły master di 1° livello oraz master di 2° livello. Kto ma tytuł magistra, może spróbować swoich sił na studiach III stopnia – doktoranckich - kończących się otrzymaniem tytułu doktora (dottore di ricerca) albo – po kierunkach zawodowych – specjalisty (diploma di specializzazione di 2° livello). Kształcenie w dziedzinach sztuk pięknych i muzyki (system Afam) kończy się uzyskaniem diploma accademico di 1° livello (I stopień) oraz diploma accademico di 2° (II stopień). Uwaga! Medycyna, stomatologia, weterynaria i farmacja we Włoszech nauczane są w cyklu zintegrowanym, łączącym studia I i II stopnia (tzw. ciclo unico - corsi di laurea specialistica/ corsi di laurea magistrale). Nauka trwa 5-6 lat.

 

Rekrutacja - wymagania i formalności

Tryb rekrutacji i dokumenty.Warunkiem podjęcia studiów I stopnia jest ukończenie szkoły średniej (po 12 latach obowiązkowej nauki) i złożenie odpowiednich dokumentów. Pierwsze kroki należy skierować do ambasady lub konsulatu Republiki Włoskiej w Polsce, gdzie należy złożyć wymagane dokumenty (m.in. przetłumaczone świadectwa). Włoska placówka wystawia następnie dichiarazione di valore – zaświadczenie o uznaniu dyplomów, z którym można już udać się na wybraną uczelnię. Szczegółowe informacje o zasadach rekrutacji – niestety, tylko po włosku – znajdują się na stronie www.studiare-in-italia.it.

Terminy. Różnią się w zależności od uczelni. Zwykle jednak uczelnie przyjmują dokumenty we wrześniu i październiku, na kierunki medyczne – wczesną wiosną.

Egzaminy. Zdecydowana większość uczelni nie organizuje dodatkowych egzaminów, można się ich spodziewać tylko na szczególnie obleganych kierunkach. Obowiązkowe egzaminy państwowe obowiązują przy zdawaniu na architekturę, medycynę, stomatologię i weterynarię. Na Uniwersytecie Sapienza w Rzymie egzaminy rozpoczynają się 1 września, na medycynę organizowane są zwykle w kwietniu.

Znajomość języka, certyfikaty

By podjąć studia na włoskich uczelniach zwykle konieczne jest zdanie egzaminu z tego języka. Wyłączeni z tego obowiązku są m.in. posiadacze certyfikatów CILS (Certificazione di Italiano come Lingua Straniera) lub PLIDA (Progetto Lingua Italiana Dante Alighieri). Rzymska Sapienza wymaga znajomości języka na poziomie B2, niektóre inne uczelnie żądają jednak certyfikatów C1 lub C2. W nauce języka i zdobyciu certyfikatu pomóc może m.in. Włoski Instytut Kultury w Warszawie, który organizuje specjalne egzaminy. We Włoszech miejscowego języka można nauczyć się m.in. w ośrodkach w Perugii i Sienie. Dodatkowe informacje znaleźć można na stronie włoskiego Ministerstwa Edukacji, Szkolnictwa Wyższego i Nauki. Liczba kierunków nauczanych w języku angielskim jest stosunkowo niewielka. Jeśli wybierzesz jeden z nich, również będziesz musiał udowodnić znajomość języka. Uczelnie honorują certyfikaty TOEFL i IELTS, liczba wymaganych punktów na egzaminach różni się w zależności od kierunku.

Pozwolenie na pobyt

By wjechać do Włoch i mieszkać w nich krócej niż 90 dni wystarczy paszport lub dowód osobisty. Na wszelki wypadek warto jednak zgłosić się na lokalny posterunek policji i wypełnić deklarację pobytu (dichiarazione di presenza). Nie jest to obowiązkowe, ale uchroni to przed koniecznością udowadniania, że nie przekroczyło się wspomnianego wcześniej okresu.
Osoby, które przyjechały do Włoch z zamiarem zamieszkiwania przez okres dłuższy niż 90 dni, powinny zarejestrować się w lokalnym biurze meldunkowym (Anagrafe) i udowodnić, że spełniają odpowiednie warunki. Urzędnicy poproszą o przestawienie dowodu tożsamości oraz określenie celu pobytu – wystarczy im pokazać zaświadczenie o przyjęciu na studia, dowód ubezpieczenia zdrowotnego i oświadczenie o posiadaniu wystarczających środków finansowych, pozwalających na samodzielnie życie we Włoszech. Więcej szczegółowych informacji na stronie włoskiej policji.

Koszty studiów i zakwaterowania

Czesne. Nauka jest płatna, a wysokość opłat ustalają uczelnie. Według Eurydice, czesne na publicznych uczelniach wynosi od 200 do 2400 euro za rok studiów I stopnia (i do 2488 euro na studiach II stopnia). Wysokość opłat jest uzależniona od sytuacji ekonomicznej studenta, kierunku studiów i ich charakteru (studia stacjonarne lub niestacjonalne, ang. part-time studies). Uczelnie mogą zwolnić studentów z opłat, jeśli korzystają oni z pomocy socjalnej lub osiągają doskonałe wyniki w nauce. Szansę na darmowe studia mają osoby, w przypadku których liczony we Włoszech wskaźnik ISEE (Equivalent Economic Condition Indicator) nie przekracza 13 tys. euro.
Od niedawna prawo zabrania również uczelniom pobierania dodatkowych opłat. W roku akademickim 2015/2016 czesne płaciło ponad 90 proc. studentów we Włoszech.
Przykładowy cennik Uniwersytetu Sapienza w Rzymie znajdziesz tutaj.

Utrzymanie i zakwaterowanie. Większość włoskich uczelni nie ma akademików, warto jednak zgłosić się do prowadzonych przez nie Biur Zakwaterowania (Housing Offices). Znajdziesz tam oferty wynajmu mieszkań na wolnym rynku i dowiesz się, w jaki sposób bezpiecznie podpisać umowę. Wynajęcie małego mieszkania we Włoszech kosztuje od 300 do 1000 euro miesięcznie, w zależności od miasta. Jeśli skorzystasz z tanich stancji dla studentów, na przeżycie miesiąca we Włoszech powinno ci wystarczyć 1000 euro. Za 1500 euro będziesz jednak żył dużo swobodniej, szczególnie w dużych miastach na północy Włoch. Litr mleka we Włoszech kosztuje ok. 1,2 euro, kilogram kurczaka 8–10 euro, woda mineralna 50-80 eurocentów, obiad w fast-foodzie 5,5 euro, bilet kolejowy z Mediolanu do Rzymu 38-47 euro, a metro w Rzymie – 1 euro. Obsługą studentów zajmuje się sieć agencji EDISU (Ente per il Diritto allo Studio Universitario). Prowadzą one studenckie restauracje, pomagają w znalezieniu zakwaterowania, uzyskaniu ulg transportowych czy dostępie do bibliotek, ułatwiają również uzyskani wsparcia finansowego.

Życie studenckie

Jako student będziesz musiał przyzwyczaić się kilku charakterystycznych cech tego kraju: południowego temperamentu mieszkańców (ma zarówno dobre, jak i złe strony), doskonałej kuchni, specyficznej organizacji dnia pracy (południowa sjesta) i umiłowania dla piłki nożnej. Te zalety Włoch kuszą młodych ludzi z całego świata, swoje robi też poziom miejscowego szkolnictwa. Więcej o włoskiej kulturze możesz się dowiedzieć zaglądając na stronę Włoskiego Instytutu Kultury w Krakowie.

Stypendia

Zagranicznym studentom przysługują takie same prawa ubiegania się o pomoc finansową, jak Włochom. Formalnościami zajmują się uczelniane biura EDISU (Ente per il Diritto allo Studio Universitario). Według Eurydice, w roku akademickim 2017/2018 na zasiłki mogli liczyć studenci w trudnej sytuacji finansowej oraz osiągający dobre wyniki w nauce. Wysokość wsparcia jest uzależniona od wielu czynników, m.in. od tego, czy dany student mieszka z rodzicami czy sam. Minimalne stypendia socjalne wynoszą 1929 euro rocznie, maksymalne - 5118 euro, średnie - 3248. W roku akademickim 2015/2016 ze wsparcia korzystało 9,43 proc. studentów studiów I i II stopnia.

Praca dla studenta

By podjąć zatrudnienie, nie potrzebujesz żadnych zezwoleń. Twój pracodawca powinien jednak poinformować lokalną administrację, że dał pracę obcokrajowcowi.
Znalezienie zatrudnienia może być trudne: kryzys dość poważnie wstrząsnął miejscową gospodarką i etatów dla młodych ludzi brakuje - szczególne trudności mogą mieć osoby nieznające włoskiego. We wrześniu 2017 r. - według Eurostatu - bezrobocie we Włoszech sięgało 11,1 proc. i należało do najwyższych w Unii Europejskiej. Średnia pensja brutto w tym kraju wynosi 2560 euro miesięcznie, płaca minimalna nie jest regulowana.
Przed podjęciem pracy będziesz musiał/a założyć konto w banku i załatwić formalności w urzędzie skarbowym.